II SA/Ke 489/18
WyrokWSA w Kielcach2018-10-16
Skład orzekający: Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal, Agnieszka Banach
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania wznowieniowego, oparta na stwierdzeniu uchybienia terminu do jego wniesienia lub braku wskazania podstawy wznowienia, może zostać uchylona, jeśli organ odwoławczy pominął istotną okoliczność faktyczną mogącą stanowić podstawę wznowienia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły uchybienie terminu do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania z powodu nieuczestniczenia strony w postępowaniu zwykłym bez jej winy (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jednakże, organ odwoławczy pominął istotne pismo strony, które wskazywało na nową okoliczność faktyczną istniejącą w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, nieznaną organowi. Ta okoliczność, dotycząca potrzeby wejścia na teren nieruchomości strony, mogła przesądzać o jej statusie strony w pierwotnym postępowaniu. Pominięcie tej okoliczności stanowiło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało uchyleniem zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa złożyła wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, twierdząc, że dowiedziała się o niej dopiero po rozpoczęciu budowy i że pojawiły się nowe okoliczności faktyczne. Prezydent Miasta umorzył postępowanie wznowieniowe, uznając, że termin do jego wniesienia został uchybiony oraz że decyzja o niezbędności wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty nie stanowi nowej okoliczności. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Wspólnota zaskarżyła decyzję Wojewody do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Asesor WSA Agnieszka Banach, Protokolant Starszy inspektor sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
II SA/Ke 489/18
UZASADNIENIE
Wojewoda decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Wspólnotę Mieszkaniową Nieruchomości [...] w K., od decyzji Prezydenta Miasta z [...] umarzającej postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z [...], zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę, na podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1332 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Prezydent Miasta decyzją z [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił spółce [...] Sp. z o. o Sp. K. w K. pozwolenia na budowę dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych na działkach nr 1273/[...] i nr 1273/[...]71, przy ulicy J. w K. Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości [...] w K. nie była stroną postępowania zakończonego wydaniem tej decyzji.
W dniu 24 października 2018 r. do Urzędu Miasta wpłynął wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego powyższą decyzja. W uzasadnieniu wniosku podano, że teren, na którym prowadzona jest obecnie inwestycja, graniczy bezpośrednio z nieruchomością przy ulicy [...] w K. O wydaniu przedmiotowej decyzji Wspólnota dowiedziała się po rozpoczęciu budowy dopiero teraz. Ponadto zdaniem strony wnioskującej wyszły na jaw nowe okoliczności faktyczne, które pojawiły się wraz z wydaniem decyzji Prezydenta Miasta z [...] o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości [...] celem wykonania robót budowlanych - o której to decyzji Wspólnota dowiedział się [...] to jest z chwilą jej doręczenia. Oznacza to, że organ z jednej strony pominął Wspólnotę jako stronę postępowania o udzieleniu pozwolenia na budowę stwierdzając, że inwestycja nie oddziałuje na jej nieruchomość - a z drugiej strony wydał zupełnie sprzeczną decyzję o niezbędności wejścia na jej nieruchomość.
Nadto Wspólnota, w piśmie z 30 listopada 2017 r. poinformowała, że pierwszym pismem organu do niej adresowanym, w którym poinformowano ją jako podmiot prawny o wydaniu decyzji Prezydenta był [...] - dzień otrzymania decyzji o niezbędności wejścia na teren nieruchomości wspólnej.
Prezydent Miasta, na wniosek Wspólnoty, postanowieniem z [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej własną ostateczną decyzją z [...]. Następnie działając na podstawie art. 105 § 1 kpa, decyzją z [...] umorzył postępowanie wznowieniowe. W uzasadnieniu podniósł, że z akt dotyczących postępowania w sprawie wejścia na teren działki Wspólnoty wynika, że Wspólnota dowiedziała się o wydaniu decyzji z [...] wcześniej, niż [...] to jest w dacie wskazanej w piśmie z 30 listopada 2017. Zatem nie został przez Wspólnotę zachowany termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto odnosząc się do drugiej powołanej przyczyny wznowienia postępowania, wynikającej z art. 145 § 1 pkt 5 kpa, organ stwierdził, że decyzja z [...] orzekająca o niezbędności wejścia na teren nieruchomości, nie stanowi nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, nieznanego organowi, który wydawał decyzję, ponieważ decyzja ta została wydana po dacie wydania decyzji z [...] o pozwoleniu na budowę.
Po wpłynięciu odwołania od powyższej decyzji organ odwoławczy wezwał Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w K. do doprecyzowania przyczyny wznowienia postępowania, określonej we wniosku z 20 października 2018 r. Jednak wyjaśnienia takie nie wpłynęły do organu.
Dalej Wojewoda charakteryzując instytucję wznowienia postępowania podał, że w niniejszym przypadku znajduje zastosowanie art. 148 § 2 kpa. Zawarty w tym przepisie zwrot "strona dowiedziała się o decyzji" należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania. Chodzi tu o ustalenie takich danych dotyczących decyzji, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy.
Zdaniem organu odwoławczego ustalenie terminu wynikającego z art. 148 § 2 kpa wynika w sprawie z następujących okoliczności:
- Prezydent Miasta decyzją z [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenie na budowy dwóch budynków mieszkalnych wielorodzinnych z instalacją gazu i wentylacji na działkach Nr 1273/[...]69, 1273/[...]71;
- jeden z budynków objętych tym pozwoleniem usytuowany jest w odległości około 10, 40 m od budynku Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...];
- powyższa Wspólnota pismem z 7 lipca 2017 r. poinformowała inwestora, że "z dniem 23.06.2017 r. został ustalony notarialny sposób zarządu nieruchomością "..." oraz dokonany wybór składu Zarządu Wspólnoty" oraz, że oczekuje od Adresata pisma "...pisemnej propozycji rozwiązania w następujących tematach: terminu i sposobu przywrócenia naszej nieruchomości do stanu pierwotnego (odbudowa uszkodzonego ogrodzenia), propozycji rekompensaty za pozbawienie naszej wspólnoty możliwości korzystania w sposób nieograniczony z naszej wspólnej nieruchomości. Zarząd Wspólnoty "..." jest otwarty na rozmowy na powyżej wymienione tematy.";
- inwestor pismem z 11 sierpnia 2017 r. zwrócił się do Zarządu Wspólnoty "... o wyrażenie zgody na zajęcie pasa gruntu o szerokości około 2,0 m i długości około 15 m wzdłuż naszej granicy zaczynając od narożnika z ulicą O. ..." w związku z "koniecznością budowy muru oporowego w granicy naszych nieruchomości";
- Wspólnota pismem z 22 sierpnia 2017 r. zwróciła się do inwestora "o dostarczenie projektu budowlanego i wykonawczego budynku B wraz z pozwoleniem na budowę oraz uzgodnieniami i opiniami niezbędnymi dla realizacji inwestycji ...".
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy uznał, że nie ma podstaw, aby przyjąć, że został zachowany termin wynikający z art. 148 kpa, czyli nie ma podstaw, aby przyjąć, że Zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości, przed datą 25 września 2017 r. nie był w stanie ustalić, że budowa, w rezultacie której została częściowo zdewastowana działka należąca do Wspólnoty, może być realizowana na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, którą wydał Prezydent Miasta.
W związku z zarzutem, że organ I instancji nie rozpatrzył wniosku w odniesieniu do przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, organ odwoławczy stwierdził, że Wspólnota nie określiła podstawy wznowienia opisanej w tym przepisie. Pisma Wspólnoty - wniosek i odwołanie - zawierają domniemanie, że skoro organ I instancji wydał decyzję orzekającą o konieczności wejścia na teren działki Wspólnoty, to znaczy, że musiały zaistnieć jakieś okoliczności, których organ nie znał w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wspólnota nie określiła tych okoliczności. Jak słusznie stwierdził organ I instancji, decyzja z [...] orzekająca o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, nie jest w analizowanej sprawie przyczyną, o której mowa w powyższym przepisie.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości [...] w K. zarzuciła naruszenie:
- art. 7, 76, 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, dowolnej jego interpretacji i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym:
• brak wyjaśnienia czy decyzja z [...] o niezbędności wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty jest sprzeczna z decyzją z [...],
• brak uwzględnienia przez organ rozwiązań zawartych w projekcie budowlanym dotyczącym inwestycji, a który to projekt w żadnym zapisie nie przewiduje konieczności korzystania z terenu nieruchomości sąsiednich celem realizacji inwestycji,
• brak wyjaśnienia, na jakiej podstawie organ przyjął, że decyzja o niezbędności wejścia na nieruchomość Wspólnoty nie stanowi nowych okoliczności, których organ nie znał w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę,
• pominięcie dowodu z prowadzonego jednocześnie kolejnego postępowania o niezbędności wejścia na teren nieruchomości w sprawie prowadzonej przez organ I instancji, zakończonego wydaniem decyzji nr [...], pomimo wiedzy organu drugiej instancji o toczącym się postępowaniu,
- art. 8 kpa poprzez brak pogłębiania zaufania obywateli do organów i wydawanie sprzecznych decyzji przy istnieniu tożsamych stanów faktycznych i prawnych poprzez:
• przyjęcie przez organ, że wydanie decyzji z [...] o niezbędności wejścia na teren nieruchomości nie stanowi nowych okoliczności w sprawie, podczas gdy powyższa decyzja jest sprzeczna z decyzją z [...] - a tym samym bezspornie stanowiła nową okoliczność nieznaną organowi przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę,
• zaniechanie wnikliwego zbadania sprawy i ograniczenie się do jej pobieżnej oceny, jak również prowadzenie sprawy w sposób z góry nakierowany na wydanie niekorzystnego dla skarżącej Wspólnoty rozstrzygnięcia,
- art. 107 § 2 i 3 kpa przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w niej zbyt ogólnych twierdzeń, co uniemożliwia rzetelne dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności:
• brak wskazania dowodów, na podstawie których przyjęto, że decyzja z [...] nie stanowi nowych okoliczności w sprawie nieznanych organowi podczas wydawania pozwolenia na budowę,
• brak wskazania, na podstawie jakich dowodów przyjęto, że wiedza poszczególnych członków Wspólnoty o wydaniu skarżonej decyzji jest równoznaczna z informacją adresowaną do strony jaką jest Wspólnota Mieszkaniowa,
- art. 145 § 1 pkt 5 kpa poprzez jego niezastosowanie i uznanie, że decyzja z [...] nie stanowi nowej okoliczności faktycznej,
- art. 148 § 1 i 2 kpa poprzez:
• uznanie, że nie zachowano terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, pomimo że o decyzji o niezbędności wejścia na teren swojej nieruchomości, czyli o nowych okolicznościach i dowodach strona dowiedziała się bezspornie [...].
• uznanie, że nie zachowano terminu na złożenie podania o wznowienie postępowania z przyczyn określonych art. 145 § 1 pkt 4 kpa - podczas gdy pierwszym pismem adresowanym do Wspólnoty z powołaniem się na dane mogące zidentyfikować decyzję o pozwoleniu na budowę był [...].
- art. 157 § 2 kpa w związku z art. 156 § 1 pkt 2 i § 2 kpa poprzez brak wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia, że decyzja z [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy z analizy materiału dowodowego wynika że decyzja powyższa została wydana z naruszeniem § 32 pkt 7 Uchwały nr [...] Rady Miasta z dnia [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu "Kielce Północ - Obszar II - Zalew Kielecki - Klonowa - Piaski", poprzez ostateczne zatwierdzenie wybudowania nowego wielokondygnacyjnego budynku na obszarze fizycznie mniejszym aniżeli 900m2 a tym samym zaakceptowanie projektu, który stanowi próbę obejścia obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,
- art. 6 ustawy o własności lokali poprzez brak jego zastosowania, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że wiedza pojedynczych członków Wspólnoty o fakcie wydania skarżonej decyzji jest równoznaczna z informacją, jaką uzyskała Wspólnota Mieszkaniowa co z kolei wpływa na termin złożenia wniosku o wznowienie postępowania.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o dopuszczenie dodatkowych dowodów w sprawie.
W uzasadnieniu autor skargi podał, że decyzja o niezbędności wejścia na teren nieruchomości stoi w jawnej sprzeczności z wcześniejszą decyzją o zatwierdzeniu projektu i wydaniu pozwolenia na budowę. Wynika z niej jednoznacznie, że celem realizacji inwestycji, konieczne jest skorzystanie z terenów sąsiednich, a tym samym inwestycja oddziałuje na teren Wspólnoty i Wspólnota została tym samym bezprawnie pozbawiona praw strony. Jest to bezspornie nowa okoliczność nieznana organowi podczas wydawania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W ocenie skarżącej za datę uzyskania informacji o decyzji o pozwoleniu na budowę winna być uznana data [...] to jest data otrzymania pierwszego pisma adresowanego do Wspólnoty, w którym podano dane dotyczące decyzji, to jest jej numer, znak, datę. W korespondencji pomiędzy inwestorem, a Wspólnotą - o której mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji - nie wskazano żadnych danych identyfikujących decyzję. Natomiast wiedza osób fizycznych będących członkami Wspólnoty o wydanej decyzji nie jest tożsama z wiedzą Wspólnoty. Skoro członkowie Wspólnoty jako współwłaściciele nieruchomości gruntowej i części wspólnych nie mogą indywidualnie bronić swoich praw w postępowaniach sądowoadministracyjnych co miało już miejsce w przedmiotowej sprawie pozwolenia na budowę - to organy i sądy administracyjne powinny być konsekwentne w orzecznictwie.
Ponadto art. 148 § 2 kpa stanowi o dacie, w której strona dowiedziała się o decyzji a nie dacie, w której strona mogła się o niej dowiedzieć, jeżeli podjęłaby jakieś dodatkowe kroki formalne - a tak uzasadnia swoją decyzję organ.
Kończąc Wspólnota wskazała, że w jej ocenie pozwolenie na budowę zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, które - gdyby nie fakt, że decyzja już wywołuje nieodwracalne skutki prawne - mogłoby skutkować nawet nieważnością postępowania. Wydane pozwolenie na budowę stanowi co najmniej próbę obejścia obowiązujących przepisów prawa, tj. próbę obejścia obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, który stanowi, że minimalna powierzchnia nowo wydzielonej działki budowlanej musi wynosić 900 m2 a minimalna szerokość frontu nowo wydzielanej działki budowlanej 20,0 m. Tymczasem budowa wielokondygnacyjnego budynku wielorodzinnego w wąskim klinie między granicami nieruchomości sąsiednich o powierzchni gruntowej o wiele mniejszej, stanowi klasyczny przykład obejścia obowiązującego planu.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie sądowej członek zarządu P. M. oświadczył, że do tutejszego Sądu wpłynęła skarga inwestora na decyzję Wojewody z [...] w przedmiocie uchylenia do ponownego rozpatrzenia decyzji Prezydenta Miasta z [...] orzekającej o niezbędności wejścia na teren nieruchomości. Dodał, że mur oporowy, którego budowa spowodowała konieczność wejścia na nieruchomość Wspólnoty, co nastąpiło 31 sierpnia 2018 r., bez zgody organów i Wspólnoty - był zaprojektowany i zatwierdzony w projekcie budowlanym i w związku z tym stwierdził, że nową okolicznością istniejącą w dniu wydania pozwolenia na budowę, ujawnioną dopiero w dacie decyzji o niezbędności wejścia, była konieczność ingerencji w nieruchomość Wspólnoty. Stwierdził, że skarżąca Wspólnota powstała z mocy prawa w 2010 r., ale do 23 czerwca 2017 r. nie miała żadnych organów.
Pełnomocnik organu wyjaśnił, że na etapie postępowania o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na budowę inwestor nie zamierzał realizować części inwestycji wchodząc na nieruchomość Wspólnoty, bo taka technologia jest możliwa, choć bardzo kosztowna. Dopiero w 2017 r. inwestor zmienił zdanie na temat technologii budowy muru oporowego i stąd wynikła potrzeba wejścia na teren nieruchomości.
Na rozprawie w dniu 3 października 2018 r. Sąd postanowił dopuścić dowód z akt sprawy o sygn. II SA/Ke 577/18.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga podlegała uwzględnieniu, częściowo z przyczyn w niej wskazanych.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153/2002 poz. 1269 ze zmianami) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną (art.134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Wznowienie postępowania administracyjnego jako szczególny tryb postępowania umożliwiającego w przypadkach prawem przewidzianych (art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a.), wzruszenie ostatecznych indywidualnych aktów z zakresu administracji publicznej - składa się z dwóch etapów. W pierwszym z nich organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania bada przesłanki formalne niezbędne do uruchomienia nadzwyczajnego trybu weryfikacji ostatecznych rozstrzygnięć administracyjnych, co - w przypadku wznowienia postępowania na żądanie strony - oznacza badanie, czy inicjatywa w sprawie wznowienia postępowania pochodzi od strony, czy wniosek złożono z zachowaniem terminów określonych w art. 148 i art. 145a § 2 k.p.a., czy żądanie dotyczy postępowania zakończonego ostateczną decyzją a także, czy wskazano przyczynę wznowienia postępowania z katalogu ujętego w art. 145 § 1 i art. 145a § 1 k.p.a. Jeżeli wstępne postępowanie wyjaśniające wykaże, że żądanie wznowienia postępowania pochodzi bezspornie (w sposób niebudzący wątpliwości) od osoby niemającej (niemogącej mieć) przymiotu strony w danym postępowaniu, albo że wniosek został złożony po upływie ustawowych terminów, albo wnioskodawca - mimo stosownego wezwania przez organ administracji - nie podał ustawowej przyczyny wznowienia postępowania, właściwy organ postanowieniem odmawia wznowienia postępowania administracyjnego (art. 149 § 3 k.p.a.). Gdy nie zaistnieje żadna z wymienionych okoliczności, organ ten wznawia postępowanie administracyjne w drodze postanowienia (art. 149 § 1 k.p.a.), które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 2 k.p.a.).
W drugim etapie postępowania organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przechodzi do badania przyczyn wznowienia, a po przeprowadzeniu postępowania w tym zakresie podejmuje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 k.p.a., tj. odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1 lub art. 145a k.p.a., i wydaje nową decyzję rozstrzygającą
o istocie sprawy. W sytuacji natomiast, gdy w wyniku wadliwej oceny, mimo zaistnienia przesłanek do odmowy wznowienia postępowania, organ wyda jednak postanowienie o wznowieniu postępowania, wszczęte postępowanie podlega umorzeniu na podstawie art. 105 § 1 kpa (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2009 r., II OSK 25/08 i powołany tam wyrok NSA z dnia 25 maja 1983 r., SA/Wr 185/03).
Wydane w niniejszej sprawie postanowienie Prezydenta Miasta z dnia [...] o wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę dla [...] Sp. z o.o. i Wspólnicy Spółka Komandytowa z siedzibą w K., zapadło na podstawie art. 149 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 i art. 147 kpa. Z jego uzasadnienia wynika, że po zbadaniu formalnych przesłanek wznowienia postępowania organ I instancji doszedł do wniosku, że zostały one spełnione, ponieważ:
- Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości [...] nie była stroną w postępowaniu zwykłym, a Zarząd Wspólnoty wywodzi istnienie interesu prawnego w rozumieniu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego uważając, że jej nieruchomość pozostaje w obszarze oddziaływania projektowanego obiektu;
- decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, jest ostateczna;
- podanie o wznowienie postępowania według wnioskującego zostało wniesione w terminie miesiąca od dnia, w którym wnioskujący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa;
- prawdopodobieństwo zaistnienia przesłanki do wznowienia postępowania mieści się w dyspozycji art. 145 § 1 pkt 4 kpa.
Z przytoczonego postanowienia oraz z akt sprawy wynika, że we wniosku o wznowienie postępowania zostały wskazane dwie różne podstawy wznowieniowe; pierwsza określona w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a druga w art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
W drugim etapie postępowania organ I instancji uznał, że odnośnie pierwszej podstawy wznowieniowej nie została spełniona przesłanka dotycząca zachowania terminu określonego w przepisie art. 148 § 2 kpa, a odnośnie drugiej, że decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...] orzekająca o niezbędności wejścia na teren działki nr [...] w obrębie 0006 w K. przy ulicy [...] nie stanowi okoliczności faktycznej lub nowego dowodu istniejącego w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, nieznanych organowi, który wydał decyzję, ponieważ decyzja ta została wydana po dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę.
W konsekwencji Prezydent Miasta umorzył postępowanie wznowieniowe na podstawie art. 105 § 1 kpa.
Organ II instancji, utrzymując w mocy to postanowienie, podzielił pogląd Prezydenta Miasta Kielce co do uchybienia przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z przyczyn wskazanych przez organ I instancji. Odnośnie natomiast drugiej z rozważanych przesłanek wznowieniowych stwierdził, że mimo wezwania strony do jej sprecyzowania pismem z dnia 8 maja 2018 r., strona tego nie uczyniła. Dlatego uznał, że Wspólnota Mieszkaniowa nie określiła podstawy wznowienia, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ zauważył przy tym, że "pisma Wspólnoty – wniosek i odwołanie – zawierają domniemanie, iż skoro organ I instancji wydał decyzję orzekającą o konieczności wejścia na teren działki Wspólnoty, to znaczy, że musiały zaistnieć jakieś okoliczności, których organ nie znał w dacie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wspólnota nie określiła tych okoliczności".
Oceniając taką argumentację należy stwierdzić co następuje.
Na akceptację zasługują ustalenia organów obu instancji co do uchybienia przez stronę terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z powodu niebrania przez stronę udziału w postępowaniu bez własnej winy, tj. z powodu, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zgodnie z art. 148 § 1 kpa, termin ten biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Wbrew zarzutom skargi nie można przyjąć, aby skarżąca Wspólnota Mieszkaniowa nie wiedziała o decyzji kończącej postępowanie, o którego wznowienie wnosi, wcześniej, niż przed datą [...] tj. przed datą doręczenia jej decyzji Prezydenta Miasta z [...] o niezbędności wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty. Wskazują na to podane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji okoliczności związane z ustaleniem terminu wynikającego z art. 148 § 2 kpa. W szczególności chodzi tu o niepodważany przez stronę skarżącą fakt zwrócenia się przez nią do Inwestora – [...] Spółka z o.o. i Wspólnicy Spółka Komandytowa w K. pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. o dostarczenie projektu budowlanego i wykonawczego budynku B – w tym zagospodarowania terenu uwzględniającego przedmiotowy mur oporowy – wraz z pozwoleniem na budowę oraz uzgodnieniami i opiniami niezbędnymi dla realizacji inwestycji, w konfrontacji z wcześniejszą korespondencją pomiędzy inwestorem i Wspólnotą (pisma z dnia 7 lipca, 11 i 17 sierpnia 2017 r.), oraz faktem bezpośredniego sąsiedztwa terenu tej inwestycji z nieruchomością Wspólnoty zabudowaną domem wielorodzinnym, zamieszkałym przez jej członków, w tym przez członków Zarządu. Ta ostatnia okoliczność pozwalała na łatwe uzyskanie wiadomości na temat faktu wydania pozwolenia na budowę budynku wielomieszkaniowego znacznych rozmiarów, daty jego wydania i organu wydającego, choćby w oparciu o informacje zawarte obligatoryjnie na tablicy informacyjnej umieszczonej na budowie (§ 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2002 r. w sprawie dziennika budowy, montażu i rozbiórki, tablicy informacyjnej oraz ogłoszenia zawierającego dane dotyczące bezpieczeństwa pracy i ochrony zdrowia, Dz.U.2002.108.953). Ma przy tym rację organ II instancji o ile twierdzi, że dowiedzenie się o decyzji, o jakim mowa w art. 148 § 2 kpa, należy rozumieć w ten sposób, że strona uzyskała informacje pozwalające zidentyfikować decyzję, której jej nie doręczono w stopniu pozwalającym na sformułowanie żądania wznowienia postępowania, także na podstawie widocznych skutków, jakie ta decyzja wywarła (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 listopada 2017 r., I OSK 973/17 i z dnia 23 listopada 2017 r., I OSK 289/16). Nie ma przy tym znaczenia swoisty wybieg skarżącej Wspólnoty sprowadzający się do tezy, że czym innym jest wiedza na temat wydania decyzji powzięta przez Wspólnotę, jako podmiot mający zdolność prawną i zdolność sądową (art. 6 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali, Dz.U.2018.716 t.j.), a czym innym wiedza posiadana przez członków wspólnoty - skoro sprawami skarżącej wspólnoty mieszkaniowej kieruje i reprezentuje ją na zewnątrz zarząd, w skład którego wchodzą osoby fizyczne, członkowie tej wspólnoty, których wiedza na temat decyzji – pozwolenia na budowę, pozwalała łatwo na powzięcie tej wiedzy również przez zarząd skarżącej wspólnoty.
Niewadliwe ustalenie, że termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa upłynął, nie uzasadnia jednak zaskarżonego rozstrzygnięcia. Przede wszystkim takie ustalenie nie oznacza, że skarżąca wspólnota nie powinna być stroną postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, ale wręcz taką konstatację potwierdza. Brak przymiotu strony po stronie wnoszącego o wznowienie postępowania jest bowiem samodzielną i odrębną przesłanką rozstrzygania takiego wniosku. Poza tym Sąd wyraża pogląd, że uchybienie terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, nie jest przeszkodą dla rozpatrywania wniosku o wznowienie postępowania złożonego przez ten sam podmiot, ale opartego na innej podstawie wznowieniowej, w szczególności wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa (por. E. Adamiak (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H.Beck. Wydanie 15. Warszawa 2017, str. 796, teza 3). Rozpatrując sprawę w tym zakresie należy stwierdzić, że wbrew przytoczonym wyżej wywodom Wojewody, Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości [...] w K. wskazała na okoliczność mogącą być podstawą wznowieniowe, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Organ II instancji zawęził ocenę wywiązania się przez stronę z obowiązku wskazania tej okoliczności, do analizy wniosku i odwołania złożonych w toku postępowania przez Wspólnotę. Pominął natomiast pismo Wspólnoty z 30 listopada 2017 r. (k. I.3 akt administracyjnych), w którym w odpowiedzi na wezwanie Prezydenta Miasta z 10 listopada 2017 r. skarżąca Wspólnota wyjaśniła między innymi, że "wyszły na jaw istotne okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania pozwolenia na budowę nieznane wówczas organowi. W przeciwnym wypadku oznaczałoby to, że organ administracji celowo pominął wspólnotę jako stronę przy wydawaniu decyzji o pozwoleniu na budowę mając wiedzę, że istnieje niezbędność wejścia na nieruchomości wspólnoty i posiadając pełną wiedzę, że inwestycja oddziałuje na nieruchomość wspólnoty". Takie sformułowania, przy uwzględnieniu faktu, że skarżąca Wspólnota występowała w postępowaniu administracyjnym bez fachowego pełnomocnika oraz w kontekście znanej wówczas organowi I instancji okoliczności wydania nieostatecznej decyzji z dnia [...] Nr [...] uwzględniającej wniosek [...] Sp. z o.o. i Wspólnicy Spółka Komandytowa w K. z 13 października 2016 r. orzekającej o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości, pozwalały na łatwe rozszyfrowanie, że nową okolicznością faktyczną istniejącą w dniu wydania pozwolenia na budowę, nieznaną organowi, który wydał tę decyzję, było istnienie potrzeby wejścia na teren nieruchomości Wspólnoty w celu realizacji inwestycji objętej tym pozwoleniem na budowę, co w dość oczywisty sposób oznaczałoby, że nieruchomość tej Wspólnoty znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu objętego udzielonym inwestorowi pozwoleniem na budowę. To z kolei determinowałoby stwierdzenie, że skarżąca Wspólnota, jako użytkownik wieczysty nieruchomości znajdującej się w obszarze oddziaływania tego obiektu, powinna być stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę udzielonego [...] Sp. z o.o. i Wspólnicy Spółka Komandytowa w K. Pominięcie wskazanej okoliczności oznaczało naruszenie przez organ II instancji przepisów postępowania, tj. art. 7 i 77 § 1, w zw. z art. 149 § 2 i w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 kpa w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Potwierdzenie bowiem, że podstawą wznowienia jest istotna dla sprawy nowa okoliczność faktyczna, która istniała w dniu wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, a nie była wówczas znana organowi, może doprowadzić do odmiennego niż zaskarżone, rozstrzygnięcia.
W konsekwencji przyjętego sposobu rozstrzygnięcia sprawy, organy obu instancji nie badały już kwestii zachowania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, choć w postanowieniu o wznowieniu postępowania z dnia 22 stycznia 2018 r. Prezydent Miasta stwierdził, że podanie o wznowienie postępowania wg wnioskującego zostało wniesione w terminie miesiąca od dnia, w którym wnioskujący dowiedział się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Ta okoliczność będzie przedmiotem oceny organu I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
Odnosząc się do pozostałych rozważanych w sprawie kwestii należy zauważyć, że nie można podzielić poglądu wyrażonego przez organ I instancji co do tego, że wskazaną przez skarżącą Wspólnotę okolicznością, o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa była decyzja Prezydenta Miasta z dnia [...], orzekająca o niezbędności wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości. Takiego stwierdzenia bowiem strona skarżąca w składanych w toku postępowania pismach nie zawarła, a decyzję tę postrzegała jako potwierdzenie i dowód istniejącej już wcześniej, w szczególności w dacie postępowania zakończonego decyzją o pozwoleniu na budowę, potrzeby wejścia na teren jej nieruchomości w celu realizacji tego pozwolenia na budowę.
Z podanych wyżej powodów zaskarżona decyzja Wojewody oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta Miasta podlegały uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c). w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę ponownie, organ I instancji kierując się wszystkimi przedstawionymi wyżej uwagami wyda stosowne rozstrzygnięcie eliminując dotychczasowe naruszenia prawa.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej Wspólnoty kwotę 200 zł odpowiadającą uiszczonemu przez stronę skarżącą wpisowi od skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło