II SA/Ke 301/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 czerwca 2015 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach, po rozpatrzeniu odwołania A. P., utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty z dnia [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: W dniu 2.10.2014r. do Starostwa Powiatowego wpłynął wniosek Prokuratora Rejonowego o skierowanie A. P. na badania lekarskie w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu wskazano, że toku postępowania przygotowawczego zaistniała uzasadniona wątpliwość co do poczytalności A. P. w chwili popełnienia zarzucanego czynu. W rezultacie A. P. została poddana badaniu przez biegłych lekarzy psychiatrów, którzy rozpoznali u niej zaburzenia depresyjne na podłożu OUN w fazie remisji (opinia sądowo-psychiatryczna z dnia 3.02.2014r.) Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 4.11.2014r. organ I instancji skierował A. P., posiadającą uprawnienia do kierowania w zakresie prawa jazdy kategorii B, na badania lekarskie. W podstawie prawnej powołano art. 99 ust. 1 pkt 2b ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2014r. poz. 600 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Odwołanie od ww. decyzji wniosła A. P., zarzucając organowi naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy poprzez przyjęcie, że istnieją zastrzeżenia co do jej stanu zdrowia, które uzasadniają skierowanie na badania lekarskie, jak też naruszenie słusznego interesu strony poprzez błędne ustalenie okoliczności wynikających z opinii sądowo-psychiatrycznej. Zakwestionowane rozstrzygnięcie, zdaniem odwołującej się, zostało wydane bez podstawy prawnej w oparciu o swobodne, niezasadne uznanie, sprzeczne z wnioskami opinii sądowo- psychiatrycznej. A. P. podniosła przy tym, że zarzucane jej przestępstwo nie jest przestępstwem przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, a ww. opinia nie dotyczyła ustalenia, czy jej stan zdrowia pozwala na prowadzenie pojazdów kategorii B. Opinie z postępowań karnych, sporządzone na okoliczności mające znaczenie dla tych postępowań, nie mogą być bowiem podstawą wszczynania zupełnie innych postępowań, w których znaczenie mają inne okoliczności. Końcowo strona wskazała, że uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, o których mowa w powołanej przez organ regulacji, dotyczyć powinny tego rodzaju aspektów stanu zdrowia osoby, które mogłyby mieć wpływ na zdolność do bezpiecznego prowadzenia pojazdu. Tymczasem w niniejszej sprawie takie okoliczności nie został stwierdzone, jako że Starosta nie zgromadził żadnych dowodów pozwalających na wydanie decyzji w tym trybie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zakwestionowaną decyzję stwierdziło, że zgłoszenie przez Prokuratora Rejonowego informacji o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia strony, poparte opinią sądowo-psychiatryczną, było wystarczające i wiarygodne do ustalenia istnienia uzasadnionych i poważnych zastrzeżeń w zakresie stanu zdrowia A. P.. W konsekwencji okoliczności te przesądzały o obowiązku wydania przez organ I instancji decyzji w oparciu o przepisy art. 75 ust. 1 pkt 5 i art. 99 ust. 1 pkt. 2 lit b ustawy. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium wyjaśniło, że od dyspozycji kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu. Zagrożenie dla ruchu może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, dyskwalifikującymi go jako kierowcę. Istotne jest zatem nie tylko niedopuszczenie do udziału w ruchu w charakterze kierującego osób nieposiadających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych, którzy utracili warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów. Temu celowi służy badanie lekarskie, któremu poddawani są kierowcy. Natomiast samo postępowanie administracyjne w przedmiocie skierowania kierowcy na badania kontrolne dotyczy pełnej weryfikacji stanu zdrowia kierowcy w odniesieniu do rozpoznanych jednostek chorobowych, procesu leczenia, stosowanych leków i skutków ich działania, czy też dokumentacji medycznej. Celem tego postępowania jest bowiem zbadanie ustawowych przesłanek uprawniających do wydania decyzji administracyjnej o skierowaniu kierowcy na badania. Zdaniem organu okoliczność, że zaburzenia depresyjne strony znajdują się w fazie remisji nie jest równoznaczna z wyleczeniem. Remisja zaburzeń nie oznacza bowiem, że nie może nastąpić ich nawrót. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniosła A. P., powtarzając argumentację przedstawioną w odwołaniu i zarzucając organowi naruszenie: - przepisów art. 7, art. 8 oraz art. 77 § 1 K.p.a. poprzez niedokładne, wybiórcze zebranie i zbadanie materiału dowodowego w sprawie, przy oparciu podjętego rozstrzygnięcia jedynie na opinii sądowo-psychiatrycznej, sporządzonej na potrzeby sprawy karnej – co niewątpliwie miało wpływ na treść wydanej decyzji; - interesu prawnego skarżącej poprzez bezcelowe kierowanie ją na badania lekarskie, w przypadku, gdy jest ona osobą zdrową i nie zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, z jednoczesnym narażeniem skarżącej na ponoszenie kosztów związanych z tym badaniem. Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a. ). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa materialnego, czy też postępowania, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Na wstępie rozważań prawnych, odnosząc się do zarzutów skargi o naruszeniu przepisów postępowania, stwierdzić trzeba, że organy obu instancji, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy (art. 7 K.p.a.), zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja organu odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia [...] o skierowaniu A. P. na badania lekarskie. Podstawę prawną ww. rozstrzygnięcia stanowił art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5.01.2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015r. poz. 155 ze zm.), zwanej dalej ustawą, zgodnie z którym starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie lekarskie, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Z kolei stosownie do art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zwanemu dalej "badaniem lekarskim", podlega, z zastrzeżeniem ust. 4 osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem, jeżeli istnieją uzasadnione i poważne zastrzeżenia co do stanu jej zdrowia. Powołane powyżej regulacje prawne nie wskazują precyzyjnie, jakie zastrzeżenia są wystarczające do skierowania danej osoby na badania lekarskie. Mowa w nich jedynie o tym, że muszą być one "uzasadnione" i "poważne" oraz, że informacja o nich musi być wiarygodna. Są to zatem stwierdzenia dość ogólne, pozostawiające właściwemu organowi administracji możliwość dokonania oceny, czy w konkretnym wypadku zastrzeżenia są właśnie tego rodzaju. Zwrot "uzasadnione zastrzeżenia" należy interpretować zgodnie z celem ustawy, którym jest zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Jedną z istotnych przesłanek bezpieczeństwa ruchu jest stan zdrowia kierowcy. Od dyspozycji zdrowotnej kierowcy w dużym stopniu bowiem zależy bezpieczeństwo ruchu, a niedomagania kierowcy w tym zakresie, są czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. W piśmiennictwie podkreśla się, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić konkretne i uzasadnione okoliczności świadczące o pogarszającym się stanie zdrowia strony. Zachowanie świadczy o możliwości obniżenia sprawności psychofizycznej kierowcy o ile bezpośrednio wskazuje na objawy chorobowe, upośledzenia, zaburzenia psychiczne czy osobowe – a więc zagrożenia medyczne, psychiczne lub osobowe (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17.01.2013r. o sygn. akt II SA/Sz 1195/12, LEX nr 1274652). Jednocześnie ocena przesłanek uzasadniających wydanie danej osobie skierowania musi być dokonana każdorazowo przez pryzmat ewentualnego zagrożenia dla ruchu. Z powyższego wynika, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie może zapaść wówczas, gdy organ uzyska informacje, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami, a źródło uzyskania tego typu informacji jest wiarygodne. W rozpoznawanej sprawie informację o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącej organ I instancji powziął na podstawie wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej o wszczęcie postępowania w związku opinią sądowo-psychiatryczną z dnia 3.02.2014r., sporządzoną na potrzeby prowadzonej sprawy karnej. Z opinii tej wynika, że biegli rozpoznali u skarżącej zaburzenia depresyjne na podłożu organicznym ośrodkowego układu nerwowego - w fazie remisji. Kierując się tymi danym Prokurator stwierdził, że okoliczność dotycząca stanu zdrowia skarżącej może stanowić przeciwwskazanie do kierowania przez A. P. pojazdami. Zdolność psychofizyczna strony oraz zdolność do kierowania pojazdami mogą być bowiem ograniczone. W ocenie Sądu, powyższa informacja pochodząca od Prokuratora Prokuratury Rejonowej, oparta na opinii sądowo-psychiatrycznej sporządzonej przez dwóch specjalistów – biegłych sądowych z zakresu psychiatrii, stanowi informację wiarygodną. Z całą pewnością zawiadomienie pochodzące od takiego organu, może i powinno stanowić podstawę do wydania decyzji w przedmiocie skierowania skarżącej na badania lekarskie. Wbrew zarzutom skarżącej, to że w opinii nie wypowiadano się na temat jej zdolności do prowadzenia pojazdów mechanicznych, nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy. Skierowanie na badania lekarskie może bowiem nastąpić, gdy jest prawdopodobne, że stan zdrowia kierowcy świadczy o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami. Nie jest natomiast wymagana pewność w tym zakresie. Ostateczne rozstrzygnięcie w tej kwestii powierzone zostało uprawnionym do tego lekarzom, którzy przeprowadzą w trybie art. 75 ust. 1 pkt 5 ustawy stosowne badania i ocenią, czy skarżąca jest zdolna do prowadzenia pojazdów mechanicznych. Podsumowując, organy obu instancji prawidłowo uznały, że istniała podstawa do wydania decyzji w przedmiocie skierowania A. P. na badania lekarskie. Ponownie podkreślić należy, że decyzja o skierowaniu na badania lekarskie nie przesądza o istnieniu przeciwwskazań do prowadzenia pojazdów w przypadku konkretnego kierowcy. Służy ona tylko do wyjaśnienia istniejących w tym względzie uzasadnionych zastrzeżeń. W wyniku przeprowadzonego badania może się więc okazać, że zastrzeżenia te nie zostaną potwierdzone, a zatem, że nie istnieją żadne przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów. Celem badań jest bowiem jedynie weryfikacja powziętych przez organ wątpliwości (por. wyrok NSA z dnia 27.10.2014r. o sygn. akt I OSK 584/13, wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 14.05.2014r. o sygn. akt II SA/Rz 285/14, dostępnych internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 poz. 461 ze zm.) w związku z art. 250 ustawy P.p.s.a.