II SA/Ke 235/24

WyrokWSA w Kielcach2024-06-12

Skład orzekający: Renata Detka, Jacek Kuza, Krzysztof Armański

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład tego zasobu, która nie określa wszystkich obligatoryjnych elementów wskazanych w ustawie o ochronie praw lokatorów, narusza prawo w stopniu powodującym stwierdzenie jej nieważności?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy w sprawie wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład tego zasobu, która nie określa wszystkich obligatoryjnych elementów wskazanych w art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, narusza prawo w stopniu istotnym, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności w całości. Ponadto, wprowadzanie do uchwały pojęć modyfikujących regulacje ustawowe, takich jak "lokal socjalny" zamiast "najem socjalny lokalu", również stanowi istotne naruszenie prawa.
Stan faktyczny
Wojewoda Świętokrzyski zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Stopnicy z dnia 13 grudnia 2023 r. w sprawie uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład tego zasobu. Wojewoda zarzucił uchwale istotne naruszenie prawa materialnego, w tym pominięcie obligatoryjnych elementów zasad wynajmowania lokali, wprowadzenie dodatkowych warunków najmu, wydłużenie okresu wykazywania dochodu oraz stosowanie pojęcia "lokale socjalne" zamiast "umowa najmu socjalnego lokalu". Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej uwzględnienie.
Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i zasądził od Gminy Stopnica na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza Sędzia WSA Krzysztof Armański Protokolant Starszy inspektor sądowy Katarzyna Tuz-Stando po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Wojewody Świętokrzyskiego na uchwałę Rady Miejskiej w Stopnicy z dnia 13 grudnia 2023 r. nr XXXV/50/2023 w przedmiocie uchwalenia wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; II. zasądza od Gminy Stopnica na rzecz Wojewody Świętokrzyskiego kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. 13 grudnia 2023 r. Rada Miejska w Stopnicy podjęła uchwałę Nr XXXV/50/2023 w sprawie uchwalenia "Wieloletniego programu gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Stopnica na lata 2024-2028 oraz zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy". Jako podstawę prawną uchwały wskazano art. 18 ust. 2 pkt 15, art. 40 ust. 1 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 40 ze zm.) oraz art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu Cywilnego (j.t. Dz. U. z 2023 r. poz. 725), przytaczanej dalej jako ustawa o ochronie praw lokatorów lub ustawa. W § 1 uchwały Rada Miejska postanowiła przyjąć "Wieloletni program gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy Stopnica na lata 2024-2028 oraz zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy", stanowiący załącznik do niniejszej uchwały. Załącznik zawiera dziesięć rozdziałów: - Rozdział I – Mieszkaniowy zasób Gminy Stopnica i jego stan techniczny (ust. 1-7); - Rozdział II – Analiza potrzeb i plan remontów (ust. 1 - 5); - Rozdział III – Sprzedaż lokali mieszkalnych; - Rozdział IV – Zasady polityki czynszowej (ust. 1 - 3); - Rozdział V – Sposób i zasady zarządzania lokalami wchodzącymi w skład mieszkaniowego zasobu Gminy oraz przewidywane zmiany w zakresie zarządzania mieszkaniowym zasobem Gminy w kolejnych latach (ust. 1 - 2); - Rozdział VI – Źródła finansowania gospodarki mieszkaniowej; - Rozdział VII – Wysokość kosztów w kolejnych latach, z podziałem na koszty bieżącej eksploatacji, koszty remontów oraz koszty modernizacji lokali i budynków wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy, koszty zarządu nieruchomościami wspólnymi, których Gmina jest jednym ze współwłaścicieli, a także koszty inwestycyjne (ust. 1 - 2); - Rozdział VIII – Działania zmierzające do poprawy gospodarowania mieszkaniowym zasobem Gminy (ust. 1 - 2); - Rozdział IX – Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy (ust. 1 - 20); - Rozdział X – Przepisy końcowe. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Świętokrzyskiego z 14 grudnia 2023 r. pod poz. 5096. Skargę na powyższą uchwałę wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Wojewoda Świętokrzyski zaskarżając ją w całości i zarzucając istotne naruszenie prawa materialnego w postaci: 1. art. 21 ust. 3 pkt 1, pkt 2, pkt 4, pkt 5, pkt 6a i pkt 6b ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez pominięcie w stanowiącym załącznik do zaskarżonej uchwały Programie jako obligatoryjnych elementów zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, które zostały przewidziane we wskazanych przepisach, 2. art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy polegające na wprowadzeniu przez organ w Rozdziale IX ust. 3 lit.a) i lit.b), ust. 4, ust. 5 oraz ust. 6 lit. a) Programu dodatkowych warunków uprawniających do najmu lokalu, podczas gdy wskazany przepis ma charakter regulacji kompleksowej i brak podstaw prawnych do jego modyfikacji, 3. art. 21b ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów poprzez wydłużenie na mocy Rozdziału IX ust. 3 lit. c) i ust. 6 lit. b) Programu okresu, za jaki należy wykazać dochód uprawniający do zawarcia umowy najmu, podczas gdy okres ten jest określony ustawowo w art. 21b ust. 1 ustawy, 4. art. 22 ustawy poprzez bezpodstawne wyodrębnienie w rozdziale I ust. 2 lit. b) i ust. 6 Programu lokali socjalnych i stosowanie pojęcia "lokale socjalne" zamiast obowiązującego na mocy wskazanego przepisu pojęcia "umowa najmu socjalnego lokalu". Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w całości i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu zarzuty skargi zostały rozwinięte wraz z przedstawieniem argumentacji mającej przemawiać za ich zasadnością. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej uwzględnienie podnosząc, że na gruncie aktualnego orzecznictwa zarzuty sformułowane wobec uchwały są zasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i należy się zgodzić ze wszystkimi podniesionymi w niej zarzutami. Przedmiotem kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne są między innymi akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Kryterium kontroli stanowi zgodność z prawem aktu, przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Stosownie do treści art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Wyjaśnić należy, że przesłanką stwierdzenia nieważności uchwały organu samorządu gminnego jest jej istotna sprzeczność z prawem. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się, że opierając się na konstrukcji wad powodujących nieważność oraz wzruszalność decyzji administracyjnych, można wskazać rodzaje naruszeń przepisów, które trzeba zaliczyć do istotnych, skutkujących nieważnością uchwały organu gminy. Do nich należy naruszenie: przepisów wyznaczających kompetencję do podejmowania uchwał, podstawy prawnej podejmowania uchwał, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego - przez wadliwą ich wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. przykładowo wyrok WSA w Warszawie z 1 czerwca 2021 r., VIII SA/Wa 281/21, LEX nr 3312403 i przywołane tam orzecznictwo oraz stanowisko wyrażone w doktrynie). W wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 października 2009 r., sygn. akt Kp 3/09, zwrócono uwagę na zasadę konstruowania przepisów z zachowaniem odpowiedniej określoności regulacji prawnych, która ma charakter zasady prawa. Wprawdzie w wyroku tym mowa o tworzeniu przepisów ustaw i rozporządzeń, jednakże opisana reguła ma charakter uniwersalny, a wynikające z niej wnioski mogą stanowić podstawę ocen w zakresie formy tworzenia prawa miejscowego. Na prawodawcy ciąży zatem obowiązek tworzenia przepisów prawa możliwie najbardziej określonych w danym wypadku, zarówno pod względem ich treści, jak i formy. Na oba wymiary określoności prawa składają się kryteria, które były wielokrotnie wskazywane w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, a mianowicie: precyzyjność regulacji prawnej, jasność przepisu oraz jego legislacyjna poprawność. Kryteria te składają się na tzw. test określoności prawa, który każdorazowo powinien być odnoszony do badanej regulacji. Precyzyjność przepisu przejawia się w konkretności regulacji praw i obowiązków, tak by ich treść była oczywista i pozwalała na ich wyegzekwowanie. Jest to możliwe pod warunkiem skonstruowania przez prawodawcę precyzyjnych norm prawnych. Z kolei jasność przepisu gwarantować ma jego komunikatywność względem adresatów. Innymi słowy, chodzi o zrozumiałość przepisu na gruncie języka powszechnego. Niejasność przepisu w praktyce oznacza niepewność sytuacji prawnej adresata normy i pozostawienie jej ukształtowania organom stosującym prawo. Przenosząc zaprezentowane wyżej rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zaskarżona uchwała została podjęta w wykonaniu delegacji ustawowej określonej w art. 21 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 2 i ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy rada gminy uchwala: 1) wieloletnie programy gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy; 2) zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym zasady i kryteria wynajmowania lokali, których najem jest związany ze stosunkiem pracy, jeżeli w mieszkaniowym zasobie gminy wydzielono lokale przeznaczone na ten cel. Zarzuty skargi sformułowane w pkt. 1-3 jej petitum dotyczyły tej części zaskarżonej uchwały, która reguluje zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, o jakich mowa w art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Zgodnie z art. 21 ust. 3, w uchwale podjętej na podstawie delegacji ustawowej z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy, zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności: 1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub podnajem lokalu na czas nieoznaczony i najem socjalny lokalu oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą stosowanie obniżek czynszu; 2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy; 3) kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i umowy najmu socjalnego lokalu; 4) warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach; 5) tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i najem socjalny lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej; 6) zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy; 6a) warunki, jakie musi spełniać lokal wskazywany dla osób niepełnosprawnych, z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności; 6b) zasady przeznaczania lokali na realizację zadań, o których mowa w art. 4 ust. 2b. Zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Stopnica określone zostały w Rozdziale IX zaskarżonej uchwały w ustępach 1-18. Przepisy tam zawarte nie regulują jednak wszystkich kwestii, które z mocy art. 21 ust. 3 powinny znaleźć się w uchwale podjętej na podstawie delegacji ustawowej z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, a konkretnie: - warunków dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach (art. 21 ust. 3 pkt 4); - trybu rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i najem socjalny lokali oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej (art. 21 ust. 3 pkt 5); - warunków, jakie musi spełniać lokal wskazywany dla osób niepełnosprawnych, z uwzględnieniem rzeczywistych potrzeb wynikających z rodzaju niepełnosprawności (art. 21 ust. 3 pkt 6a) oraz - zasad przeznaczania lokali na realizację zadań, o których mowa w art. 4 ust. 2b (art. 21 ust. 3 pkt 6b). Treść art. 21 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, a konkretnie użyty w nim zwrot "w szczególności" wskazuje na to, że katalog spraw, które powinny zostać uregulowane w uchwale określającej zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy ma charakter otwarty, przy czym unormowanie kwestii wymienionych w tym przepisie w pkt. 1- 6b jest obligatoryjne dla organu stanowiącego gminy. Oznacza to, że brak regulacji choćby jednej z obowiązkowych zasad wymienionych w art. 21 ust. 3 stanowi o niewyczerpaniu przez radę gminy delegacji ustawowej, a taka sytuacja powoduje konieczność stwierdzenia nieważności uchwały podjętej na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. Powyższa istotna wada zaskarżonej uchwały jest wystarczająca do wyeliminowania z obrotu prawnego w trybie art. 147 § 1 p.p.s.a. tej jej części, która dotyczy zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Stopnica. Niemniej jednak Sąd uznaje za konieczne wskazanie innych naruszeń prawa, także istotnych, których dopuścił się prawodawca gminny w zakresie realizacji delegacji ustawowej z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów. 1. W ust. 3 lit. c) oraz ust. 6 lit. b) Rozdziału IX określając wysokość dochodu uzasadniającą oddanie lokalu w najem zmodyfikowano przepis ustawowy, co jest praktyką niedopuszczalną w aktach prawa miejscowego, skutkującą stwierdzeniem nieważności tak zredagowanej regulacji. Wbrew treści art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3 pkt 1, omawiane przepisy wprowadziły kryteria: wysokości średniego miesięcznego dochodu na jednego członka rodziny (w ust. 3 lit. c) oraz średniego miesięcznego dochodu przypadającego na członka gospodarstwa domowego (ust. 6 lit. b). Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2023 r., III OSK 712/22 (LEX nr 3598542), tak wprowadzone kryteria mogą prowadzić do zróżnicowanej wykładni tych przepisów poprzez wprowadzenie nieznanego ustawie pojęcia "średniego" dochodu. Tym samym skoro ustawodawca zobowiązał rady gmin do ustalenia wysokości dochodu gospodarstwa domowego, to przyjmowanie w tym zakresie modyfikacji, które dodatkowo wymagałyby działań matematycznych aby uzyskać wynik dochodu gospodarstwa domowego nie mają uzasadnienia w obowiązujących przepisach. Skoro wykonując delegację ustawową zawartą w art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o ochronie lokatorów organ stanowiący gminy powinien - ustalając zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy - określić wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub podnajem lokalu na czas nieoznaczony i najem socjalny lokalu oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą stosowanie obniżek czynszu, to podejmowana na tej podstawie uchwała winna określać wysokość dochodu gospodarstwa domowego. Ponadto postanowienia zawarte w ust. 3 lit. c) oraz w ust. 6 lit. b) Rozdziału IX zawierają regulacje niezgodne z art. 21b ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, który wymaga, aby osoba ubiegająca się o zawarcie umowy najmu albo podnajmu lokalu albo najmu socjalnego lokalu wchodzącego w skład mieszkaniowego zasobu gminy złożyła deklarację o wysokości dochodów członków gospodarstwa domowego w okresie 3 miesięcy poprzedzających złożenie deklaracji oraz oświadczenie o stanie majątkowym członków gospodarstwa domowego. Tymczasem w ust. 3 lit. c) mowa jest o dochodzie osiąganym w okresie sześciu miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku, zaś w ust. 6 lit. b) – w okresie roku poprzedzającego złożenie wniosku. 2. W ust. 3 lit. a), ust. 4 i ust. 6 lit. a) Rozdziału IX sprzecznie z art. 21 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 4 ust. 2 ustawy o ochronie lokatorów wprowadzono dodatkowe kryteria uprawniające mieszkańców Gminy Stopnica do ubiegania się o zawarcie umowy najmu lokalu z zasobu gminnego. W art. 4 ust. 2 tej ustawy ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu z gminnego zasobu wprost wskazując, że osobami takimi są osoby niemające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy i posiadające niskie dochody. Przepisy ustawy nie wprowadzają w tym przedmiocie żadnych innych ograniczeń, a więc zawarty w przywołanych wyżej regulacjach uchwały katalog dodatkowych kryteriów, tj.: zamieszkiwanie w Gminie Stopnica w ostatnich 5 latach, czy uzależnienie zawarcia umowy lokalu na czas nieokreślony od bliżej niesprecyzowanego "szczególnego interesu społeczności lokalnej" nie jest zgodny z art. 4 ust. 2 ww. ustawy. Ponadto zapis zawarty w ust. 4 Rozdziału IX nie zdaje także testu określoności prawa, o jakim była mowa na wstępie, a przez to może powodować dowolność przy jego zastosowaniu. Także w orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, który Sąd orzekający w tej sprawie podziela, zgodnie z którym uchwała podjęta na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy winna być tak zredagowana, aby ci spośród mieszkańców gminy, którzy spełniają kryteria przedmiotowe określone w art. 4 ust. 2 ustawy, od których zależy wynajęcie lokalu z zasobu mieszkaniowego gminy, mogli ubiegać się o uzyskanie takiego lokalu bez spełnienia dodatkowych kryteriów (por. wyroki NSA: z 12 października 2022 r., sygn. akt III OSK 1530/21, LEX nr 3421323 i przywołany wyżej sygn. akt III OSK 712/22). 3. W ust. 10 Rozdziału IX prawodawca gminny zmodyfikował treść art. 23 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów stanowiąc, że umowę najmu lokalu socjalnego przedłuża się na następny okres, jeżeli najemca nadal znajduje się w sytuacji materialnej, o której mowa w ust. 6, a ponadto zachodzą warunki określone w lit. a) -c) tego przepisu. Tymczasem zgodnie z art. 23 ust. 3 ww. ustawy, umowę najmu socjalnego lokalu można po upływie oznaczonego w niej czasu przedłużyć na następny okres, jeżeli najemca nadal znajduje się w sytuacji uzasadniającej zawarcie takiej umowy. W razie wzrostu dochodów gospodarstwa domowego najemcy ponad wysokość określoną w uchwale rady gminy uzasadniającą zawarcie umowy najmu socjalnego lokalu od dnia ustania najmu do czasu opróżnienia takiego lokalu, stosuje się przepisy art. 18 ust. 1 i 2. Niezależnie od tego, że w zaskarżonej uchwale, także w omawianym przepisie, prawodawca gminny używa nieznanego ustawie określenia "lokalu socjalnego", zamiast "najmu socjalnego lokalu" (o czym będzie szczegółowo mowa niżej), przepis ust. 10 Rozdziału IX nie przewiduje możliwości przedłużenia umowy najmu, ale nakazuje jej przedłużenie, co pozostaje w sprzeczności z przytoczonym wyżej art. 23 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Sąd podziela również stanowisko wyrażone w powołanym już wyroku NSA w sprawie sygn. akt III OSK 1530/21, wedle którego skoro ustawodawca w art. 23 ust. 3 zdanie pierwsze ustawy przewidział, że umowę najmu socjalnego lokalu można po upływie oznaczonego w niej czasu przedłużyć na następny okres, jeżeli najemca nadal znajduje się w sytuacji uzasadniającej zawarcie takiej umowy, to tym samym organy stanowiące gminy nie były i nie są uprawnione do wprowadzenia do uchwały innych wymogów niż ustawowe kryteria, uprawniające wnioskodawcę do ubiegania się o zawarcie z gminą umowy najmu socjalnego lokalu. Takie wymogi wprowadzone zaś zostały w ust. 10 lit. a) – c) Rozdziału IX zaskarżonej uchwały. 4. Regulacja zawarta w ust. 18 Rozdziału IX przekracza delegację ustawową z art. 21 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 21 ust. 3 pkt 6 ustawy o ochronie praw lokatorów, zgodnie z którymi organ stanowiący gminy ustala zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy. W ust. 18 prawodawca lokalny odniósł zawartą w tym przepisie regulację również do osób, z którymi nie została zawarta umowa najmu. Użyty w ust. 18 spójnik "lub", określany w logice prawniczej jako "funktor alternatywy nierozłącznej" oznacza bowiem, że chodzi nie tylko o osoby, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy i z którymi jednocześnie nie została zawarta umowa najmu, lecz również o osoby, z którymi umowa najmu nie została zawarta w innych sytuacjach niż te, o których mowa w art. 21 ust. 3 pkt 6 ustawy. Ponadto omawiany przepis zaskarżonej uchwały nie ustala zasad postępowania, przewidzianych w art. 21 ust. 3 pkt 6 ustawy, lecz kieruje do osób w nim określonych nakaz opróżnienia i opuszczenia lokalu bez wezwania, realizując w ten sposób uprawnienia właścicielskie Gminy wobec osób, które zajmują lokal bez tytułu prawnego. Uprawnienia te zamieszone zostały natomiast w odrębnych przepisach, np. w art. 6e ustawy o ochronie praw lokatorów dotyczącym praw i obowiązków stron po zakończeniu umowy najmu, czy w art. 18 tej ustawy regulującym kwestie związane z odszkodowaniem za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego. Zaskarżona uchwała nie wskazuje natomiast warunków, których spełnienie uzasadnia zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z osobami wymienionymi w art. 21 ust. 3 pkt 6, co byłoby wypełnieniem delegacji ustawowej zawartej w tym przepisie. Rację ma także Wojewoda Świętokrzyski zarzucając, że w zaskarżonej uchwale, zarówno w tej części, która podjęta została na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, jak i w tym zakresie, który dotyczy delegacji ustawowej z art. 21 ust. 1 pkt 2, znalazło się szereg regulacji dotyczących "lokalu socjalnego/lokali socjalnych", których to pojęć nie zna ustawa o ochronie praw lokatorów. Ustawa ta zawiera natomiast przepisy dotyczące "najmu socjalnego lokalu" zamieszczone w Rozdziale 4 (art. 22 i nast.). Słusznie zauważa skarżący, że pojęcie "najmu socjalnego lokalu" - w miejsce wcześniejszego "lokalu socjalnego" - wprowadzone zostało do tej ustawy z dniem 21 kwietnia 2019 r. na mocy ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianie ustawy o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych, ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 756 z późn. zm.). Wprowadzenie do aktu prawa miejscowego pojęć modyfikujących regulacje ustawowe, tak jak w omawianym przypadku poprzez użycie przez Radę Miejską w Stopnicy określenia "lokal socjalny/ lokale socjalne", narusza przepisy delegacyjne w stopniu znacznym, powodującym stwierdzenie ich nieważności. W zaskarżonej uchwale postanowienia normujące kwestie związane z "lokalem socjalnym" lub "lokalami socjalnymi" znajdują się nie tylko w Rozdziale IX (ust. 3, ust. 6, ust. 9 i 10), ale także w pozostałych przepisach dotyczących Wieloletniego Programu Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Gminy Stopnica na lata 2024 – 2028 (Rozdział I - ust. 2 lit. b), ust. 4, tabela zawarta w ust. 6, Rozdział IV - ust. 3). Wadliwie określony został zatem zasób mieszkaniowy Gminy Stopnica w Rozdziale I, do którego prawodawca włączył m.in. 10 "lokali socjalnych" zamiast lokali będących (mogących być) przedmiotem najmu socjalnego lokalu, o jakim mowa w art. 22 ustawy o ochronie praw lokatorów. Modyfikacja przepisów ustawowych w tym zakresie powoduje, że zaskarżona uchwała istotnie narusza prawo również w tej części, która dotyczy Wieloletniego Programu Gospodarowania Mieszkaniowym Zasobem Gminy Stopnica na lata 2024 – 2028 uchwalonego na podstawie delegacji ustawowej z art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie praw lokatorów. Konsekwencją wadliwie określonego zasobu mieszkaniowego Gminy Stopnica jest konieczność stwierdzenia nieważności pozostałych rozdziałów uchwały regulujących kwestie, o jakich mowa w art. 21 ust. 2 ustawy, które utraciłyby integralność bez przepisów zawartych w Rozdziale I. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. Orzeczenie zawarte w pkt II sentencji wyroku znajduje oparcie w art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło