II SA/Ke 334/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. N, utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta Ostrowca z dnia [...] znak: [...] o odmowie przyznania A. N prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Pismem z dnia 17.10.2012r., skierowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, A. N wniosła o ustalenie prawa do zasiłku: rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, na dziecko: A. N. Organ I instancji, odmawiając przyznania żądanych świadczeń, powołał się na treść art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28.11.2003r. (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu wskazano, że skoro wnioskodawczyni jest pA., nie wychowuje syna z jego ojcem – K. N. oraz nie ma zasądzonych na rzecz dziecka alimentów – to nie są spełnione ustawowe warunki do pobierania świadczeń na A. N. Organ, odnosząc się do przedstawionego przez stronę zaświadczenia lekarskiego, potwierdzającego, że A. N. pozostawała pod opieką lekarza od 16 tygodnia ciąży do porodu, podkreślił że stosownie do treści art. 9 ust. 6 ww. ustawy dodatek z tytułu urodzenia dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. W odwołaniu od w/w decyzji A. N., domagając się przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, wyjaśniła, iż nie miała możliwości przebywać pod opieką lekarską nie później niż od 10 – tego tygodnia ciąży, gdyż nie wiedziała że jest w ciąży. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzieliło w całości ustalony przez organ I instancji stan faktyczny i rozważania prawne, przesądzając o zasadności odmowy przyznania stronie zasiłku rodzinnego. W tym zakresie dodano, że przewidziane w art. 8 ww. ustawy dodatki do zasiłku rodzinnego mogą być przyznane wyłącznie w sytuacji, gdy na dziecko przyznany został zasiłek rodzinny, gdyż nie mają one samodzielnego charakteru. Skoro zatem A. N. nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego na syna, to nie może również zostać przyznany dodatek z tytułu urodzenia dziecka. Odnosząc się do żądania przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka organ II instancji wskazał, że tego świadczenia dotyczyła odrębna decyzja organu I instancji z dnia [...] . znak: [...] , utrzymana w mocy decyzją Kolegium z dnia [...] znak [...]. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. N wskazała, że w trakcie rozpatrywania przez Kolegium wniesionego w niniejszej sprawie odwołania wniosła do Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich pozew o zasądzenie alimentów na rzecz swojego syna od jego ojca – K. N., uzyskując w dniu 21.02.2013r. stosowny wyrok (sygn. akt [...]). W rezultacie zdaniem skarżącej zostały spełnione wszystkie wymogi przewidziane do uzyskania świadczenia rodzinnego, natomiast jej niewiedza o pozostawaniu w ciąży nie może przesądzać o konieczności ponoszenia przez stronę ujemnych skutków w tym zakresie. Ponadto A. N powtórzyła zarzuty przedstawione w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do przedłożonego przez skarżącą wyroku organ wskazał, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie posiadał wiedzy o istnieniu tego orzeczenia, ani o toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu. W niniejszej sprawie brak było podstaw do uwzględnienia w całości skargi A. N. – na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej ustawą P.p.s.a. W tym zakresie wskazano, że z dniem 1.01.2012r. weszła w życie ustawa z dnia 19.08.2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212). Zgodnie z art. 3 tej ustawy sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie ustawy podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. Z uwagi na fakt, że przedmiotowa sprawa dotyczyła świadczeń rodzinnych ustalanych na wniosek odwołującej z dnia 17.10.2012r. podlegała ona rozpatrzeniu w oparciu o ustawę o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 31.12.2012r. Zgodnie z art. 9 ust. 1 i 3 tej ustawy jednorazowy dodatek w wysokości 1.000 zł z tytułu urodzenia dziecka przysługuje matce lub ojcu albo opiekunowi prawnemu dziecka. Dodatek ten przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 9 ust. 6). Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną (art. 9 ust. 7). Przepisy art. 9 ust. 6 i ust. 7 ustawy zostały wprowadzone do ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6.12.2008r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 237, poz. 1654). W myśl art. 18 ustawy nowelizującej, powołany obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży wszedł w życie z dniem 1.11.2009r. Jednakże na podstawie art. 3 ustawy z dnia 5.03.2010r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 50, poz. 301) odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 9 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie bowiem z treścią powołanego artykułu dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do dnia 31.12.2011r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Na podstawie tego przepisu nastąpiło "zawieszenie" do dnia 31.12.2011r. obowiązku legitymowania się przez kobietę, która urodziła dziecko, zaświadczeniem potwierdzającym pozostawanie pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu. Tym samym obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później, niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, nie dotyczy kobiet, które w 10 tygodniu ciąży znajdowały się przed dniem 1 stycznia 2012 r. Dziecko skarżącej urodziło się w dniu 14.09.2012r., a zatem już w dacie obowiązywania przepisu zawierającego przedmiotowy wymóg. Skoro ciąża trwa 9 miesięcy kalendarzowych (około 280 dni, 40 tygodni), zdaniem Kolegium, nie można uznać, że A. N w 10 tygodniu ciąży znajdowała się przed dniem 1 stycznia 2012r. Przesądza to o braku spełnienia przez stronę ustawowych przesłanek do przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Odnosząc się do kwestii zasiłku rodzinnego Kolegium wskazało, że skarżąca kwalifikowałaby się do przyznania zasiłku rodzinnego na dziecko: A. N., jednakże od dnia 1.12.2012r., od kiedy to zostały zasądzone alimenty na rzecz jej syna. Z tego też względu wniosek skarżącej nie zostałby uwzględniony w całości, gdyż żądane świadczenie nie zostałoby przyznane od początku okresu zasiłkowego tj. od 1.11.2012r., lecz od dnia 1.12.2012r. Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013r. tut. Sąd dopuścił dowód z wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy P.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy P.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Sąd administracyjny orzeka na podstawie stanu faktycznego i prawnego z daty wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – co ma miejsce w przypadku stwierdzenia jednej z przesłanek tego wznowienia określonych w odpowiedniej ustawie procesowej. Chodzi tu głównie o przesłanki wznowienia określone w art. 145 § 1 pkt 1-8 i art. 145a § 1 K.p.a. oraz w art. 240 § 1 pkt 1-8 Ordynacji podatkowej. W takim przypadku sąd uwzględnia fakty lub dowody, które istniały w momencie wydania zaskarżonego aktu, ale nie były znane organowi administracji publicznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26.01.2012r., sygn. akt II FSK 1617/10, LEX nr 1121072). Sytuacja taka występuje w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy (por. Andrzej Kabat, Komentarz do art. 145 ustawy P.p.s.a., stan prawny na dzień 30.03.2011r., Lex Omega). W takiej sytuacji ogólna zasada orzekania przez sąd administracyjny na podstawie stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie może stanowić przeszkody do uchylenia takiego rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sądowych A. N. – wnosząc skargę do tut. Sądu na decyzję Kolegium z dnia [...], utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka – przedstawiła w załączeniu wyrok zaoczny Sądu Rejonowego Wydział III Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] o sygn. akt [...] (k. 5). Orzeczeniem tym zasądzono od K. N. na rzecz jego małoletniego syna A. N. tytułem alimentów kwoty po 300 zł miesięcznie, począwszy od dnia 12 grudnia 2012r., płatne z góry do 15 – go dnia każdego miesiąca do rąk przedstawicielki ustawowej małoletniego powoda A. N. – nadając wyrokowi w tym zakresie rygor natychmiastowej wykonalności. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że stosownie do art. 133 § 1 ustawy P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, przy czym zgodnie z art. 106 § 6 tej ustawy sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013r. tut. Sąd dopuścił dowód z wyroku Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...]. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego rozstrzygnięcia podstawą odmowy przyznania skarżącej żądanych świadczeń był art. 7 pkt 5 ustawy z dnia 28.11.2003r. (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 992 ze zm.) o świadczeniach rodzinnych zgodnie z którym zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Z kolei przewidziane w art. 8 ww. ustawy dodatki do zasiłku rodzinnego (w tym dodatek z tytułu urodzenia dziecka) przyznane mogą być wyłącznie w sytuacji, gdy na dziecko przyznany został zasiłek rodzinny. Nie mają one bowiem samodzielnego charakteru (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13.07.2011r. o sygn. akt IV SA/Po 484/11, Wspólnota 2011/31/44, LEX nr 852723). Jak wynika z materiału dowodowego, zebranego w aktach administracyjnych niniejszej sprawy – w dacie wydania zaskarżonej decyzji Kolegium nie dysponowało wyrokiem zasądzającym alimenty na rzecz syna skarżącej, ponieważ został on przedłożony przez skarżącą na etapie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013r., Sąd w trybie art. 106 § 3 ustawy P.p.s.a., dopuścił dowód z ww. wyroku Sądu Rejonowego (k. 18 akt sądowych). W konsekwencji tych okoliczności, w ocenie Sądu, zaistniała przesłanka o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Wymaga podkreślenia, że jakkolwiek w dacie wydania zaskarżonej decyzji Kolegium nie dysponowało wyrokiem zasądzającym alimenty na rzecz syna skarżącej, to nie sposób nie zauważyć, że przed wydaniem zaskarżonej decyzji Kolegium nie zabezpieczyło realizacji zasady określonej w art. 10 K.p.a. – co mogło mieć wpływ na termin złożenia przez A. N. ww. orzeczenia. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (§ 1). Organy administracji publicznej mogą odstąpić od zasady określonej w § 1 tylko w przypadkach, gdy załatwienie sprawy nie cierpi zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego albo ze względu na grożącą niepowetowaną szkodę materialną (§ 2). Należy przy tym przypomnieć organowi, że przepis art. 10 § 1 K.p.a. ma zastosowanie w każdym rodzaju postępowania administracyjnego, w tym w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21.01.2010r., sygn. akt III SA/Kr 423/09, LEX nr 559843). Zarówno organ odwoławczy, jak i organ I instancji nie mogą uchylić się od obowiązku wyznaczenia stronie terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego z innych przyczyn niż wymienione w art. 10 § 2 k.p.a. W przeciwnym razie zawsze dojdzie do naruszenia art. 10 § 1 K.p.a. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5.05.2009r. sygn. akt III SA/Po 471/08, LEX nr 551950). Mając na uwadze przedstawione okoliczności faktyczne i prawne, wobec stwierdzenia naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy P.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. Orzeczenie zawarte w pkt II wyroku znajduje oparcie w art. 152 ustawy P.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium uwzględni wyrok Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...] o alimenty i wyda stosowne rozstrzygnięcie.