II SA/Ke 353/14

WyrokWSA w Kielcach2014-06-04

Skład orzekający: Beata Ziomek, Renata Detka, Sylwester Miziołek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę Oddziału P. w O. może zostać uznana za zbędną i podlegać zwrotowi, jeśli zamiast budowy Oddziału, została włączona do strefy ochronnej wokół zakładu przemysłowego?
Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia, jakim była budowa Oddziału P. w O., został zrealizowany poprzez włączenie nieruchomości do strefy ochronnej wokół zakładu przemysłowego, który był organizacyjnie powiązany z Oddziałem. Włączenie do strefy ochronnej, zgodne z przepisami prawa i służące funkcjonowaniu przedsiębiorstwa, stanowi realizację celu wywłaszczenia. Ponadto, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany pod rządami ustawy z 1958 r., przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami z 1997 r. dotyczące zbędności nieruchomości nie mogą być stosowane wstecz.
Stan faktyczny
Skarżąca P. W. wniosła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej decyzją z 1980 r. pod budowę Oddziału P. w O. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez włączenie nieruchomości do strefy ochronnej wokół Huty O. S.A. Skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie prawa materialnego, twierdząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a nieruchomość jest zbędna. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Sylwester Miziołek, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi P. W. na decyzję Wojewody z dnia 11 marca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 11 marca 2014r. znak: [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania P. W. od decyzji Starosty z dnia 22.01.2014r., znak: [...] orzekającej o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w miejscowości W. gm. B., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr 86 o pow. 0,2600 ha, będącej aktualnie częścią działki ewidencyjnej oznaczonej nr 632/3 objętej księgą wieczystą nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organu II instancji wskazano, że wnioskiem z dnia 6 stycznia 2010r. była właścicielka P. W. (dawniej P. J.) wystąpiła do Starosty o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia nr 86 o pow. 0,2600 ha podnosząc, iż nieruchomość ta nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Sprawa była kilkarotnie przedmiotem rozpoznania i oceny organów I i II instancji, albowiem wydawane decyzje Starosty były uchylane przez Wojewodę celem uzupełnienia materiału dowodowego. W efekcie prowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, co następuje: Decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia 17.06.1980r. na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, wywłaszczono na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w miejscowości W. gm. B., oznaczoną jako działka nr 86 o pow. 0,2600 ha z przeznaczeniem pod budowę Oddziału P. w O. Podjęte zgodnie z zaleceniami organu II instancji działania Starosty zmierzające do odszukania decyzji Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Miasta w O. z dnia 5.08.1975r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego budowy Oddziału P., nie doprowadziły do odnalezienia tej decyzji. Odszukanie załącznika graficznego do planu zagospodarowania terenu dawnej Huty im. M. miało na celu ustalenie konkretnego sposobu zagospodarowania terenu ze wskazaniem, czy na działce nr 86 były planowane budynki, czy też działka ta była przeznaczona jako strefa ochronna obszaru przemysłowego huty. Na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Bodzechów zatwierdzonego uchwałą Gromadzkiej Rady Narodowej Nr XXI/53/81 z dnia 14.09.1981r. opublikowaną w Dzienniku Urzędowym Województwa Kieleckiego Nr 1 poz. 2 z dnia 22.02.1982r. ze zm., stwierdzono, że przedmiotowa działka znajdowała się na terenie przemysłowym oznaczonym symbolem A.7.14 P. dla którego zapis brzmiał: Lokalizacja Z. Huty im. M. Plan obowiązywał do 31.12.2003r. Aktualnie Gmina B. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Bodzechów przyjętym uchwałą Nr 44/2000 Rady Gminy w Bodzechowie z 27.12.2000r. działka znajduje się na obszarze aktywizacji gospodarczej dla lokalizacji obiektów produkcyjnych i usług uciążliwych. Decyzją Wojewody z 17.05.1990r. znak: [...] ustanowiono strefę ochronną od Zakładu Metalurgicznego Huty O. w O., która obejmowała sporną działkę. Kolejnymi decyzjami: z 10.09.1991r. znak: [...], 2.12.1992r. znak: [...], 28.12.1992r. znak: [...] - korygowano tą strefę, jednakże teren działki nr 86 zawsze znajdował się w zasięgu ustanowionej strefy ochronnej. Decyzja ustanawiająca strefę zakładała zagospodarowanie jej poprzez zalesienie, urządzenie zieleni ochronnej oraz rekultywację gruntów zdewastowanych. Decyzją Wojewody z dnia 20.07.2006r. znak: [...] decyzja o ustanowieniu strefy ochronnej została wygaszona. Decyzją Wojewody z dnia 21 marca 2006r. stwierdzono nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przez przedsiębiorstwo państwowe p.n. "Huta O." prawo użytkowania wieczystego na okres 99 lat zabudowanej nieruchomości składającej się m.in. z działki nr 632/3 o pow. 15,7574 ha. W dniu 31 stycznia 2007r. "Huta O. w upadłości" zawarła warunkową umowę sprzedaży dla C. "Huta O". Przeprowadzone przez Starostę w dniu 15.04.2011r. oględziny na działce wykazały, że stanowi ona teren z licznymi dzikimi kopalniami piasku (dawnymi i obecnymi) oraz składowiskiem śmieci. Działka porośnięta jest w części samosiejkami drzew w wieku od kilku do kilkunastu lat (w większości sosny). Przez działkę przechodzą linie wysokiego napięcia. Odmawiając zwrotu nieruchomości położonej w miejscowości W., gmina B., oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działka nr 86 o pow. 0,2600ha organ I instancji uznał, że działka ta od momentu wywłaszczenia to jest od 17.06.1980r. wraz z działkami sąsiednimi stanowiła całość gospodarczą, najpierw Huty im. M., a następnie Huty O. S.A. i wykorzystywana była na potrzeby Huty, co potwierdza wydana w dniu 17.05.1990r. decyzja Wojewody znak: [...] o ustanowieniu strefy ochronnej Zakładu Metalurgicznego Huty O. w O. Ze względu na przeznaczenie tego obszaru dla strefy ochronnej nie mogła zostać zabudowana. Aktualny użytkownik wieczysty – C. "Huta O. Sp. z o.o. nie wyraził zgody na wcześniejsze rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego, co uniemożliwia zastosowanie art. 33 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie bowiem z tym przepisem organ administracji może żądać rozwiązania umowy użytkowania wieczystego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z tej nieruchomości w sposób sprzeczny z ustalonym w umowie, a w szczególności jeżeli nie zabudował jej w ustalonym terminie. W decyzji Wojewody z dnia 21.03.2006r. ustanowiono obowiązek korzystania z gruntu zgodnie z przeznaczeniem określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Gmina Bodzechów aktualnie nie posiada planu, natomiast według obowiązującego Studium teren spornej działki znajduje się na obszarze aktywizacji gospodarczej dla lokalizacji obiektów produkcyjnych i usług uciążliwych. W odwołaniu od decyzji Starosty z dnia 22 stycznia 2014r. P. W. zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że cel wywłaszczenia wskazany w decyzji z dnia 17.06.1980r. o wywłaszczeniu został zrealizowany, pomimo, że na nieruchomości nie powstał Oddział P. w O., zaś oględziny wykazały, iż nieruchomość ta jest porośnięta drzewami samosiejkami oraz znajdują się na niej dzikie wysypiska śmieci i kopalnie piachu. W konsekwencji, organ odmawiając zwrotu nieruchomości, naruszył art. 137 § 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem strony, doszło również do naruszenia prawa procesowego tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez nie zawieszenie przez organ I instancji postępowania w niniejszej sprawie i nie wystąpienie do Sądu z wnioskiem o rozwiązanie umowy o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego, co spornej działki, a wskazane naruszenie ma wpływ na treść zapadłej decyzji. Rozpoznając odwołanie Wojewoda nie znalazł podstaw do jej uchylenia bądź zmiany, Organ odwoławczy stwierdził, że w aspekcie art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r., o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) prawidłowo zostało przeprowadzone postępowanie dowodowe. Organ I instancji dokonał szeregu czynności zmierzających do uzyskania materiałów archiwalnych oraz wykorzystał wszelkie dokumenty zgromadzone na przestrzeni lat związane z wywłaszczeniem dawnej działki nr 86 stanowiącej obecnie część działki nr 632/3 o pow. 15.7574 ha, położonej w miejscowości W. Podzielając w całości ustalenia faktyczne za prawidłowe organ uznał stanowisko, że cel wywłaszczenia został zrealizowany. Przedmiotowa działka (oraz sąsiadujące z nią działki) od momentu wywłaszczenia tj. od 17.06.1980r. stanowiła gospodarczą całość, najpierw Huty im. M., a następnie Huty O. S.A. i wykorzystywana była na potrzeby zakładu, co potwierdza m.in. ustanowienie strefy ochronnej wokół Zakładu Metalurgicznego Huty im. M. zwłaszcza, że rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie zasad tworzenia i gospodarowania stref ochronnych z dnia 30 września 1980r. (Dz.U. Nr 24, poz. 92), na podstawie którego ustanowiono strefę ochronną, weszło w życie z dniem 5.11.1980r. tj. w tym samym roku, w którym nastąpiło wywłaszczenie. Oddział P., pod budowę którego nastąpiło wywłaszczenie, był organizacyjnie przynależny do Zakładu Metalurgicznego Huty w O. Nieuprawniony zdaniem Wojewody jest pogląd, że realizacją celu wywłaszczenia było tylko i wyłącznie wybudowanie budynków (lub budowli) funkcjonalnie związanych z hutą. Przedsiębiorstwo to nie tylko budynki i budowle, ale również pozostałe elementy towarzyszące i niezbędne dla funkcjonowania tego przedsiębiorstwa. Z tego względu należy uznać, że narzucona przepisami prawa strefa ochronna też mieści się w realizacji celu wywłaszczenia. Brak wzniesionych budynków nie stoi zatem na przeszkodzie do przyjęcia, że nieruchomość była wykorzystywana zgodnie z celem, na który została wywłaszczona i cel ten został zrealizowany w terminie określonym w art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n., co uzasadnia odmowę zwrotu tej nieruchomości. Akcentując fakt zrealizowania celu wywłaszczenia za nie mające znaczenia w sprawie organ uznał ustanowienie na przedmiotowej nieruchomości prawa użytkowania wieczystego. W tym kontekście bezzasadne jest żądanie zawieszenia postępowania na zasadzie art. 97 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję Wojewody z dnia 11 marca 2014r. wniosła P. W. wnosząc w całości o jej uchylenie. Skarżąca zarzuciła rozstrzygnięciu: 1) błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że cel wywłaszczenia wskazany w decyzji z dnia 17.06.1980r. o wywłaszczeniu został zrealizowany, gdyż na przedmiotowej nieruchomości została ustanowiona strefa ochronna wokół Zakładu Metalurgicznego Huty im. M., a następnie Huty O. S.A pomimo, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona w związku z budową Oddziału P. w O., a przedmiotowy cel nie został zrealizowany, gdyż nieruchomość porośnięta jest drzewami samosiejkami oraz znajdują się na niej wysypiska śmieci oraz kopalnie piachu, a błędne ustalenie ma wpływ na treść zaskarżonej decyzji. 2) naruszenie prawa materialnego w postaci art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. poprzez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu polegające na wydaniu decyzji o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości, mimo, że jak wynika z przywołanego przepisu nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany, a materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie wskazuje, iż w okresie wskazanym w decyzji cel wywłaszczenia nie został zrealizowany tj. na przedmiotowej nieruchomości nie powstał Oddział P. w O. W uzasadnieniu podniesiono, że wbrew ocenie prawnej wyrażonej przez organy obu instancji przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod budowę Oddziału P. w O., a nie na ustanowienie na nieruchomości strefy ochronnej. Nie powstała żadna budowla związana z budową Oddziału P., nie rozpoczęto nigdy prac związanych z tą budową.W związku z tym, nieruchomość jest zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r, poz. 270 ), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Podstawę rozstrzygnięcia w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r., o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.), zgodnie z którym nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości. Przesłanki zbędności ustala się w oparciu o przepis art. 137 u.g.n., w myśl którego, nieruchomość uznaje się za zbędną, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (ust. 1 pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel nie został zrealizowany (ust. 1 pkt 2). W sprawie spór dotyczy określenia celu nabycia wnioskowanej do zwrotu nieruchomości, a następnie oceny przesłanek do jej zwrotu stosownie do treści art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.n. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że decyzją Naczelnika Gminy B. z dnia 17.06.1980r. wywłaszczono na rzecz Państwa z przeznaczeniem pod budowę Oddziału P. w O. w trybie art. 2, 3, 5, 8, 15, 21, 22, 23 i 30 ustawy z dnia 12 marca 1958r., o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974r. Nr 10, poz. 64, ze zm.), nieruchomość oznaczoną nr 86, położoną w miejscowości W. o pow. 0,2600 ha, stanowiącą własność P. W. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że postępowanie o wywłaszczenie wszczęto na wniosek Huty im. M. w O., zgodnie z decyzją Wydziału Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w O. z dnia 5.08.1975r. znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Wobec ogólnie i nieprecyzyjnie określonego celu nabycia nieruchomości Wojewoda prawidłowo nakazał organowi I instancji podjęcie działań zmierzających do odszukania powyższej decyzji, aby uszczegółowić cel wywłaszczenia. Starosta pomimo zwrócenia się do: Syndyka Huty O., nabywcy C. "Huta O.", Urzędu Gminy B., R. Sp. z o.o., nie odnalazł dokumentu o lokalizacji szczegółowej inwestycji, jaka miała być wykonana na wywłaszczonej nieruchomości. W związku z powyższym nie było możliwości przeprowadzenia na jej podstawie bezpośredniego dowodu. Tym samym nie można wykazać, jak twierdzi skarżąca, że realizacja celu wywłaszczenia polegała wyłącznie na budowie budynku czy też budowli. Starosta wobec braku możliwości jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia, (a zwłaszcza określenia jaka konkretna inwestycja miała powstać) cel ten ustalił kierując się sposobem korzystania z nieruchomości, a organ II instancji w pełni zaakceptował ten pogląd. Cel nabycia nieruchomości został zrealizowany według stanowiska Wojewody, albowiem nieruchomość była wykorzystywana na potrzeby Huty im. M. w O., a następnie weszła w skład strefy ochronnej wokół Zakładu Metalurgicznego w O. Oddział P. był organizacyjnie przynależny do tego Zakładu. Skoro nie odnaleziono decyzji o lokalizacji szczegółowej i nie można było odtworzyć jej treści na podstawie dostępnych dowodów jak również nie udało się ustalić jakie konkretnie czynności miały zostały podjęte na wywłaszczonej nieruchomości, Sąd za prawidłowe uznał stanowisko Wojewody pozwalające na ustalenie celu wywłaszczenia w kontekście sposobu wykorzystania wywłaszczonej nieruchomości. Przede wszystkim należy stwierdzić, że określenie w decyzji wywłaszczeniowej celu jako budowa Oddziału P. nie jest pojęciem jednoznacznym z zabudową nieruchomości budynkami, jak podnosi skarżąca. Zgodnie z definicją zawartą w art. 551 kodeksu cywilnego przedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej. W oparciu o ustawową definicję przedsiębiorstwa przyjąć należy, że przedsiębiorstwo jest pojęciem szerszym od pojęcia zabudowanej nieruchomości, jest to zespół składników materialnych i niematerialnych służących prowadzeniu działalności gospodarczej. Przedsiębiorstwo zatem, to nie tylko, jak to rozumie skarżąca grunty pod budynkami, w których prowadzona jest działalność przemysłowa, ale również pozostała infrastruktura tworzona w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, w tym także na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie zasad tworzenia i gospodarowania stref ochronnych z dnia 30 września 1980r. (Dz.U. Nr 24, poz. 92). W § 1 cyt. rozporządzenia wskazano, że strefę ochronną ustanawia się przez określenie obszaru wokół źródła szkodliwego oddziaływania na środowisko i odpowiednie zagospodarowanie tego obszaru. Zgodnie z § 2 strefę ochronną ustanawia się dla obiektów budowlanych lub terenów nieruchomości, które ze względu na swoje przeznaczenie, sposób użytkowania lub wykonywaną działalność szkodliwie oddziałują lub mogą oddziaływać na środowisko, gdy tych oddziaływań nie można wyeliminować lub skutecznie ograniczyć z użyciem środków technicznych. Oddział P., pod budowę którego nastąpiło wywłaszczenie, był organizacyjnie przynależny do Zakładu Metalurgicznego Huty w O., a więc podmiotu zaliczanego do przemysłu ciężkiego, szczególnie uciążliwego dla środowiska i otoczenia. Z uzasadnienia decyzji Wojewody z dnia 17.05.1990r. o ustanowieniu strefy ochronnej obejmującej m.inn. sporną działkę wynika, że została wydana po przeanalizowaniu uciążliwości Zakładu Metalurgicznego Huty "O." dla środowiska przyrodniczego z uwzględnieniem opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego przedstawionej w postanowieniu Nr [...] z dnia 9.01.1990r. Poza sporem pozostaje okoliczność, że od momentu wydania decyzji o ustanowieniu strefy ochronnej, aż do daty jej wygaszenia tj. do 2006r. obejmowała ona przedmiotową działkę. Wykorzystywanie spornej działki na potrzeby Oddziału P. potwierdzają także ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy Bodzechów uchwalonego uchwałą Gromadzkiej Rady Narodowej Nr XXI/53/81 z dnia 14.09.1981r., określające dla opisanego terenu następujące przeznaczenie – A.7.14. P. – Lokalizacja Zakładu Przeróbki Złomu Huty im. M. Nie budzi wątpliwości, że Oddział jest częścią Zakładu. Z kolei znajdujący się w aktach sprawy wypis z rejestru gruntów wraz z wyrysem z mapy ewidencyjnej z 2005r. obrazuje, że działka nr 86 (będąca częścią działki nr 632/3) wchodziła w skład zorganizowanego kompleksu terenów przemysłowych i zurbanizowanych terenów niezabudowanych stanowiących własność Skarbu Państwa w użytkowaniu Huty "O." S.A. w upadłości, przestrzennie była usytuowana w środku tego kompleksu pomiędzy działkami nr 632/5 i 632/1 (karta nr 52 akt adm.). Reasumując powołane wyżej dowody i ich analiza jednoznacznie wskazują, że nieruchomość wywłaszczona z przeznaczeniem pod budowę Oddziału P. w O. wchodziła w skład strefy ochronnej Zakładu Metalurgicznego Huty w O., którego była elementem, co oznacza, że była wykorzystywana na potrzeby huty. Powyższe pozwala na stwierdzenie, że nieruchomość była wykorzystywana zgodnie z celem wywłaszczenia i cel ten zrealizowano. Zgodnie z utrwalonymi poglądami w orzecznictwie art. 137 ust. 1 pkt 2 u.g.n. znajduje zastosowanie jedynie do takich stanów faktycznych, w których nie został zrealizowany cel wywłaszczenia (m.in. wyrok NSA z dnia 6.03.2013r. sygn. akt I OSK 1879/11). Skoro nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 12.03.1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, która nie określała terminów na zrealizowanie celu wywłaszczenia i jeżeli zrealizowano cel wywłaszczenia to nie można twierdzić, że po wejściu w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i określeniu w art. 137 ust. 1 szczegółowych przesłanek zbędności, nieruchomość która została wykorzystana zgodnie z tym celem, automatycznie podlega rygorom zawartym w tym przepisie. W sytuacji wykorzystania nieruchomości na cel wywłaszczenia wygasa prawo byłego właściciela lub jego następców prawnych do jej zwrotu, a regulacja zawarta w art. 137 ust. 1 ugn sytuacji tej nie zmienia (vide; orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 07.07.2011 r., sygn. akt I OSK 514/11; z dnia 30.11.2011 r., sygn. akt I OSK 2098/10; z dnia 20.09.2011 r., sygn. akt I OSK 1558/10 oraz wyrok NSA z dnia 6.03.2013r. sygn. akt I OSK 1879/11). Odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do naruszenia konstytucyjnej zasady lex retro non agit, która jest jedną z podstawowych zasad państwa prawa. Ustawodawca w tym zakresie nie wprowadzając regulacji intertemporalnych, przyjął zasadę bezpośredniego działania nowego prawa, co oznacza, że nowe przepisy od momentu wejścia w życie regulują wszystkie zdarzenia - zarówno przyszłe, jak i przeszłe, w tym nawet takie, które w całości zakończone zostały przed wejściem ich w życie (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt P 66/07), z poszanowaniem podstawowych zasad wynikających z zaufania do państwa i stanowionego przez racjonalnego ustawodawcę prawa. Zasada niedziałania prawa wstecz, jak to podkreślał wielokrotnie Trybunał Konstytucyjny, sprowadza się do nakazu, aby stosowanie i stanowienie prawa odbywało się w taki sposób, by adresat danej normy prawnej mógł działać w zaufaniu, że nie naraża się na negatywne skutki prawne, których nie mógł przewidzieć w momencie podejmowania określonej decyzji. W sytuacji gdy decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. i doszło do realizacji celu wywłaszczenia, to oczywistym jest, że przepis art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie może mieć zastosowania. Potwierdzeniem słuszności zaprezentowanego poglądu jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014r. sygn. P 38/11, opublikowany w Dz.U. z dnia 24 marca 2014r., poz. 376, w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, w zakresie w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w zw. z art. 165 ust. 1 Konstytucji RP. Zgodnie z sentencją niniejszego wyroku, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezalewznie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło