II SA/Ke 352/13
WyrokWSA w Kielcach2013-06-13
Skład orzekający: Teresa Kobylecka, Dorota Chobian, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną dłużnika?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może umorzyć należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jednak decyzja ta ma charakter uznaniowy i wymaga uwzględnienia sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika. Samo trudne położenie finansowe, bez innych szczególnych okoliczności zdrowotnych czy braku możliwości zarobkowych, nie jest wystarczającą przesłanką do umorzenia. Pobyt w zakładzie karnym nie stanowi okoliczności uzasadniającej umorzenie.Stan faktyczny
Skarżący M.T. domagał się umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego za okres od lutego do września 2011 roku. Organy administracji obu instancji odmówiły umorzenia, uznając, że nie zaszły przesłanki określone w ustawie o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zarówno w zakresie skuteczności egzekucji, jak i w ramach uznania administracyjnego uwzględniającego sytuację dochodową i rodzinną. Skarżący podnosił, że organy błędnie oceniły jego sytuację materialną i rodzinną, a także wskazywał na swoje trudności z podjęciem zatrudnienia, w tym okres pozbawienia wolności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 czerwca 2013 roku sprawy ze skargi M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze , po rozpatrzeniu odwołania M.T. od decyzji, wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...]., odmawiającej umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko J.T. za okres od 1 lutego 2011r. do 30 września 2011r. w łącznej kwocie 1.345,65 zł (tj. 1.153,35 zł należność główna + 192,30 zł ustawowe odsetki) - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał następujący stan faktyczny i prawny sprawy:
Decyzja z dnia [...] została wydana w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy. W jej uzasadnieniu organ I instancji opisał przebieg postępowania, a następnie wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą szczególne okoliczności, które przemawiałyby za umorzeniem należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w myśl art. 30 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Organ przytoczył brzmienie przepisu art. 27 i wskazał, że na dzień wydania decyzji zobowiązania zadłużonego względem organu wypłacającego świadczenia z funduszu alimentacyjnego wynosiły 1.345,65 zł.
Powołując treść art. 30 ust. 1 organ I instancji wskazał, że z informacji uzyskanych od komornika wynika, iż zainteresowany nie spełnia żadnego z trzech wymienionych w tym przepisie warunków do umorzenia, gdyż dokonał w całym wymienionym okresie jedynie sześciu wpłat na poczet zadłużenia alimentacyjnego, w łącznej wysokości 1.800,00 zł.
Następnie organ przytoczył treść art. 30 ust. 2 ustawy i wskazał, że ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji, w tym przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, że M.T. mieszka wspólnie z matką A.T., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Głównym źródłem utrzymania jest renta rodzinna A.T. w wysokości 1.852,74 zł oraz dochód z prac dorywczych M.T.w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, zarejestrowaną w MUP, nie leczy się specjalistycznie, nie cierpi na żadne choroby przewlekłe, w związku z tym nie ponosi żadnych wydatków na leki i leczenie. Organ dodał, że M.T.przedstawił rachunki związane z utrzymaniem mieszkania, które wyniosły łącznie 710,89 zł miesięcznie, które opłaca matka A.T., a dłużnik dokłada się do tych wydatków w kwocie około 50 zł miesięcznie. Organ wskazał również, że A.T. leczy się z powodu schorzeń psychiatrycznych i na leki wydatkuje 100,00 zł miesięcznie. Ustalono podczas wywiadu, że A.T. nie jest w stanie pomóc synowi w spłacie zobowiązań alimentacyjnych z powodu spłaty rat kredytów w łącznej wysokości 737,33 zł miesięcznie.
W ocenie organu I instancji dłużnik alimentacyjny jest osobą w wieku produkcyjnym, nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wykluczającego podjęcie zatrudnienia. Obecny brak ofert zatrudnienia z PUP nie przesądza o tym, że sytuacja materialna i dochodowa nie ulegnie poprawie i tym samym nie może być przesłanką uzasadniającą umorzenie pozostałej do zwrotu kwoty. Jednocześnie organ ten poinformował, że obowiązek alimentacyjny nałożony na M.T. wyrokiem sądu trwa nadal i organ cały czas wypłaca świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz dziecka J.T. w wysokości 300,00zł miesięcznie.
Organ I instancji uznał, że nie występuje sytuacja uzasadniająca umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wobec czego odmówił umorzenia tych świadczeń.
Od powyższej decyzji złożył odwołanie M.T.. Wskazał, iż organ I instancji odmówił umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko J.T."podpierając się nieistniejącymi argumentami, które w pełni są udokumentowane". Wyjaśnił, że argumenty te dotyczą wpłat alimentacyjnych do komornika, których w rzeczywistości nie dokonywał, gdyż bieżące wpłaty dokonuje bezpośrednio do wierzycielki zgodnie z wyrokiem sądu. Ponadto wskazał, że podczas wywiadu środowiskowego złożył wyczerpujące wyjaśnienia i dokumenty dotyczące sytuacji rodzinnej i dochodowej, wyjaśnił, że dochód dorywczy w wysokości 500,00zł miesięcznie, który podał w oświadczeniu przekazuje w części, tj. 300,00zł na bieżące alimenty, zaś 200,00zł przeznacza na gospodarstwo domowe, które prowadzi z matką. Dodał, że okres pozbawienia wolności nie uzasadnia umorzenia długu alimentacyjnego, ale dwukrotnie ubiegał się o pracę zarobkową, której mu nie zaoferowano, co jego zdaniem można określać jako sytuację wyjątkową uzasadniającą umorzenie należności alimentacyjnych, za okres pozbawienia wolności.
Dokonując prawnej i merytorycznej oceny zasadności podjętej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że ustalony przez organ I instancji stan faktyczny uzasadnia stanowisko, że nie zachodzą przesłanki umożliwiające w chwili obecnej umorzenie M.T.należności z tytułu wypłaconych na rzecz jego syna świadczeń z funduszu alimentacyjnego, wobec czego decyzja organu I instancji jest zgodna z obowiązującym stanem prawnym i zaistniałym w sprawie stanem faktycznym.
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2012.1228 j.t. ze zm.) dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami. Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów organ właściwy dłużnika może umorzyć należności o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, w łącznej wysokości:
30 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
50 % jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
100 %, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.
Z akt sprawy wynika, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji zobowiązania zadłużonego M.T.względem organu wypłacającego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko J.T.za okres od 1 lutego 2011r. do 30 września 2011r. wynoszą 1.345,65 zł (tj. 1153,35 zł należność główna + 192,30 zł ustawowe odsetki).
Mając na uwadze, że egzekucja okazała się bezskuteczna, a dłużnik alimentacyjny M.T.w całym wymienionym okresie dokonał jedynie sześciu wpłat na poczet zadłużenia alimentacyjnego, w łącznej wysokości 1800zł, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że nie zostały spełnione przesłanki do zastosowania wobec dłużnika alimentacyjnego umorzenia wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w trybie art. 30 ust. 1 ww. ustawy (egzekucja wobec niego nie była skuteczna przez ostatnie odpowiednio 3, 5 lub 7 lat).
Następnie organ dokonał analizy możliwości umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w myśl przepisu art. 30 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Organ podkreślił, że przepis art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ nie jest automatycznie (bezwzględnie) zobligowany do umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych wierzycielowi świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jednak obowiązany jest do rzetelnego i wnikliwego zbadania stanu faktycznego sprawy, a następnie analizy całokształtu sytuacji dochodowej i rodzinnej dłużnika alimentacyjnego.
Jak wynika z cytowanego art. 30 ust. 2 ustawy, ustawodawca jako podstawę do umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego, wskazał jego sytuację dochodową i rodzinną. Na sytuację dochodową dłużnika, jak stwierdził w wyroku z dnia 21 października 2008r. (sygn. akt. I OSK 1685/07) Naczelny Sąd Administracyjny składają się nie tylko otrzymywane z różnych tytułów dochody, ale także i inne okoliczności - stan zdrowia i możliwości uzyskania dochodu. Są to kwestie istotne, bowiem działając w ramach uznania administracyjnego, organ winien rozważyć czy sytuacja dłużnika zmusza go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie długu i umorzenie to uzasadnia, czy też nie czyni on żadnych starań, aby dług spłacić, choć mógłby tego dokonać. Z kolei na sytuację rodzinną dłużnika składa się ustalenie, czy prowadzi on samodzielnie gospodarstwo, czy też wspólnie z innymi osobami bliskimi, czy i jakie świadczenia ponosi na ich rzecz. Istotną dla rozstrzygnięcia w kwestii umorzenia obowiązku zwrotu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych jest także ocena sytuacji materialnej i życiowej dłużnika alimentacyjnego z punktu widzenia jej trwałości. Chwilowe i przemijające trudności finansowe czy zdrowotne dłużnika, nie stanowią wystarczającej przesłanki do zaniechania obciążania go obowiązkiem zwrotu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych.
Analizując zebrany materiał dowodowy Kolegium uznało, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji, odmawiając M.T.umorzenia kwoty należności z tytułu wypłaconych zastępczo przez gminę świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz uprawnionego dziecka J. T. nie przekroczył granic uznania administracyjnego.
Z materiału dowodowego sprawy, w tym przeprowadzonego w dniu 31 października 2012r. rodzinnego wywiadu środowiskowego wynika, że M.T.jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Miejskim Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, posiada wykształcenie techniczne (mechanik samochodowy), mieszka wspólnie z matką A.T., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest renta rodzinna A.T. w wysokości 1.852,74 zł oraz dochód z prac dorywczych M.T.w wysokości 500,00 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika również, że M.T.ma 36 lat i nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie leczy się specjalistycznie, nie cierpi na żadne choroby przewlekłe, w związku z tym nie ponosi żadnych wydatków na leki i leczenie. Załączone do akt sprawy dowody w postaci rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania wskazują, iż rodzina M.T.ponosi comiesięczne wydatki m.in. na czynsz - 396,36 zł, energię elektryczną - 156,01 zł, gaz - 158,52 zł. Łączna suma wydatków stanowi kwotę 710,89 zł miesięcznie. Ponadto z akt sprawy wynika, że w/w rachunki opłaca matka dłużnika alimentacyjnego A.T., a dłużnik dokłada się do tych wydatków w kwocie około 50,00 zł miesięcznie. A.T. leczy się z powodu schorzeń psychiatrycznych i na leki wydatkuje 100,00 zł miesięcznie. Ponadto podczas wywiadu ustalono, iż A.T. nie jest w stanie pomóc synowi w spłacie zobowiązań alimentacyjnych, bowiem oprócz stałych wydatków związanych z regulowaniem opłat mieszkaniowych i zakupu leków, spłaca raty kredytów w łącznej wysokości 737,33 zł miesięcznie.
Organ wskazał, że zebrany materiał dowodowy potwierdza, że sytuacja materialno - bytowa M.T.jest trudna, niemniej jednak Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu I instancji, że nie uzasadnia ona zastosowania najdalej idącej ulgi w spłacie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego w postaci umorzenia tych należności. M.T.jest przede wszystkim osobą młodą, pozostającą w wieku aktywności zawodowej, poszukującą stałego zatrudnienia, nie jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy czy też chorą w stopniu uniemożliwiającym mu podjęcie zatrudnienia i pozyskanie odpowiednich środków finansowych w celu poprawy swej sytuacji bytowej oraz spłaty zadłużenia. Z kolei skomplikowana sytuacja na rynku pracy i trudności ze znalezieniem odpowiedniego zatrudnienia, nie przesądzają, że M.T.w dalszej, czy krótszej perspektywie czasu takiej pracy nie znajdzie i że nie będzie mógł wywiązać się ze spoczywających na nim zobowiązań. Zainteresowany mieszka z matką, która reguluje opłaty mieszkaniowe, a sam w miarę własnych możliwości finansowych dokłada się do opłat mieszkaniowych średnio 50 zł miesięcznie.
Kolegium podało, że znajduje zrozumienie dla trudnej sytuacji dochodowej M. T., jednakże sytuacja ta nie jest na tyle szczególna (drastyczna), aby przemawiała za umorzeniem przedmiotowych zobowiązań. Umorzenie, o którym mowa w cyt. przepisach jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie drastycznych, gdy ze względu na wiek, stan zdrowia i inne względy oraz znikome źródło dochodów na utrzymanie, nie jest możliwe wywiązanie się ze zobowiązania. Jest zatem instytucją szczególną, której zastosowanie winno mieć miejsce w sytuacji wyjątkowej, będącej efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. M.T. nie przedstawił dotychczas miarodajnych dowodów świadczących o tym, że sytuacja zdrowotna, jak też dochodowa zmuszają go rzeczywiście do wystąpienia o umorzenie, bowiem nie może on, z przyczyn obiektywnych, czynić starań, aby swój dług spłacić. Same kłopoty finansowe, przy braku innych szczególnych okoliczności dotyczących sytuacji zdrowotnej, czy możliwości zarobkowych, nie pozwalają na umorzenie przypisanych do zwrotu należności.
Ponadto Kolegium zaznaczyło również, że z informacji organu I instancji wiadomo, że M.T.od listopada 2012r. do lutego 2013r. dokonał czterech wpłat po 260,44 zł i tym samym zmniejszył swoje zadłużenie względem MOPR w Kielcach o kwotę 1.041,76 zł. Wobec powyższego na dzień wydania decyzji zobowiązanie odwołującego względem organu wypłacającego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko J.T.za okres od 1 lutego 2011r. do 30 września 2011r. wynosi 333 zł (tj. 277,13 zł należność główna + 55,87 zł ustawowe odsetki).
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję z dnia [...] wniósł M.T., stwierdzając, że "decyzja SKO jest w pełni nieadekwatna z sytuacją rodzinną, jak i dochodową, a także naruszone jest prawo odnośnie wpłat alimentacyjnych".
W piśmie procesowym z dnia 13 czerwca 2013r. skarżący opisał swoją sytuacje rodziną i materialną, wskazując, że po opuszczeniu zakładu karnego w styczniu 2012r. dokonywał regularnych wpłat na konto matki małoletniego dziecka, zgodnie z wyrokiem Sądu Rejonowego, zaś co do zaległych alimentów wniósł o ich umorzenie. Alimenty płacił od maja 2012r. do marca 2013r., kiedy został wezwany do odbycia zastępczej kary pozbawienia wolności, zakład karny opuści 23 czerwca 2013r. Podniósł także, że przebywając w Zakładzie Karnym składał bezskutecznie wniosek o skierowanie do pracy zarobkowej.
Skarżący wniósł o umorzenie mu zaległych zobowiązań alimentacyjnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Sąd na mocy art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie jest związany granicami skargi, a jedynie zakresem rozstrzygnięcia objętego decyzją. Kontrolując decyzję Sąd nie rozpatruje sprawy administracyjnej zakończonej zaskarżonym rozstrzygnięciem organu administracji, lecz ocenia jedynie jego legalność. Dlatego nie może zmienić zaskarżonej decyzji, ani orzec o "umorzeniu zaległych zobowiązań alimentacyjnych".
Kontrolą Sądu w zakresie pozostawania w zgodności z przepisami prawa objęta jest w sprawie niniejszej decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego , utrzymująca w mocy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., decyzję organu I instancji o odmowie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na dziecko skarżącego za okres od 1 lutego 2011r. do 30 września 2011r.. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, a rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji były przepisy ustawy z dnia 7 września 2007r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U.2012.1228 ze zm.) zwanej dalej ustawą o pomocy. Rozstrzygnięcie utrzymane w mocy zaskarżoną decyzją oparte zostało na treści art. 12 ust. 2, art. 27 ust. 1 oraz art. 30 tej ustawy.
W ocenie Sądu, przytoczone przepisy zostały prawidłowo zastosowane przez orzekające w sprawie organy.
Dłużnik alimentacyjny jest zobowiązany do zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności w wysokości świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego osobie uprawnionej, łącznie z ustawowymi odsetkami (art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy). Decyzją z dnia 20 kwietnia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji z dnia 24 listopada 2011r. i orzekło o zobowiązaniu M.T.do zwrotu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych na rzecz dziecka J.T.w okresie od 1 lutego 2011r. do 30 września 2011r. w kwocie 2400zł (art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy).
Bezspornym w sprawie jest, że skarżący, który jest dłużnikiem alimentacyjnym, w dacie wydania decyzji przez organ I instancji miał zobowiązanie względem organu wypłacającego świadczenie alimentacyjne na dziecko J.T.na kwotę 1345,65zł, w tym należność główna 1153,35zł i ustawowe odsetki 192,30zł. Zadłużenie to dotyczyło okresu od 1 lutego 2011r. do 30 września 2011r.
W dniu 3 stycznia 2012r. M.T. zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, Dział Świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego z wnioskiem o umorzenie zadłużenia za powyższy okres. Organ I instancji, po ponownym rozpoznaniu sprawy decyzją z dnia [...]., utrzymaną w mocy zaskarżoną decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], odmówiło umorzenia tej należności, uznając że nie zachodzą przesłanki umorzenia, przewidziane w art. 30 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy.
Sąd podziela stanowisko organu, że z uwagi na fakt, że egzekucja wobec dłużnika M.T.względem organu wypłacającego była bezskuteczna, skarżący bowiem wpłacił jedynie sześć wpłat na poczet zadłużenia alimentacyjnego w łącznej wysokości 1800zł, co potwierdził Komornik Sądowy, to nie zostały spełnione przesłanki umorzenia wypłaconych świadczeń, w trybie art. 30 ust. 1 ustawy o pomocy. Przepis ten został prawidłowo zinterpretowany i zastosowany przez organ administracji, będący organem właściwym dłużnika.
Organ orzekający, będący również organem właściwym wierzyciela, nie przekroczył także uznania administracyjnego, odmawiając umorzenia wypłaconych świadczeń na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy. Przepis ten daje możliwość organowi m.in. umorzenia na wniosek dłużnika alimentacyjnego jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, po uwzględnieniu jego sytuacji dochodowej i rodzinnej. Użycie przez ustawodawcę w przepisie sformułowania "może" wskazuje, że decyzje organów w tym przedmiocie mają charakter uznaniowy, jakkolwiek organ związany jest przesłankami wskazanymi w tym przepisie, tj. sytuacją dochodową i rodzinną.
Jak słusznie podniósł organ w zaskarżonej decyzji, umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Jak trafnie wskazał organ, pobyt skarżącego w zakładzie karnym nie uzasadnia umorzenia należności. Odbywanie kary pozbawienia wolności nie jest okolicznością obiektywną, lecz stanowi efekt zabronionych z punktu widzenia prawa działań osoby i nie może stanowić okoliczności uzasadniającej umorzenie w trybie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy, należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Nie uzasadnia też umorzenia sama tylko hipotetyczna możliwość nieznalezienia pracy po opuszczeniu zakładu karnego (por. wyrok NSA z dnia 20 października 2011r., sygn. akt I OSK 881/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 27 listopada 2012r. sygn. akt II SA/Ol 1196/12).
Poza tym należy podkreślić, że ustalenie, czy istnieją przesłanki umorzenia w całości lub w części należności z tytułu świadczeń wypłaconych z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, powinno być dokonane na podstawie danych odzwierciedlających bieżącą sytuację dłużnika, tj. stan istniejący bezpośrednio przed wydaniem decyzji w przedmiocie umorzenia należności (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2011r., sygn. akt I OSK 371/11). Jak wynika ze złożonego przez skarżącego "świadectwa zwolnienia" z dnia 13 stycznia 2012r., skarżący opuścił Zakład Karny 13 stycznia 2012r. (po odbyciu kary od 2 sierpnia 2010). Zatem w dacie wydania decyzji organu I instancji – [...]. przebywał już na wolności. Obecnie – od 27 maja 2013r. odbywa zastępczą karę pozbawienia wolności (25 dni). Prawidłowo zatem organ ustalał sytuację dochodową i rodzinną skarżącego w dacie orzekania. Przedstawiona dokładnie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji sytuacja wskazuje, że M.T. jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Miejskim Urzędzie Pracy bez prawa do zasiłku, posiada wykształcenie techniczne (mechanik samochodowy), mieszka wspólnie z matką A.T., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny jest renta rodzinna A.T. w wysokości 1.852,74zł oraz dochód z prac dorywczych M.T.w wysokości 500zł miesięcznie. Skarżący M.T.jest osobą młodą, pozostającą w wieku aktywności zawodowej, poszukującą stałego zatrudnienia, nie jest osobą niepełnosprawną, niezdolną do pracy czy też chorą w stopniu uniemożliwiającym mu podjęcie zatrudnienia i pozyskanie odpowiednich środków finansowych w celu poprawy swej sytuacji bytowej oraz spłaty zadłużenia. Mieszka z matką, która reguluje opłaty mieszkaniowe, a sam w miarę własnych możliwości finansowych dokłada się do opłat mieszkaniowych średnio 50 zł miesięcznie. Jak słusznie uznał organ, same kłopoty finansowe, przy braku innych szczególnych okoliczności dotyczących sytuacji zdrowotnej, czy możliwości zarobkowych, nie pozwalają na umorzenie przypisanych do zwrotu należności.
Nie może mieć wpływu na możliwość umorzenia postępowania okoliczność, podnoszona przez skarżącego w skardze, o przekazywaniu alimentów bieżących na konto matki dziecka. Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, wynikające z art. 133 § 1 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mają charakter obligatoryjny. Jak ustalił organ odwoławczy, na dzień wydania decyzji zobowiązanie M.T.względem organu wypłacającego świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dziecko za okres od 1 lutego 2011r. do 30 września 2011r. wynoszą 333 zł (tj. 277,13 zł należność główna + 55,87 zł ustawowe odsetki).
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że organy administracyjne nie przekroczyły w sprawie granic uznania administracyjnego, a uzasadnienie decyzji odpowiada art. 107 § 3 k.p.a. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło