II SA/Ke 227/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi G. G. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie niezbędności wejścia na teren nieruchomości w celu prowadzenia robót budowlanych I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata P. G. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wojewoda decyzją z dnia [...], znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania G.G. od decyzji Starosty z dnia [...] orzekającej o niezbędności wejścia na teren nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości G. i prowadzenie na tej nieruchomości robót polegających na ociepleniu ściany północnej wraz z położeniem struktury na budynku mieszkalnym jednorodzinnym na działce nr [...], usytuowanym w odległości 0,5m od granicy działki oznaczonej nr [...], w terminie, sześciodniowym na wiosnę 2014 roku, przy sprzyjających warunkach pogodowych, bądź w przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych uniemożliwiających wykonanie ww. robót, w drugim sześciodniowym terminie latem 2014r., przy sprzyjających warunkach pogodowych, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w dniu 25.10.2013r. do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek B.S. i M. S. o wydanie decyzji o niezbędności wejścia na teren działki nr [...] stanowiącej własność G. G. Do wniosku inwestorzy dołączyli m.in. pismo z dnia 19.08.2013r. skierowane do G.G. oraz jej odpowiedź o braku zgody na wejście na jej posesję w celu wykonania robót budowlanych. Po wszczęciu postępowania administracyjnego na posesjach nr 53A i nr 51 zostały przeprowadzone oględziny, z których sporządzono protokół przy udziale B.S. i G. G. W dniu 22.11.2013r. organ I instancji wydał opisaną na wstępie decyzję. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła G.G. . Utrzymując w mocy powyższą decyzję organu I instancji Wojewoda podał, że uprawnienie do wykonania ocieplenia północnej ściany budynku mieszkalnego na działce nr [...] inwestorzy uzyskali na podstawie zgłoszenia z dnia 13.09.2013r. przyjętego przez Starostę bez sprzeciwu. Pismem z dnia 19.08.2013r. B.S. i M. S. zwrócili się do G.G. o wyrażenie zgody na wejście na teren jej działki, która jednak odmówiła udzielenia takiej zgody. Z protokołu spisanego na okoliczność oględzin wynika, iż nie ma technicznych możliwości wykonania ocieplenia północnej ściany budynku usytuowanego na działce nr [...] z terenu tej działki, gdyż ściana ta znajduje się 0,50m od granicy działki nr [...], zaś pomiędzy działkami nr [...] i nr [...] istnieje betonowe ogrodzenie, które jest własnością B. S. i M. S. Ogrodzenie to na czas wykonywania robót inwestorzy zamierzają rozebrać. Poza ogrodzeniem na działce nr [...] usytuowana jest suszarka na bieliznę, wykonana z metalowych rurek. Na wykonanie ocieplenia północnej ściany budynku wraz z położeniem tynku strukturalnego potrzebny jest pas gruntu o szerokości 1,50m od ściany budynku (1,0m na terenie działki nr [...]) na długości 11m. Inwestorka oświadczyła do protokółu, że teren działki, po usunięciu rusztowania, zostanie uporządkowany i doprowadzony do pierwotnego stanu Powyższe ustalenia stały się podstawą do określenia w decyzji Starosty granic niezbędnej potrzeby oraz terminu i warunków korzystania z sąsiedniej działki nr [...]. Organ w rozstrzygnięciu decyzji wskazał, iż zezwolenie wydaje pod następującymi warunkami: termin wykonania robót - ustalono sześciodniowy na wiosnę 2014 roku przy sprzyjających warunkach pogodowych, bądź w przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych uniemożliwiających wykonanie ww. robót, drugi sześciodniowy termin latem 2014r. przy sprzyjających warunkach pogodowych, w celu wykonania robót można korzystać z części działki nr [...], z pasa szerokości 1,0m od pkt A do pkt B (oznaczenia na szkicu granicznym) tj. na długości 11m wzdłuż północnej ściany budynku z przeznaczeniem na ustawienie rusztowania, prowadzenie robót oraz składowanie materiałów na rusztowaniu podczas prowadzenia robót polegających na ociepleniu i położeniu struktury na ścianie północnej budynku mieszkalnego na działce nr [...], podawanie materiałów niezbędnych do prowadzenia robót odbywać się będzie z działki inwestorów, bezpośrednio na ustawione rusztowanie, zobowiązano inwestorów do zapewnienia bezpieczeństwa prowadzenia robót, a po ich zakończeniu uporządkowania terenu i naprawienia ewentualnych szkód powstałych w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości - na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym, zobowiązano do doprowadzenia zdemontowanego betonowego ogrodzenia do poprzedniego stanu. Reasumując organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że do wykonania opisanych w decyzji robót niezbędny jest czas 6 dni roboczych. Do wykonania tych robót konieczne jest również ustawienie rusztowania. Z kolei dla ustawienia rusztowania i wykonywania z niego robót budowlanych, niezbędne jest zajęcie pasa gruntu o szerokości 1,0m działki sąsiedniej na całej długości ocieplanego budynku 11,0m celem wejścia na rusztowanie. Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu organ II instancji podał, że rozpatrując wniosek o zezwolenie na wejście na teren sąsiedniej działki, organ nie bada kwestii usytuowania budynku w odniesieniu do granic działek. Kwestie przebiegu granicy są rozstrzygane w drodze postępowania przed sądami cywilnymi. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] Sądu Rejonowego, sygn. akt [...] dokonano rozgraniczenia nieruchomości nr [...] i nr [...]. Z załączonej do ww. postanowienia mapy, wynika, że przewidziany do ocieplenia budynek usytuowany jest w odległości 0,53m jednym narożnikiem i w odległości 0,50m drugim narożnikiem, od granicy z działką nr [...]. Oznacza to, że pas gruntu o szerokości 1,0m na działce nr [...], zważywszy na szerokość rusztowania i niezbędny odstęp od ściany budynku (w sumie ok. 1,0m), jest niezbędny w celu wykonania robót. Jednocześnie w decyzji tej pouczono inwestora o obowiązku uporządkowania terenu i naprawieniu ewentualnych szkód powstałych w wyniku korzystania z cudzej nieruchomości na zasadach określonych w Kodeksie cywilnym. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję G.G. zarzuciła, że Starosta nie rozstrzygnął o przyznaniu jej niezbędnej rekompensaty, tymczasem ona jako właściciel działki ma prawo do wynagrodzenia. Wskazała także, że organ nieprawidłowo określił termin zezwolenia wejścia na jej działkę w celu przeprowadzenia robót. Ponadto strona skarżąca bardzo obszernie przedstawiła historię jej konfliktu z właścicielami nieruchomości nr [...]. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie sądowej w dniu 5 czerwca 2014r. skarżąca oświadczyła, że roboty budowlane zostały już wykonane. Zastrzeżenia skarżącej natomiast budzi to, że nie została poinformowana przez inwestorów o terminie wykonania prac. Podczas wykonywania prac zostały uszkodzone tylko drzewka, reszta została doprowadzona do stanu poprzedniego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 P.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 P.p.s.a.). Na wstępie podkreślić należy, że przedmiotem niniejszego postępowania jest ocena legalności decyzji Wojewody w przedmiocie niezbędności wejścia na teren nieruchomości w celu prowadzenie robót budowlanych. Z uwagi na powyższe bezprzedmiotowe w tym postępowaniu są podniesione przez skarżącą w skardze kwestie dotyczące istniejącego konfliktu sąsiedzkiego z właścicielami nieruchomości nr [...]. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie był art. 47 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U.2013.1409 j.t.) dalej "ustawa", zgodnie z którym jeżeli do wykonania prac przygotowawczych lub robót budowlanych jest niezbędne wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, inwestor jest obowiązany przed rozpoczęciem robót uzyskać zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu (najemcy) na wejście oraz uzgodnić z nim przewidywany sposób, zakres i terminy korzystania z tych obiektów, a także ewentualną rekompensatę z tego tytułu (ust. 2). 2. W razie nieuzgodnienia warunków, o których mowa w ust. 1, właściwy organ - na wniosek inwestora - w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, rozstrzyga, w drodze decyzji, o niezbędności wejścia do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości. W przypadku uznania zasadności wniosku inwestora, właściwy organ określa jednocześnie granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniego budynku, lokalu lub nieruchomości. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że wprowadza on ograniczenie praw właściciela sąsiedniej nieruchomości, przy czym ograniczenie to może mieć charakter dobrowolny (gdy sąsiad wyraża zgodę na wejście na jego posesję) lub przymusowy w drodze decyzji. Ten tryb rozstrzygnięcia o prawie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości jest dopuszczalny jednak wyłącznie po wcześniejszym podjęciu przez inwestora prób uzgodnienia z sąsiadem warunków wejścia na teren jego nieruchomości i w sytuacji braku powodzenia takich działań. W takiej sytuacji decyzja, o której mowa w art. 47 ust. 2 ustawy zastępuje zgodę właściciela sąsiedniej nieruchomości (zob. wyrok WSA w Opolu z dnia z dnia 11 października 2007 r., sygn. akt II SA/Op 201/07, LEX nr 419005). Kompetencje organu wynikające z art. 47 ust. 2 ustawy stają się aktualne dopiero wówczas, gdy do wykonania prac przygotowawczych lub robót przygotowawczych lub robót budowlanych niezbędne jest wejście do sąsiedniego budynku, lokalu lub na teren sąsiedniej nieruchomości, a inwestor przed rozpoczęciem owych robót nie uzyskał zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości, budynku lub lokalu na wejście lub nie uzgodnił z nim przewidywanego sposobu, zakresu i terminu korzystania z tych obiektów, a także ewentualnej rekompensaty z tego tytułu (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 14.06.13 r. sygn. akt II SA/Łd 415/13, LEX nr 1334931). W niniejszej sprawie zgodzić należy się z organami, co do braku możliwości wykonania prac budowlanych objętych zgłoszeniem z terenu nieruchomości należącej do inwestorów. Z niekwestionowanych, zawartych w protokole oględzin, ustaleń wynika, że na wykonanie ocieplenia północnej ściany budynku inwestorów wraz z położeniem tynku strukturalnego potrzebny jest pas gruntu o szerokości 1,50m od ściany budynku. Konieczne jest zatem wejście na grunt (na szerokość 1m) skarżącej, gdyż ściana budynku, która ma zostać ocieplona znajduje się 0,50m od granicy działki. Podobnie prawidłowa jest argumentacja organów o braku zgody ze strony właściciela nieruchomości sąsiadującej z terenem inwestycji na wejście na jego teren celem wykonania prac. Stan faktyczny sprawy przesądza więc co do zasady o potrzebie wydania decyzji w trybie art. 47 ust. 2 ustawy zastępującej zgodę sąsiada na wejście na teren należącej do niego nieruchomości. Podkreślić należy, że prowadząc sprawę w ww. trybie organy winny zbadać: niezbędność wejścia na teren w sytuacji sprzeciwu sąsiada, a następnie w przypadku uznania niezbędności wejścia na teren – określenia granic owej niezbędnej potrzeby oraz warunków korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Organ winien zatem ograniczyć się wyłącznie do oceny niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości w celu wykonania zamierzonych przez inwestora robót budowlanych objętych zgłoszeniem, co do którego organ nie zgłosi sprzeciwu. Podkreślić trzeba, że organ nie bada w sprawie przebiegu granicy, a spór graniczny nie wyłącza wydania decyzji na podstawie ww. przepisu. Nie można zgodzić się z zarzutem skarżącej, że organ I instancji powinien określić wysokość rekompensaty z tytułu wejścia na jej nieruchomość. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie podkreślano, iż organ nie jest uprawniony do ustalenia wysokości rekompensaty z tytułu korzystania z cudzej nieruchomości, gdyż roszczenia odszkodowawcze należą do drogi postępowania cywilnego, zgodnie z art. 47 ust. 3 ustawy (stanowisko prezentowane w wyrokach NSA z dnia 16 stycznia 2002 r. sygn. akt II SA/Ka 825/00, z dnia 10 marca 2000 r. sygn. akt II SA/Łd 183/97 – dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie wskazuje się, że ustalenie rekompensaty z góry przed rozpoczęciem robót jest zgodnie z ww. przepisami możliwe jedynie w przypadku uzgodnienia tej wysokości pomiędzy inwestorem a właścicielem nieruchomości. Potrzebna jest do tego wola obu stron. W przypadku braku takiej woli z którejkolwiek strony, wysokość rekompensaty może zostać określona jedynie w sposób ścisły, adekwatny do powstałej szkody na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym i to dopiero po wykonaniu prac budowlanych. Organ administracyjny nie może zatem określić z góry wysokości rekompensaty gdyż obowiązujące przepisy prawa tego nie przewidują i nie jest to możliwe przed wykonaniem robót. Wbrew podniesionemu na rozprawie zarzutowi zaskarżona decyzja określa też termin korzystania z nieruchomości skarżącej. W decyzji ustalono bowiem termin sześciodniowy na wiosnę 2014 roku przy sprzyjających warunkach pogodowych, bądź w przypadku wystąpienia niekorzystnych warunków atmosferycznych uniemożliwiających wykonanie ww. robót, drugi sześciodniowy termin latem 2014r. przy sprzyjających warunkach pogodowych. Z uwagi na charakter robót budowlanych nie było możliwe wskazanie konkretnego przedziału czasowego poprzez podanie dat. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku oparto na treści art. 250 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 3 i § 18 ust.1 pkt 1c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U.2013.461 j.t).