II SA/Ke 457/24
WyrokWSA w Kielcach2024-11-28
Skład orzekający: Renata Detka, Krzysztof Armański, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości w celu przeprowadzenia gazociągu średniego ciśnienia może zostać wydana, jeśli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie określa precyzyjnie przebiegu takiej inwestycji, a jedynie ogólnie dopuszcza budowę sieci infrastruktury technicznej?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję organu I instancji, uznając, że organy nie miały podstaw do zastosowania art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podstawowym warunkiem wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości jest zgodność inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. W niniejszej sprawie plan miejscowy nie określał precyzyjnie przebiegu gazociągu, co uniemożliwiało stwierdzenie zgodności inwestycji z planem i tym samym stanowiło naruszenie prawa mające istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty zezwalającą na przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia przez nieruchomość K. P., ograniczając sposób jej korzystania. Właścicielka nieruchomości nie wyraziła zgody na inwestycję, wskazując na obecność drzew owocowych, ogrodu, ogrodzenia i podjazdów. Organ odwoławczy uznał, że inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i że rokowania z właścicielką zostały przeprowadzone prawidłowo, mimo braku porozumienia. K. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając brak wykazania próby porozumienia i wyceny zadośćuczynienia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański Sędzia WSA Jacek Kuza Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Wojewody z dnia [...] lipca 2024 r. [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji.
Decyzją z 3 lipca 2024 r., znak: [...], Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania K. P. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2023 r., poz. 344 ze zm.), zwanej dalej u.g.n., utrzymał w mocy decyzję Starosty [...] z 8 kwietnia 2024 r. orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości położonej w obr. ewid. O. , gm. S., oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], przez udzielenie [...] Spółce [...] sp. z o.o. w T. zezwolenia na przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia PE dn 63 mm MOP 0,5 MPa, ustanawiając strefę kontrolowaną o długości 76,5 m i szerokości 1,0 m (po 0,5 m na stronę od osi gazociągu).
W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że w odwołaniu od decyzji organu
I instancji K. P. wskazała, że nie wyraża zgody na wnioskowaną inwestycję ponieważ "w obszarze pasa rosną drzewa owocowe, znajduje się ogród, jak również ogrodzenie i dwa podjazdy do posesji, które utrudniałyby nam życie z powyższą inwestycją".
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Wojewoda ustalił następujący stan faktyczny:
Postępowanie dotyczy opisanej wyżej nieruchomości, ujawnionej
w prowadzonej przez Sąd Rejonowy w K. księdze wieczystej
nr [...] jako własność K. P..
Wnioskiem z 14 września 2023 r. [...] Spółka [...] sp. z o.o.
w T. wystąpiła do Starosty [...] o orzeczenie, w drodze decyzji,
o ograniczeniu sposobu korzystania z tej nieruchomości przez zezwolenie na realizację inwestycji liniowej polegającej na budowie sieci gazowej średniego ciśnienia. W uzasadnieniu wskazała, że na działce projektowany jest gazociąg, który ma zasilić w gaz ziemny mieszkańców ulic: [...] w miejscowości O., gm. S.. Maksymalne ciśnienie robocze planowanego gazociągu wynosi 0,5 MPa, średnica dn 63 PE, długość 76,5 m. Strefa bezpieczeństwa przewodów, szerokość pasa technologicznego oraz obszar objęty ograniczeniem ma szerokość 1,0 m i wynosi 76,5 m2. Do wniosku dołączono niezbędne dokumenty: mapę z naniesioną trasą sieci gazowej oraz bilansem zajętego terenu, uproszczony wypis z rejestru gruntów, protokół z rokowań, kopie korespondencji listownej, kopię wypisu z miejscowego planu zagospodarowania terenu i pełnomocnictwo.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Wojewoda wskazał na art. 124 ust. 1 i 2 u.g.n. i podniósł, że z przepisu tego wynika konieczność ustalenia, czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nieruchomość stanowiąca przedmiot sprawy położona jest na obszarze objętym planem miejscowym, zatwierdzonym uchwałą nr III/6/10 Rady Gminy w Strawczynie z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa Oblęgorek na obszarze gminy Strawczyn (z dalszymi zmianami). Zgodnie z ww. planem miejscowym działka nr [...], na której planowany jest gazociąg, położona jest w terenie zabudowy zagrodowej, mieszkaniowej jednorodzinnej, usługowej oraz rzemieślniczo-wytwórczej o symbolu MM. Projektowany gazociąg usytuowany jest w południowej części nieruchomości. § 6 ust. 1 pkt 2 planu miejscowego określa jako zgodne ze zmianą planu wyznaczenie tras sieci infrastruktury technicznej oraz terenów obiektów
i urządzeń związanych z rozbudową systemów infrastruktury technicznej, o której mowa w rozdziale 10, stosownie do warunków wynikających ze szczegółowych rozwiązań technicznych, nie kolidujących z innymi ustaleniami planu. Z kolei odpowiednio do przepisów rozdziału 10 określającego zasady modernizacji i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej, w zakresie zaopatrzenia w gaz, ustala się budowę systemu sieci gazociągów średniego ciśnienia zgodnego z planem gazyfikacji gminy S. (§ 43 ust. 4 pkt 1); gazociągi średniego ciśnienia należy wykonać zgodnie z warunkami wynikającymi z przepisów odrębnych (§ 43 ust. 4 pkt 2).
Podstawowa przesłanka zawarta w art. 124 u.g.n. została więc - w ocenie Wojewody - spełniona, gdyż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło zgodnie z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Organ wskazał, że przebieg projektowanego gazociągu na działce nr [...] został sprecyzowany w odniesieniu do jej granic we wniosku z 14 września 2023 r., uzupełnionym pismem z 27 listopada 2023 r. i uwidoczniony na dołączonym załączniku graficznym z projektowanym przebiegiem linii. Z wyjaśnień wnioskodawcy przedstawionych w piśmie z 3 czerwca 2024 r. wynika, że lokalizacja sieci gazowej została zaprojektowana wzdłuż ul. [...], z zachowaniem 0,5 m odstępu od północnej krawędzi jezdni. Południowe pobocze drogi jest zbyt blisko istniejącego ogrodzenia, aby można było umieścić tam sieć gazową bez ryzyka naruszenia stabilności ogrodzenia. Zlokalizowanie sieci w jezdni ul. [...] wiązałoby się ze zniszczeniem istniejącej nawierzchni oraz koniecznością jej odtworzenia, co prowadziłoby do znacznego zwiększenia kosztów inwestycji. W rozpatrywanym przypadku stwierdzono, że wnioskowana trasa jest rozwiązaniem optymalnym. Nie ma technicznie i ekonomicznie uzasadnionej możliwości poprowadzenia gazociągu
z pominięciem przedmiotowej działki.
W ocenie organu, przyjęte rozwiązania projektowe i wyjaśnienia pełnomocnika inwestora co do sposobu zlokalizowania gazociągu na działce nr [...], należy uznać za uzasadnione. Sieć gazowa wchodzi w nieruchomość 107,0 m od granicy południowo-wschodniego rogu wnioskowanej działki. Po przejściu 2,0 m prostopadle do granicy działki zmienia bieg o 90° w stronę przeciwną do ruchu wskazówek zegara. Kolejno biegnie 72,5 m w odległości 2,0 m od południowej granicy działki i zakręca o 90° w stronę przeciwną do ruchu wskazówek zegara. Po 2,0 m wychodzi prostopadle z działki. Należy kontrolować wszelkie działania, które mogłyby spowodować uszkodzenie gazociągu lub mieć negatywny wpływ na jego użytkowanie i funkcjonowanie. W strefie kontrolowanej gazociągu nie można wznosić obiektów budowlanych, urządzać stałych składów i magazynów, nasadzać i utrzymywać drzew oraz podejmować działań mogących spowodować uszkodzenia gazociągu podczas jego użytkowania. Wszelkie prace mogą być prowadzone tylko po wcześniejszym uzgodnieniu sposobu ich wykonania z właściwym operatorem sieci gazowej.
Wojewoda podniósł, że z materiału dowodowego wynika, że pełnomocnik inwestora przed wystąpieniem do Starosty [...] z wnioskiem z 14 września 2023 r., podjął rokowania z K. P.. Podjęto próby kontaktu listowego na adres podany w wypisie z ewidencji gruntów. Korespondencja została zwrócona z uwagi na nieistniejący adres. Pełnomocnik ponownie wystąpił do właścicielki nieruchomości kierując korespondencję na adres domu znajdującego się na działce nr [...]. Została ona odebrana osobiście przez K. P.. W piśmie przedstawiono zakres planowanych prac, poinformowano o obowiązkach inwestora oraz załączono przewodnik dla właścicieli nieruchomości i umowę zobowiązującą do ustanowienia służebności przesyłu za wynagrodzeniem wraz z mapą sytuacyjno-wysokościową wskazującą przebieg sieci dystrybucyjnej. Właścicielka nieruchomości nie zajęła stanowiska w sprawie. Pomimo prowadzonych rokowań, nie doszło do zawarcia pomiędzy stronami porozumienia i uzyskania przez inwestora zgody na udostępnienie gruntu.
Organ odwoławczy uznał, że z uwagi na brak porozumienia i odmowę wyrażenia zgody na udostępnienie nieruchomości pod realizację planowanej inwestycji celu publicznego, inwestor miał uzasadnione podstawy do wystąpienia do Starosty [...] z wnioskiem o wydanie decyzji administracyjnej orzekającej
o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...]. W ocenie organu, podejmowane przez inwestora próby uzyskania zgody na udostępnienie nieruchomości świadczą o tym, iż po jego stronie istniała realna wola porozumienia na drodze cywilnoprawnej.
Zdaniem Wojewody materiał dowodowy potwierdza, że rokowania prowadzone były w sposób prawidłowy, a ich przedmiot obejmował wszystkie istotne dla tego etapu okoliczności. Brak pozytywnego ich zakończenia uzasadniał złożenie wniosku o ograniczenie. Dokumentacja z rokowań świadczy, iż nie miały charakteru pozornego.
Analizując akta sprawy zgromadzone przez Starostę Kieleckiego, Wojewoda stanął na stanowisku, że organ I instancji należycie i wyczerpująco informował
o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie praw
i obowiązków będących przedmiotem postępowania. W zaskarżonej decyzji
z 8 kwietnia 2024 r. organ wyjaśnił okoliczności, które w jego ocenie decydują
o konieczności przebiegu planowanej inwestycji, a także podał przyczyny, dla których nieruchomość i prawo własności musi podlegać ograniczeniu. Wyjaśnienia Starosty [...] w ww. kwestii są zasadne i znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym. Skoro planowana inwestycja jest zgodna z planem miejscowym,
a rokowania zostały przeprowadzone prawidłowo, to Starosta [...] (a następnie Wojewoda w wyniku postępowania odwoławczego) są zobowiązani do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości - zgodnie z wnioskiem inwestora. Fakt, iż organ wydał decyzję na korzyść inwestora nie może automatycznie świadczyć o tym, że korzystniej traktował inwestora i działającego w jego imieniu pełnomocnika, przedkładając tym samym interesy inwestora ponad interesy właściciela.
W ocenie Wojewody, brak zgody właścicielki na realizację inwestycji nie stanowi podstawy do odmowy udzielenia inwestorowi zgody na przeprowadzenie gazociągu, w sytuacji gdy zostały spełnione wszystkie przesłanki z art. 124 u.g.n. warunkujące ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. To właśnie brak zgody właścicielki na realizację ww. przedsięwzięcia jest powodem prowadzenia niniejszego postępowania administracyjnego, a wydanie decyzji zastępuje zgodę w powyższym zakresie.
Uwaga dotycząca uciążliwości inwestycji została wyjaśniona przez pełnomocnika inwestora przy piśmie z 3 czerwca 2024 r., z którego wynika, że budowa sieci gazowej potrwa dzień, maksymalnie dwa. Teren działki nr [...] zajęty na cele budowlane zostanie ograniczony do minimum. W przypadku wystąpienia przeszkód terenowych lub zmian nawierzchni utrudniających prowadzenie prac wykopem otwartym, żeby uniknąć negatywnego wpływu na zagospodarowanie działki, zastosowane zostaną bezwykopowe metody budowy. W związku z tym sieć gazowa, zarówno podczas budowy, jak i po jej zakończeniu, nie wpłynie na istniejące zjazdy lub ogrodzenia. Na terenie nad siecią mogą powstawać nowe zjazdy. Drzewa na działce zlokalizowane są poza strefą oddziaływania inwestycji, więc nie wymagają usunięcia.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze K. P. podniosła, że nie wyraża zgody na przeprowadzenie przez inwestora planowanych działań i ich realizację. Inwestor nie wykazał próby porozumienia tj. "wyceny gruntu zadośćuczynienia zważywszy na usytuowanie nieruchomości oraz obniżenie jej wartości przez przeprowadzenie przez nią linii gazociągu.". W toku postępowania nie były prowadzone żadne rokowania z właścicielem działki, co
z zasady jest sprzeczne ze stanowiskiem inwestora.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stan faktyczny kontrolowanej sprawy jest bezsporny i wynika ze zgromadzonych dowodów. Ustalenia dotyczące okoliczności sprawy zawarte zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i Sąd uznaje je za prawidłowe. Mogą zatem stanowić podstawę do przeprowadzenia oceny zgodności z prawem rozstrzygnięcia objętego skargą, opartego na art. 124 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z treścią tego przepisu, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć,
w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów
i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Jednym z podstawowych warunków wydania decyzji w trybie przywołanego przepisu, jest zgodność wnioskowanej inwestycji, w tym przypadku służącej do przesyłania i dystrybucji gazu ziemnego, z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo, w przypadku braku planu, z decyzją
o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, wydawaną w oparciu o przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130), zwanej dalej u.p.z.p. Art. 50 ust. 1 zdanie pierwsze tej ustawy stanowi, że inwestycja celu publicznego jest lokalizowana na podstawie planu miejscowego, a w przypadku jego braku - w drodze decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Nie ma sporu co do tego, że inwestycja wnioskowana
w tej sprawie przez [...] sp. z o.o. w T. realizuje cel publiczny zdefiniowany
w art. 6 pkt 2 u.g.n., którym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów
i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
Orzeczenie zapadające w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest rodzajem wywłaszczenia, co wynika wprost z art. 112 ust. 2 u.g.n. Zgodnie z jego treścią, wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Ponieważ prawo własności podlega ochronie konstytucyjnej (art. 64 Konstytucji RP), wszelkie regulacje ustawowe dotyczące wywłaszczenia, muszą być wykładane ściśle, a nie rozszerzająco.
W wyroku z dnia 21 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 2033/15, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że plan miejscowy, aby stwarzał podstawę do zastosowania instytucji z art. 124 ust. 1 u.g.n., musi nie tylko dopuszczać realizację celu publicznego, ale też w sposób precyzyjny określać lokalizację takiej inwestycji poprzez wskazanie nieruchomości, przez które ma ona przebiegać oraz granic terenu, jaki może być pod nią zajęty. Zgoda na zajęcie nieruchomości może być odnoszona do inwestycji, której realizacja jest przewidziana w planie miejscowym, tzn. w tym planie został ustalony jej przebieg. Usytuowania inwestycji nie można ustalić wyłącznie na podstawie ogólnych zapisów planu miejscowego. Wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej, lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie, który jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych (stanowisko to powtórzył NSA m.in. w wyrokach z 21 marca 2018 r., sygn. akt I OSK 742/16, z 25 stycznia 2021 r., I OSK 1887/20, z 21 sierpnia 2024 r., I OSK 526/24, a także WSA w Krakowie w sprawie II SA/Kr 723/24; wszystkie wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W wyroku z 21 sierpnia 2024 r., I OSK 526/24, NSA wskazał także, że nie ulega wątpliwości, iż wyznaczenie w miejscowym planie granic inwestycji celu publicznego nie może nastąpić w sposób bardzo precyzyjny. Dzieje się tak chociażby z uwagi na to, że w momencie uchwalania planu organ nie dysponuje wiedzą o szczegółach technicznych przyszłej inwestycji. To rolą decyzji opartej na przepisie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest ścisłe określenie zakresu ograniczenia praw do nieruchomości z uwagi na szczegółowe warunki techniczne konkretnej inwestycji i związane z tym potrzeby inwestora. Z tego też względu decyzja ograniczająca prawo do nieruchomości winna zawierać rozstrzygnięcie o obszarze zajętej nieruchomości, uwzględniając w tym zakresie dyrektywę, że uszczuplenie władztwa właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości może nastąpić tylko w zakresie niezbędnym do wykonania konkretnej inwestycji (por. także wyrok NSA z 25 lipca 2017 r. sygn. akt I OSK 2043/16, dostępny jak wyżej). Powyższa konkretyzacja obszaru ograniczenia praw do nieruchomości dokonuje się jednak w granicach, w tym także przestrzennych, w których akty planistyczne przewidziały możliwość realizacji inwestycji celu publicznego. W tym zawiera się wypełnienie normy prawnej art. 124 ust. 1 zdanie drugie u.g.n. wymagającej zgodności ograniczenia prawa do nieruchomości z planem miejscowym lub decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Z kolei za NSA orzekającym w sprawie I OSK 1887/20 należy powtórzyć, że "Analiza art. 124 ust. 1 u.g.n. wyraźnie wskazuje, iż zasadniczym celem postępowania w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości nie jest rozstrzygnięcie, czy inwestycja celu publicznego w ogóle powstanie albo też jaki będzie jej przebieg. Skoro przepis ten wskazuje, iż ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, to kwestie te powinny być w sposób dostateczny sprecyzowane wcześniej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Decyzja wydana na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ma jedynie uwzględniać te wcześniejsze ustalenia i umożliwić realizację konkretnej inwestycji celu publicznego, z uwagi na fiasko rokowań prowadzonych z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości w zakresie zgody na wykonanie prac polegających na zakładaniu i przeprowadzaniu ciągów, przewodów i urządzeń. (...) To postanowienia miejscowego planu winny przesądzać kwestię lokalizacji inwestycji celu publicznego. W dotychczasowym orzecznictwie przeważające jest stanowisko, iż usytuowania inwestycji nie można ustalić wyłącznie na podstawie ogólnych zapisów planu miejscowego. Wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o zajęciu nieruchomości z planem miejscowym odnosi się w pierwszym rzędzie do obszaru nieruchomości, który w planie objęty został przeznaczeniem pod realizację publicznych urządzeń infrastruktury technicznej, lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie. (vide: wyrok NSA z 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1036/15; wyroki NSA z 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2033/15; wyrok NSA z 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1704/15; wyrok NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1493/15; wyrok NSA z dnia 21 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 742/16; wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2019 r. sygn. akt I OSK 2588/17, www.orzeczenia.nsa.gov.pl)."
W przywołanej sprawie NSA słusznie podkreślił, że jakkolwiek prawdą jest, że im bardziej ogólne są postanowienia planu miejscowego w zakresie dopuszczalności inwestycji o charakterze publicznym, tym większy margines swobody ma starosta
w toku postępowania prowadzonego na podstawie art. 124 u.g.n., to jednak owa ogólność planu nie może być posunięta aż tak daleko, aby plan w ogóle nie wskazywał przebiegu inwestycji, dopuszczając realizację inwestycji na całym obszarze planu.
Sąd orzekający w sprawie niniejszej zaprezentowane wyżej poglądy podziela
w całości i przyjmuje jako własne. Zdaniem Sądu, podstawą ograniczenia prawa własności, o jakim mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n., nie może być taki plan miejscowy,
w którym realizacja liniowej inwestycji celu publicznego (takiej jak w rozpoznawanym przypadku) została przewidziana jedynie w sposób generalny, a plan nie ustala jej przebiegu.
Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w stanie sprawy.
Przywołane przez Wojewodę postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectwa O. na obszarze gminy S., uchwalonego uchwałą nr III/6/10 Rady Gminy w Strawczynie z dnia 26 grudnia 2010 r. (Dz.Urz.Woj.Święt. z 2011 r. Nr [...], poz. 1142; ze zm), obowiązującego na terenie objętym wnioskiem, wskazują na to, że plan w sposób generalny i bardzo ogólny przewiduje na całym obszarze nim objętym budowę
i rozbudowę sieci infrastruktury technicznej, w tym także w zakresie zaopatrzenia
w gaz. W § 6 ust. 1 pkt 2 przewidziano jako zgodne z planem wyznaczenie tras sieci infrastruktury technicznej oraz terenów obiektów i urządzeń związanych z rozbudową systemów infrastruktury technicznej, o której mowa w rozdziale 10, stosownie do warunków wynikających ze szczegółowych rozwiązań technicznych, nie kolidujących z innymi ustaleniami planu. Z kolei rozdział 10 określa zasady modernizacji i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. W § 43 ust. 4 tego rozdziału,
w zakresie zaopatrzenia w gaz, ustala się:
1) budowę systemu sieci gazociągów średniego ciśnienia zgodnego
z programem gazyfikacji gminy S.,
2) gazociągi średniego ciśnienia należy wykonać zgodnie z warunkami wynikającymi z przepisów odrębnych,
3) w przypadku braku sieci gazowej dopuszcza się rozwiązania indywidualne
w oparciu o gaz butlowy propan - butan.
Przytoczone przepisy nie określają nawet przybliżonego przebiegu budowy gazociągu średniego ciśnienia na terenie sołectwa O. i sprowadzają się do wyrażenia ogólnej akceptacji lokalnego prawodawcy dla realizacji tego rodzaju inwestycji. Takie ustalenie potwierdza załącznik graficzny nr 1 do uchwały nr III/6/10 Rady Gminy w Strawczynie z dnia 26 grudnia 2010 r., będący mapą przedstawiającą przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu (dostępny w czytelnej wersji na stronie internetowej Gminy S. w zakładce BiP).
Z oznaczeń na mapie wynika, że plan miejscowy nie przewidział żadnego, choćby nawet nieprecyzyjnego, obszaru dla budowy sieci gazociągów średniego ciśnienia. Dotyczy to również działki skarżącej oznaczonej nr [...], położonej na terenie oznaczonym symbolem MM, przy drodze [...], w zachodniej części obszaru objętego załącznikiem graficznym.
Należy podkreślić, że przepis art. 15 ust. 2 pkt 1 i 9 u.p.z.p., w wersji obowiązującej na datę uchwalenia planu, o jakim mowa wyżej (Dz. U. Nr 80, poz. 717 z późn. zm.), jednoznacznie wymaga, aby w planie miejscowym określone zostało przeznaczenie terenów oraz linie rozgraniczające tereny o różnym przeznaczeniu lub różnych zasadach zagospodarowania, w tym aby określono szczególne warunki zagospodarowania terenów oraz ograniczenia w ich użytkowaniu, w tym zakaz zabudowy. Są to elementy konieczne planu. Przepisy art. 15 ust. 3 u.p.z.p. przewidują także elementy, które winny zostać określone "w zależności od potrzeb", co jednak nie oznacza, że są to elementy fakultatywne planu. Ujęcie w planie określonego zagadnienia wskazanego w art. 15 ust. 3 u.p.z.p., rodzi obowiązek wyznaczenia granic obszaru, na którym będzie ono realizowane. Jeżeli zatem miejscowy plan przewiduje realizację celu publicznego o znaczeniu lokalnym, jak przyjęły orzekające w sprawie organy na podstawie § 6 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 43 ust. 4 planu,, to winien określać granice terenów rozmieszczenia tego rodzaju inwestycji (art. 15 ust. 3 pkt 4a u.p.z.p.). Analizując powyższą kwestię należy także mieć na uwadze, że miejscowy plan, podobnie jak i decyzja o lokalizacji inwestycji celu publicznego stanowią ekwiwalentne źródła planistyczne dla możliwości uzyskania zezwolenia, o którym mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. Skoro nie budzi wątpliwości, że koniecznym elementem składowym decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego jest wyznaczenie linii rozgraniczających teren inwestycji, dokonane na mapie w odpowiedniej skali (art. 54 ust. 1 pkt 3 u.p.z.p.), to brak jest przekonujących argumentów, aby istotnie różnicować konkretność aktu planistycznego w zakresie wyznaczenia przebiegu inwestycji celu publicznego, jako podstawy dla ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości
w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. (por. także przywołany już wyrok NSA w sprawie I OSK 1887/2).
Na koniec podkreślić należy, że w rozpoznawanym przypadku wydanie przez organy decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, oznaczonej nr [...] w O. , w praktyce oznacza, że o przebiegu inwestycji objętej wnioskiem zdecydował wyłącznie inwestor, nie będąc w żaden sposób skrępowany ani postanowieniami planu miejscowego (który nie określa nawet przybliżonych granic obszaru przeznaczonego pod budowę gazociągu średniego ciśnienia na terenie tego sołectwa), ani decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
W konsekwencji, to także decyzja inwestora, wskazująca przebieg planowanego gazociągu, spowodowała o ograniczeniu prawa własności skarżącej. Takie rozumienie i zastosowanie instytucji wywłaszczenia jest nie do zaakceptowania
w demokratycznym państwie prawnym, jakim jest Rzeczypospolita Polska (art. 2 Konstytucji RP).
Podsumowując, w stanie rozpoznawanej sprawy organy nie miały podstaw do przyjęcia, że wnioskowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i co za tym idzie do zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n. w stosunku do właścicielki działki oznaczonej nr [...].
Naruszenie powyższego przepisu niewątpliwie miało istotny wpływ na wynik sprawy i powodowało konieczność uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji wyda decyzję rozstrzygającą złożony wniosek, mając na uwadze wyrażone w tym wyroku stanowisko prawne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło