II SA/Ke 321/12
WyrokWSA w Kielcach2012-06-28
Skład orzekający: Anna Żak, Sylwester Miziołek, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy postanowienie o odmowie dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uznając, że stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, stwierdzając, że organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. Brak było konkretnego uzasadnienia definiującego pojęcie interesu społecznego w kontekście dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu. Organy ograniczyły się do ogólnych rozważań doktrynalnych, zamiast dogłębnej analizy w okolicznościach faktycznych sprawy.Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia rewitalizacji miasta. Organy I i II instancji odmówiły dopuszczenia, uznając, że stowarzyszenie nie wykazało interesu społecznego, mimo że jego cele statutowe były związane z ochroną środowiska. Stowarzyszenie argumentowało, że interes społeczny polega na ochronie przyrody, zrównoważonego rozwoju, urbanistyki, finansów miasta i rzetelności dokumentacji środowiskowej. Organy odwoławcze utrzymały odmowę w mocy, opierając się na ogólnych definicjach interesu społecznego i stwierdzając brak wpływu inwestycji na środowisko.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji. Stwierdził również, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 roku sprawy ze skargi Stowarzyszenia A. z siedzibą w K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku.
Postanowieniem z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] znak: [...] o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia K. z siedzibą w K. (zwanego dalej Stowarzyszeniem) do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Rewitalizacja Miasta K. – przebudowa ulic: W. (odcinek od ul. S. do ul. S.), C., M. i L. (na odcinku od R. do ul. W.)".
Rozstrzygnięcie organu odwoławczego zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Wnioskiem z dnia 24 października 2011r. Stowarzyszenie zwróciło się do Prezydenta Miasta K. o dopuszczenie – w trybie art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. – na prawach strony do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Złożony w tym zakresie wniosek Stowarzyszenie uzasadniło działaniem w ramach swoich celów statutowych oraz w interesie społecznym. Dodatkowo wnioskodawca wniósł o uzupełnienie zebranego w prowadzonym postępowaniu materiału dowodowego w zakresie przedstawionym w tym piśmie.
Organ I instancji, odmawiając dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu, wskazał, że w złożonym wniosku nie przytoczono okoliczności konkretyzujących interes społeczny. W tym zakresie wyrażono pogląd, że Stowarzyszenie nie uprawdopodobniło, że przyczyni się aktywnie do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów i nie wskazało jednoznacznie w imieniu jakiej grupy społecznej działa. Nie można bowiem rozważać złożonego wniosku w oderwaniu od szeroko rozumianego i pojmowanego interesu społecznego ogółu mieszkańców K., których Stowarzyszenie nie jest reprezentantem. Wnioski Stowarzyszenia i jego działanie w niniejszej sprawie w rzeczywistości nie odpowiadają celom, o których mowa w statucie tej organizacji, zwłaszcza, że nie pokrywają się a wręcz pozostają w sprzeczności z wolą i opinią społeczną wyrażaną przez większość mieszkańców K. (w tym biorących udział w konsultacjach społecznych) – w stosunku do których inwestycje rewitalizacji miasta są realizowane za ich pełną aprobatą. Prezydent Miasta K. wskazał ponadto, że Stowarzyszenie zwróciło się z wnioskiem z dnia 24 października 2011r. na bardzo późnym, ostatnim już etapie postępowania, tuż przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, kiedy postępowanie dowodowe zostało już zakończone. Stało się tak pomimo, że członkowie Stowarzyszenie dysponowali wiedzą o prowadzonym postępowaniu na jego wcześniejszym etapie. Świadczy to, zdaniem organu, raczej o blokowaniu inwestycji poprzez wstrzymywanie i wydłużanie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach (a co za tym idzie wydłużeniu terminu uzyskania kolejnych decyzji administracyjnych, tj. decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej i pozwolenia na budowę) niż o rzeczywistej dbałości o interes społeczny i opowiadaniu się za rewitalizacją, co zadeklarowane jest w statucie. Podkreślono również, że żaden podmiot – poza Stowarzyszeniem – nie zgłosił wniosków i zastrzeżeń w niniejszej sprawie. Organ I instancji podniósł ponadto, że wniosek z dnia 24 października 2011r. wpłynął na opóźnienie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedmiotowego przedsięwzięcia, co pociąga za sobą łańcuch kolejnych opóźnień uniemożliwiających złożenie wniosku o dofinansowanie całego projektu "Rewitalizacja zabytkowego Śródmieścia K. - etap II" oraz opóźnienie przygotowania dokumentacji projektowej technicznej, opóźnienie wystąpienia z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę i zgody na realizację inwestycji drogowej dla zadania 4 i opóźnienie przygotowania studium wykonalności dla inwestycji objętych całym projektem. Efektem powstałych opóźnień była konieczność wystąpienia do Instytucji Zarządzającej (Urzędu Marszałkowskiego Województwa) z kolejnym pismem zawierającym prośbę o przesunięcie terminu składania wniosku do dofinansowanie projektu "Rewitalizacja zabytkowego Śródmieścia K. - etap II" na 30.06.2012 roku. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że projekt, oprócz przedmiotowego przedsięwzięcia składa się z jeszcze z trzech zadań, spośród których dwa zostały zakończone, a jedno dobiega końca i Gmina mogłaby uzyskać refundację poniesionych kosztów na realizację inwestycji, a co za tym idzie, po zakończeniu realizacji również mogłoby być przedstawione do refundacji kosztów. Pieniądze uzyskane z refundacji są niezbędne do realizacji innych projektów inwestycyjnych Gminy K.. Dalsze opóźnienia w przygotowaniu dokumentów inwestycyjnych i niezbędnych do złożenia wniosku o dofinansowanie mogą powodować zagrożenie dla udzielonej promesy przez Instytucję Zarządzającą co do dofinansowania realizacji całego projektu: "Rewitalizacja zabytkowego Śródmieścia K. - etap II".
W zażaleniu na powyższe postanowienie Stowarzyszenie wskazało, że zaistniała w niniejszej sprawie przesłanka ochrony środowiska naturalnego jest tak ważnym interesem społecznym, że wzgląd na jej zapewnienie przewyższa nawet konieczność szybkiego zakończenia postępowania. Kwestionując stanowisko organu o zagrożeniu finansowania inwestycji Stowarzyszenie wskazało, że realizacja tego przedsięwzięcia z naruszeniem przepisów o ochronie środowiska, w szczególności bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko oraz w oparciu o błędną Kartę informacyjną spowoduje konieczność zwrotu środków pozyskanych od Unii Europejskiej. Za niezasadne uznano przerzucanie na Stowarzyszenie obowiązku definiowania i konkretyzowania interesu społecznego – zwłaszcza, że z pism kierowanych do organu jasno wynika interes społeczny, jakiego ta organizacja broni. W tym zakresie wskazywano na brak przeprowadzenia oceny oddziaływania i środowisko – z powodu błędnej kwalifikacji przedsięwzięcia oraz rażące błędy merytoryczne w dokumentacji przedsięwzięci. Zdaniem wnioskodawcy przeprowadzenie rzetelnej oceny oddziaływania na środowisko i skorygowanie ww. błędów jest wymagane dla zapewnienia zgodności przedsięwzięcia z prawem miejscowym, konstytucyjną zasadą; zrównoważonego rozwoju oraz z regułami prawidłowej urbanistyki, a zachowanie tych wymogów leży także w interesie społecznym. Zarzucono także organowi błędne uznanie, że istnieje tylko jeden obiektywnie ważniejszy od innych interes społeczny, na rzecz którego musi dziać dana organizacja społeczna, aby mogła być dopuszczona do postępowania. Stowarzyszenie zakwestionowało stanowisko organu I instancji, że interes społeczny w niniejszej sprawie polega na jak najszybszym uzyskaniu koniecznych decyzji administracyjnych i realizacji przedmiotowej inwestycji drogowej służącej społeczeństwu, wszystkim mieszkańcom miasta K., a także dofinansowaniu tej inwestycji ze środków Unii Europejskiej. Niewątpliwie interesem społecznym jest istnienie nowej inwestycji drogowej, jednakże brak jest dowodów, że przedmiotowe przedsięwzięcie taką rolę będzie spełniało. Z projektu wynika bowiem, że inwestycja będzie służyć tylko kierowcom samochodów, a pogorszy sytuacje pieszych (węższe chodniki) i rowerzystów (bruk zamiast asfaltu). Podkreślono, że interes polegający na budowie nowej inwestycji należy zawsze przeciwstawiać interesowi polegającemu na niepogarszaniu stanu środowiska naturalnego. Powstanie przedmiotowej inwestycji będzie w interesie społecznym, jeśli nie zniszczy ona nadmiernie środowiska naturalnego oraz zapewni zrównoważony rozwój. A by to sprawdzić, należy przeprowadzić ocenę oddziaływania na środowisko, do czego dąży Stowarzyszenie. W tym kontekście jak najszybsze wydanie decyzji administracyjnych nie leży w interesie społecznym, ponieważ może stanowić zagrożenie :dla środowiska naturalnego (w pośpiechu organ zaniechał należytej analizy oddziaływania przedsięwzięcia).
Kolegium, utrzymując w mocy zakwestionowane postanowienie, stwierdziło brak wykazania przez Stowarzyszenie, w jaki sposób dopuszczenie tej organizacji do udziału w postępowaniu będzie przyczyniało się do lepszego wypełniania przez postępowanie administracyjne jego istotnych funkcji. Samo powoływanie się na tak ogólne wartości jak ład przestrzenny, dbałość o interes mieszkańców, czy konieczność ochrony przyrody nie dają podstaw do wyprowadzenia interesu społecznego. Nie można bowiem domagać się udziału w postępowaniu, poprzestając na przedstawieniu swoich celów statutowych uprawdopodabniających jakoby istnienie owego interesu publicznego. Nie sposób również "interesu społecznego" utożsamiać z interesem ogólnonarodowym, regionalnym czy interesem innych zbiorowości o znacznym zasięgu terytorialnym. Organ II instancji, wskazując na brak trwałej, stałej definicji interesu społecznego, stwierdził, że stanowi on uogólniony cel dążeń i działań, uwzględniających zobiektywizowane potrzeby ogółu społeczeństwa lub lokalnych społeczności, związanych z zagospodarowaniem przestrzennym. Może być także definiowany jako narzędzie kształtujące aktualną sytuację jednostki. Określać go można interesem dającym się potencjalnie odnieść do wielu niezindywidualizowanych adresatów, traktowanych jako jeden podmiot. Istnieją także próby definiowania interesu publicznego (społecznego) jako autentycznego interesu wspólnoty postrzeganej jako całości. W ich skład wchodzą wtedy interesy publiczne, których ochrona i realizacja jest wymagana bezwarunkowo dla zapewnienia egzystencji, wspólnego pokojowego życia społeczeństwa.
Ponadto, zdaniem Kolegium, Stowarzyszenie nie wykazało w jaki sposób realizacja przedmiotowego przedsięwzięcia mogłaby spowodować zagrożenie dla ochrony przyrody. Inwestycja ta nie spowoduje bowiem zmiany dotychczasowej funkcji i sposobu zagospodarowania terenu. Uciążliwości, takie jak emisja zanieczyszczeń do powietrza, hałas oraz powstawanie odpadów, występować będą głównie w trakcie prac budowlanych i związane są z pracą maszyn i urządzeń, a wycinka drzew zostanie zrównoważona nasadzeniami i zielenią urządzoną. Uspokojenie i upłynnienie ruchu w mieście oraz poprawa stanu ulic, zgodnie z analizą zawartą w Karcie informacyjnej, będzie jednym z czynników, który przyczyni się dp poprawy jakości powietrza miasta K.. Realizacja zadań objętych projektem rewitalizacji spowoduje poprawę struktury komunikacyjnej oraz podkreślenie walorów krajobrazowych i kulturowych miasta.
Niezależnie od powyższych wywodów Kolegium wskazało na spełnienie w niniejszej sprawie pierwszej przesłanki określonej w art. 31 § 1 k.p.a. – z uwagi na okoliczność, że jednym z celów statutowych wnioskodawcy jest ochrona przyrody, który to cel niewątpliwie powiązany jest z przedmiotem postępowania w sprawie określenia środowiskowych uwarunkowań.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Stowarzyszenie zarzuciło rozstrzygnięciu organu II instancji:
1. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
a) art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 w związku z art. 140 i art. 126 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, mimo odniesienia się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia jedynie do zarzutów dotyczących tego, że interes społeczny przemawiający za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu to ochrona przyrody oraz konieczność zapobiegania zbyt łagodnemu traktowaniu wnioskodawcy przez organ I instancji – przy braku odniesienia się do zarzutów zażalenia - dotyczących tego, że ten interes społeczny polega także na ochronie stosowania zasady zrównoważonego rozwoju, ochronie zasad prawidłowej urbanistyki, ochronie finansów miasta K., a także dbaniu o rzetelność dokumentacji środowiskowej;
b) art. 7, 77 § 1, 80 i 136 k.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie wszystkich okoliczności i nieustalenie stanu faktycznego sprawy poprzez brak wskazanie, na czym zdaniem Kolegium polega interes społeczny w okolicznościach niniejszej sprawy;
2) naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
a) art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że interes społeczny nie przemawia za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony, gdy tymczasem oczywistym jest, że udział organizacji społecznych w niniejszym postępowaniu dotyczącym oddziaływania na środowisko rewitalizacji śródmieścia miasta jest w interesie społecznym zarówno ze względu na ochronę przyrody oraz konieczność zapobiegania zbyt łagodnemu traktowaniu wnioskodawcy przez organ I instancji, jak i ochronę stosowania zasady zrównoważonego rozwoju, ochronę zasad prawidłowej urbanistyki, ochronę finansów samorządu, a także dbanie o rzetelność dokumentacji środowiskowej;
b) art. 10a w zw. z art. 1 ust. 2 Dyrektywy Rady z dnia 27 czerwca 1985r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko naturalne 85/337/EWG (Dz. U. UE L z dnia 5 lipca 1985r. ze zm.), a także art. 31 § 1 pkt 2 k.p.a. przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że interes społeczny nie przemawia za dopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu na prawach strony, gdy tymczasem według art. l0a dyrektywy 85/337/EWG, jeśli tylko dana organizacja pozarządowa działa zgodnie z prawem krajowym na rzecz ochrony środowiska, to ma wystarczający interes prawny do "uzyskania dostępu do procedury odwoławczej przed sądem (...), by zakwestionować materialną i proceduralną legalność decyzji, aktów lub zaniechań".
Mając na uwadze powyższe Stowarzyszenie wniosło o uchylenie w całości wydanych w niniejszej sprawie postanowień organu I i II instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 ustawy p.p.s.a. sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną.
Na wstępie rozważań prawnych należy wskazać, że postanowienie organu I instancji o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału na prawach strony, utrzymane w mocy zaskarżonym postanowieniem, zostało wydane w postępowaniu wpadkowym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia.
W tym miejscu podnieść trzeba, że dopuszczenie organizacji społecznej do postępowania, jakie toczy się przed organami administracji publicznej w sprawie dotyczącej innej osoby może nastąpić w przypadku spełnienia kumulatywnie dwóch przesłanek, określonych w art. 31 § 1 k.p.a., to jest:
a) jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji,
b) gdy przemawia za tym interes społeczny.
Spełnienie powyższych warunków podlega ocenie właściwego w sprawie organu. Niespełnienie chociażby jednego z nich powoduje, że organ administracji odmawia organizacji udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012r., sygn. akt: II OSK 2161/10, LEX nr 1109379).
Odnosząc się do uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia stwierdzić trzeba, że poza sporem pozostaje okoliczność wystąpienia w niniejszej sprawie pierwszej z ww. przesłanek. U podstaw stanowiska Kolegium o zasadności wydania postanowienia o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału na prawach strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym legła natomiast okoliczność braku spełnienia przesłanki interesu publicznego w tym zakresie. W tym względzie Stowarzyszenie podnosi, że interes społeczny w niniejszej sprawie polega na ochronie: przyrody, stosowania zasady zrównoważonego rozwoju, zasad prawidłowej urbanistyki, finansów miasta K., a także dbaniu o rzetelność dokumentacji środowiskowej.
Pomimo tego Kolegium – podobnie jak i organ I instancji – wskazało na brak wykazania przez Stowarzyszenie, aby za jego udziałem w tym postępowaniu przemawiał interes społeczny. W tym miejscu ponownie podkreślić trzeba, że ocena zasadności wniosku Stowarzyszenia pod tym kątem należy do organu prowadzącego postępowanie. Należy jednocześnie zwrócić uwagę na brak ustawowej definicji "interesu społecznego", który stanowi w rezultacie pojęcie niedookreślone. Z tego też względu to organ administracji, posługując się tym pojęciem jako istotnym elementem rozstrzygnięcia, powinien w konkretnych okolicznościach rozpatrywanej sprawy, w możliwie pełny sposób, określić na czym ten interes polega, zdefiniować go w tym konkretnym przypadku i wykazać, że wnioskujący taki interes społeczny w danej sprawie posiada bądź nie (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 maja 2007r., sygn. akt VII SA/Wa 2184/06, LEX nr 347791). Orzekając w tym zakresie organ obowiązany jest – stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. – szczegółowo uzasadnić swoje stanowisko, wskazując w czym upatruje interesu społecznego. Podkreślenia wymaga, że obowiązkiem organu administracji publicznej jest wyważenie w konkretnym wypadku wymagań interesu społecznego i wymagań realizacji konkretnych celów statutowych organizacji społecznej (Komentarz aktualizowany do art. 31 kodeksu postępowania administracyjnego, Andrzej Wróbel, LEX, stan prawny na 2 kwietnia 2012r.). Dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. Udział organizacji może zmniejszyć ujemne konsekwencje inkwizycyjności postępowania administracyjnego poprzez wprowadzenia quasi-kontradyktoryjności czyli sporu między wnioskodawcą żądającym od organu administracyjnego decyzji - z jednej strony oraz organizacją społeczną, będąca rzecznikiem interesu społecznego - z drugiej strony.
Ze względu na przedstawione powyżej wywody nie budzi wątpliwości Sądu, że zdefiniowanie przedmiotowego pojęcia przez organy w stanie faktycznym niniejszej sprawy, jak również przedstawiona w tym zakresie argumentacja miały istotny wpływ na jej wynik. Pomimo szerokiego uzasadnienia postanowienia organu I i II instancji należy stwierdzić, że rozstrzygnięcia te nie zawierały istotnego – z punktu widzenia spełnienia drugiej z przesłanek wymienionych w art. 31 § 1 k.p.a. – i konkretnego uzasadnienia definiującego pojęcie interesu społecznego w kontekście dopuszczenia, bądź nie, Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu. Podkreślenia wymaga, że w zaskarżonym postanowieniu – zamiast dogłębnej analizy przedmiotowego zagadnienia w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy – Kolegium, przechodząc do porządku dziennego nad niepełnymi wywodami organu I instancji, również ograniczyło się do przedstawienia obszernych doktrynalnych rozważań o charakterze ogólnym.
Nie przesądzając kwestii zasadności odmowy dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia stwierdzić trzeba, że orzekające w tym przedmiocie organy obu instancji dopuściły się naruszenia przepisów art. 7, 77 § 1, art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. – co mogło mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy.
W tym zakresie godzi się wskazać organom, że orzekając w przedmiocie dopuszczenia (bądź nie) organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, winny dokonać dogłębnej analizy spełnienia przesłanek opisanych w art. 31 § 1 k.p.a. w warunkach konkretnej sprawy. Nie sposób podzielić przy tym argumentacji organów, że to na Stowarzyszeniu spoczywa obowiązek wykazania interesu społecznego, który przemawiałby za uwzględnieniem wniosku tego podmiotu z dnia 24 października 2011r. Jeżeli nawet przyjąć – jak wywodzi Kolegium – że Stowarzyszenie, domagając się dopuszczenia do udziału w postępowaniu, jedynie ogólnie powołuje się na interes społeczny, to stwierdzić trzeba, że wówczas na organ administracji publicznej przechodzi ciężar ustalenia tego interesu na gruncie zaistniałego w sprawie stanu faktycznego. Natomiast dokonanego przez organ zweryfikowania wniosku nie można utożsamiać z udowodnieniem okoliczności przemawiających za spełnieniem przesłanki interesu społecznego.
Ponadto, ustosunkowując się do przedstawionej przez organy argumentacji przemawiającej za niedopuszczeniem Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu, stwierdzić należy, że jest ona niepełna i powierzchowna – w szczególności w kontekście zaprezentowanego poniżej stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawionego w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 czerwca 2009r. o sygn. akt II OSK 1038/08, LEX nr 563531. W tym zakresie wskazać trzeba, że otrzymując wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu administracyjnym organ musi ocenić czy poszerzenie kręgu uczestników postępowania administracyjnego jest korzystne dla gromadzenia materiału dowodowego i dla wyjaśnienia istotnych faktów bądź aspektów sprawy – nawet ryzykując ewentualnym wydłużeniem czasu załatwienia sprawy czy zwiększeniem nakładu pracy koniecznego do przygotowania decyzji. Konsekwencją powyższej interpretacji art. 31 § 1 in fine k.p.a. jest dyrektywa interpretacyjna nakazująca uznać za sprzeczną z art. 31 § 1 k.p.a. taką odmowę dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jurysdykcyjnym, która motywowana jest konfliktem interesu strony ubiegającej się o wydanie decyzji – Miejskiego Zarządu Dróg – z jednej strony oraz interesem społecznym reprezentowanym przez organizację społeczną – Stowarzyszenie – z drugiej strony. Podnieść trzeba, że taka przeciwstawność interesów może być niejednokrotnie pożądana z punktu widzenia adekwatnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, w sytuacji gdy za dopuszczeniem organizacji społecznej przemawia interes społeczny w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. Jednocześnie przepis ten nie pozwala na jakiekolwiek wnioski o ewentualnej hierarchii interesu społecznego i interesu prawnego strony. Nie budzi wątpliwości Sądu, że w świetle art. 31 k.p.a. niedopuszczalna jest prewencyjna odmowa niedopuszczenia organizacji społecznej, motywowana wyłącznie dbałością o szybkość załatwienia sprawy. Wskazania wymaga, że organy, pomimo kierowanych do nich przez Stowarzyszenie obszernych i szczegółowo uzasadnionych pism, nie podjęły się w ogóle próby wyjaśnienia, czy Stowarzyszenie, podejmując się roli "reprezentanta społecznego" uprawdopodobniło, że jest przygotowane do wypełnienia tej roli oraz że występując w prowadzonym postępowaniu przyczyni się do lepszego załatwienia sprawy (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 maja 2010r., sygn. akt: IV SA/Wa 580/10, LEX nr 675373). Zresztą, nawet gdyby uznać charakter partykularny interesu Stowarzyszenia to i tak nie sposób – wbrew twierdzeniom organów obu instancji – nadać mu generalnie pejoratywnego znaczenia. Należy także odnieść się do niepełnych rozważań Kolegium, przedstawionych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, gdzie co prawda ustosunkowano się do powoływanej przez Stowarzyszenie przesłanki ochrony przyrody, lecz nie przeprowadzono stosownej analizy wobec wskazywanych przez stronę skarżącą przesłanek ochrony zasad zrównoważonego rozwoju oraz prawidłowej urbanistyki, jak również ochrony finansów miasta K., a także dbania o rzetelność dokumentacji środowiskowej.
Dodatkowo Sąd zauważa, że nieprawomocnym wyrokiem z dnia 28 czerwca 2012r. sygn. akt: II SA/Ke 237/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę Stowarzyszenia na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...]., utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...] znak: [...] o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia K. z siedzibą w trybie art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2008r. nr 199, poz. 1227 ze zm.) do udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Rewitalizacja Miasta K. – przebudowa ulic: W. (odcinek od ul. S. do ul. S.), C., M. i L. (na odcinku od R. do ul. W.)".
Orzekając w niniejszej sprawie ponownie organy administracji publicznej, mając na względzie poczynione wyżej uwagi, wyeliminują dotychczasowe błędy i wydadzą stosowne rozstrzygnięcia – uzasadniając je w sposób właściwy i konkretny w zakresie interesu społecznego w dopuszczeniu, bądź nie, Stowarzyszenia do udziału w prowadzonym postępowaniu.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w pkt I wyroku.
Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku uzasadnia art. 152 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło