II SA/Ke 440/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Fundacji O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Fundacji O. na uchwałę Rady Gminy w Opatowcu z dnia 24 stycznia 2014 r. nr XXXIX/260/2014 w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Opatowiec postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Fundacja O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na uchwałę Rady Gminy w Opatowcu z dnia 24 stycznia 2014 r. nr XXXIX/260/2014 w przedmiocie przyjęcia programu opieki nad zwierzętami bezdomnymi oraz zapobiegania bezdomności zwierząt na terenie Gminy Opatowiec. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 300 zł skarżąca Fundacja złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcą jest fundacja (osoba prawna), która wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten dotyczy również fundacji prowadzącej działalność typu non profit. Prowadzenie takiej działalności nie jest bowiem automatyczną przesłanką do zwolnienia od kosztów postępowania sądowego. W art. 239 p.p.s.a zostały enumeratywnie wymienione podmioty ustawowo zwolnione od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, wśród których nie ma organizacji prowadzących działalność non profit. Co więcej fundacja ma nawet obowiązek zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (por. postanowienia NSA z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt II OZ 592/12, z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 123/12, z dnia 30 października 2009 r. sygn. akt I OZ 1011/09; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu Fundacja O. nie wykazała spełnienia przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Ze znajdującego się w aktach sprawy statutu oraz informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego (wg stanu na dzień 29.04.2014r.) wynika, że statutowym celem działania Fundacji jest ochrona zwierząt, a także środowiska i dziedzictwa narodowego poprzez m.in. czynne uczestnictwo w postępowaniach sądowych w sprawach naruszenia przepisów ustawy o ochronie zwierząt (§ 8 pkt 4 statutu, k. 76). Tego rodzaju działalność niewątpliwie wiąże się z inicjowaniem przez Fundację sporów sądowych, czego dowodem jest niniejsza sprawa sądowoadministracyjna. Fundacja w dążeniu do realizacji swoich celów winna więc zapewnić sobie środki potrzebne na pokrycie niezbędnych kosztów sądowych. Zgodnie z art. § 12 statutu (k. 77) dochody Fundacji pochodzić mogą z darowizn, spadków i zapisów (pkt 1) subwencji i dotacji (pkt 2), zbiórek i imprez publicznych (pkt 3), dochodów z majątku ruchomego i nieruchomego (pkt 4), odpłatnej działalności pożytku publicznego (pkt 5), dochodów z praw majątkowych, lokat kapitałowych, akcji (pkt 6), nawiązek orzeczonych przez sądy (pkt 7), funduszy pomocowych Unii Europejskiej (pkt 8). Oznacza to, że Fundacja ma możliwość pozyskiwania środków finansowych na prowadzenie działalności, w tym na prowadzenie procesów sądowych. Tymczasem w złożonym formularzu wykazała majątek w wysokości 500 zł, wskazała, że ostatni rok obrotowy zamknęła stratą w wysokości 364,32 zł, a na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy na jej rachunku bankowym znajdowała się kwota 87,64 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano zaś, że Fundacja działa na zasadzie wolontariatu, nie jest nastawiona na zysk, a wszelkie dotacje, darowizny i inne wpłaty przeznacza na bieżącą działalność statutową. Wskazana wyżej sytuacja majątkowa Fundacji niewątpliwie nie wystarcza do zapewnienia realizacji działań statutowych, zwłaszcza że strona przewiduje realizację tych działań w drodze postępowań sądowych. W ocenie Sądu szeroko zakrojony przedmiot działalności generuje znaczne koszty działalności Fundacji, związane chociażby z prowadzeniem sporów sądowych, co wobec symbolicznego majątku skarżącej fundacji stawia pod znakiem zapytania możliwość prowadzenia jakiejkolwiek działalności. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że przypadek wnioskodawcy, pomimo wskazania kwoty zaledwie 87,64 zł na rachunku bankowym, nie należy do tych wyjątkowych, uzasadniających przyznanie prawa pomocy, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania. Fundacja nie wykazała, że podjęła wszelkie możliwe działania zmierzające do pozyskania środków pozwalających na prowadzenie sporów sądowych (poprzez np. próby pozyskania darczyńców, zbiórki pieniędzy). Wskazała, że wszelkie dotacje i darowizny przeznacza na działalność statutową, tymczasem prowadzenie sporów sądowych również należy do działalności statutowej (§ 8 pkt 4 statutu). Strona skarżąca nie może przerzucać kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność Fundacji byłaby finansowana ze środków publicznych. Należy przy tym podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I FZ 323/10). W świetle powyższego w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał braku możliwości zdobycia środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego od skargi wynoszącego 300 zł i innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie (100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi, wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.