II SA/Ke 503/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza,, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2009r. sprawy ze skargi I. S. i K. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wójt Gminy orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu przy [...] I. małż. S. W podstawie prawnej powołano art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.) i art. 104 k.p.a. W uzasadnieniu organ wskazał, iż wniosek o wymeldowanie małżonków S. złożył S. S., który posiada tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Na rozprawie administracyjnej w dniu 3 czerwca 2008r. I. i K. małż. S. oświadczyli, że faktycznie zamieszkują przy [...] zaś przy [...] są jedynie zameldowani. Wyjaśnili jednocześnie, iż nie wymeldowali się dotychczas, ponieważ nie otrzymali kwoty 12.000 zł tytułem zwrotu nakładów na budynek stodoły i obory wzniesionych ich kosztem i staraniem na nieruchomości przy [...]. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy orzekł o wymeldowaniu I. i K. małż. S. z pobytu stałego z lokalu przy [...]. Decyzją z dnia [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania małżonków S., uchylił decyzję z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji – z uwagi na konieczność szczegółowego ustalenia powodów opuszczenia poprzedniego mieszkania oraz okoliczności dotyczących pobytu w obecnym lokalu. Wójt Gminy, ponownie rozpoznając sprawę, ustalił na rozprawie administracyjnej w dniu 11 maja 2009r., iż wskutek nieporozumień rodzinnych oraz majątkowych I. i K. małż. S. opuścili lokal przy [...] w 2002r. Przeprowadzili się wówczas do mieszkania przy [...], gdzie mieszkają, nocują, spożywają posiłki, wypoczywają, przechowują swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania. Małżonkowie S. uzależnili dokonanie czynności wymeldowania od zwrotu nakładów finansowych poniesionych na wzniesienie obiektów budowlanych przy [...]. Mając na uwadze wyjaśnienia stron organ ustalił, iż I. i K. małż. S. nie wystąpili we właściwym czasie do sądu o przywrócenie posiadania. Natomiast kwestie majątkowe między stronami nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż zagadnienie to nie mieści się w ramach dyspozycji art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ze względu na powyższe Wójt Gminy stwierdził, iż w niniejszej sprawie zaszły przesłanki niezbędne do wymeldowania małżonków S., o czym orzekł wymienioną na wstępie decyzją z dnia [...]. Decyzją z dnia [...], znak: [...] Wojewoda, po rozpoznaniu odwołania I. i K. małż. S., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Organ II instancji w całości podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne organu I-szej instancji. Podkreślił jednocześnie, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy bezspornie świadczy o tym, iż odwołujący nie mieszkają w spornym lokalu i zamieszkali przy [...], nie dopełniając jednak obowiązku wymeldowania. Ponadto, jakkolwiek odwołujący podnieśli, iż spornego lokalu nie opuścili dobrowolnie, to nie skorzystali z przysługującego im prawa i nie wystąpili do sądu o przywrócenie naruszonego posiadania. Tym samym, zgodnie z orzecznictwem sądowym, opuszczenie miejsca zameldowania należało uznać za dobrowolne. Odnosząc się do kwestii nakładów poniesionych na sporną nieruchomość organ wyjaśnił, że sprawa wymeldowania nie ma wpływu na sprawy dotyczące spraw majątkowych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję organu odwoławczego wnieśli I. i K. małż. S., domagając się uchylenia tego rozstrzygnięcia. Skarżący wskazali na naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść decyzji, to jest art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. oraz na naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, polegające na wydaniu decyzji bez wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego. W ocenie skarżących organ pominął fakt braku dobrowolności opuszczenia przez nich spornego mieszkania. Ponadto, jakkolwiek od 2002r. toczą się postępowania cywilne dot. działki położonej przy [...], to nie poinformowano skarżących o możliwości wystąpienia do sądu z żądaniem przywrócenia naruszonego posiadania. Jako dowód, iż spornego lokalu skarżący nie opuścili dobrowolnie załączono do skargi pismo kierowane do Komendy Policji z dnia 24 lipca 2009r. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, przy czym sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w ramach tak zakreślonej kognicji, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszeń prawa materialnego, czy też procesowego, skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności przedmiotowego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.) ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 cyt. ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter wyłącznie ewidencyjny i rejestrowy. Z tego też względu orzekanie w formie decyzji administracyjnej w tym przedmiocie nie ma nic wspólnego z prawem rzeczowym bądź obligacyjnym, jakie danej osobie przysługuje do określonego lokalu. Jak wynika natomiast z utrwalonego orzecznictwa sądowego o opuszczeniu stałego miejsca zamieszkania można mówić tylko wówczas, gdy jest ono dobrowolne i ma charakter trwały (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001r., sygn. akt V SA 3169/00, LEX nr 50123). Za jego przejaw można także uznać założenie w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów (por. wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007r., sygn. akt II OSK 133/06, LEX nr 327831). Mając na względzie powyższe stwierdzić trzeba, iż wbrew zarzutom skargi organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły, iż w stosunku do I. i K. małż. S. wystąpiły łącznie wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia o ich wymeldowaniu z pobytu stałego z lokalu położonego przy [...]. Zabezpieczono przy tym realizację zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) oraz podjęto wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy, zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) przy jednoczesnym zachowaniu reguł oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. W szczególności wskazać trzeba, iż Wójt Gminy, ustalając okoliczność opuszczenia przez skarżących dotychczasowego miejsca pobytu stałego, dwukrotnie przesłuchał wszystkie strony postępowania – na rozprawie administracyjnej w dniu 3 czerwca 2008r. (K-I-4) oraz 11 maja 2009r. (K-I-29). I. i K. małż. S. potwierdzili wówczas twierdzenia wnioskodawcy S. S. o tym, iż wyprowadzili się z lokalu przy [...] w 2002r., a obecnie mieszkają przy [...]. W tym ostatnim miejscu koncentruje się ich życie osobiste – tam bowiem nocują, spożywają posiłki, wypoczywają oraz przechowują swoje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność). Ponadto na rozprawie w dniu 11 maja 2009r. K. S. dodał, iż opuszczenie dotychczasowego miejsca zamieszkania nie miało charakteru dobrowolnego i spowodowane zostało kłótniami i nieporozumieniami z bratem żony – S. S. Okoliczność tą podniosła także w odwołaniu I. S., wskazując iż wobec działań jej brata wezwała Policję. Z wyjaśnień skarżących wynika zatem jednoznacznie, iż przyznają oni okoliczność opuszczenia w sposób trwały dotychczasowego miejsca zamieszkania oraz założenie w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów. Natomiast kwestią budzącą ich sprzeciw jest sprawa zwrotu nakładów finansowych, jakie ponieśli na przedmiotową nieruchomość. Od uregulowania tych należności strony uzależniają dokonanie czynności wymeldowania. Wymaga podkreślenia, iż jakkolwiek I. i K. małż. S. odmówili złożenia podpisów pod protokołami z przesłuchań to brak ten nie pozbawia przeprowadzonych czynności skuteczności. Przepis art. 68 § 2 k.p.a. przewiduje w takich wypadkach konieczność omówienia w protokole odmowy złożenia podpisu, któremu to wymogowi organ I instancji zadośćuczynił. W tym miejscu wskazać trzeba, iż za równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 cyt. ustawy należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została do mieszkania niedopuszczona, jeżeli osoba ta nie wyczerpała środków prawnych w celu przywrócenia naruszonego stanu posiadania lub zastosowane środki prawne okazały się nieskuteczne (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 27 marca 2008r., III SA/Wr 432/07, LEX nr 489489). Niepodejmowanie we właściwym czasie środków prawnych zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania stanowi bowiem przejaw woli opuszczenia miejsca pobytu stałego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 13 lutego 2008r., III SA/Łd 679/07, LEX nr 489221). Z akt sprawy wynika, iż działań takich skarżący nie podejmowali. W tym stanie rzeczy organy administracji publicznej zasadnie uznały, iż na gruncie niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, niezbędne do orzeczenia o wymeldowaniu. Odnosząc się do kwestii zwrotu nakładów finansowych, jakie skarżący mieli ponieść na sporną nieruchomość, wskazać należy, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności dostarcza organom jedynie wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw związanych z danym lokalem (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2006r., II OSK 561/05, LEX nr 194344). Tym samym rozliczenia między stronami nie miały wpływu na treść wydanej w niniejszej sprawie decyzji. Należy jednocześnie wyjaśnić skarżącym, iż dokonanie wymeldowania nie może być traktowane jako podstawa do ustalania jakichkolwiek praw majątkowych do lokalu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 czerwca 2005r., sygn. akt IV SA/Wa 627/05). Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.