II SA/Ke 571/18

WyrokWSA w Kielcach2018-10-25

Skład orzekający: Dorota Chobian, Krzysztof Armański, Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy, oparte na toczącym się postępowaniu o zasiedzenie nieruchomości, zostało wydane prawidłowo, z uwzględnieniem wszystkich przesłanek i okoliczności faktycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej budowy, oparte na toczącym się postępowaniu o zasiedzenie, zostało wydane przedwcześnie i z naruszeniem przepisów postępowania. Organy administracji nie wyjaśniły wystarczająco, czy postępowanie o zasiedzenie rzeczywiście doprowadzi do uzyskania przez inwestora tytułu prawnego do nieruchomości, co jest kluczowe dla dalszego toku postępowania legalizacyjnego. Ponadto, nie rozważono celowości dalszego zobowiązywania inwestora do usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła samowolnej dobudowy pomieszczenia kotłowni. Po wielu latach postępowań i uchyleń decyzji, organ I instancji zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie samowolnej budowy, opierając się na toczącym się postępowaniu o zasiedzenie działki, na której znajduje się obiekt. Organ II instancji utrzymał w mocy postanowienie o zawieszeniu. Strona skarżąca (J.A.) wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania, w tym niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz pominięcie faktu, że prawo własności nieruchomości wpisane jest na rzecz skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2018 r. sprawy ze skargi J.A. na postanowienie Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach z dnia [...] 2018r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu I instancji; II. zasądza od Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach na rzecz J.A. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2018r., znak: [...], Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach uchylił w całości postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opatowie z dnia 26 kwietnia 2018r., znak: [...], którym zawieszono z urzędu postępowanie administracyjne znak: [...] w sprawie samowolnej dobudowy pomieszczenia kotłowni zlokalizowanej na działce nr ewid. [...] położonej przy [...] - do czasu zakończenia toczącego się przed Sądem Rejonowym w Opatowie postępowania o zasiedzenie działki, na której zlokalizowany jest samowolnie wybudowany obiekt kotłowni, i w to miejsce orzekł na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa o zawieszeniu z urzędu prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej dobudowy pomieszczenia kotłowni zlokalizowanej na działce nr ewid. [...], do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej zasiedzenia działki nr ewid. [...], na której zlokalizowane jest samowolnie dobudowane pomieszczenie kotłowni. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Na skutek zawiadomienia przez J.A. z dnia 3 grudnia 2012r. o nielegalnej budowie schodów, kotłowni z kominem, ubikacji i przyłącza wodnokanalizacyjnego na działce o nr ewid. [...], Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego przeprowadził w dniu 5 lutego 2013r. oględziny w tej sprawie. W trakcie oględzin ustalono, że pomiędzy budynkiem mieszkalno-handlowym położonym na działce nr [...], a budynkiem handlowo-usługowym przy [...] istnieje murowany obiekt o wym. 5,70m x 2,20m. Obiekt ten ma jedynie ściany wschodnią i zachodnią, natomiast od strony południowej i północnej wykorzystuje ściany budynków sąsiednich. Dach obiektu o konstrukcji drewnianej krokwiowej, dwuspadowy ze spadkami połaci dachowych w kierunku wschodnim i zachodnim, kryty jest blachą trapezową powlekaną. Wewnątrz obiektu wydzielone zostały dwa pomieszczenia. Jedno pomieszczenie od strony zachodniej stanowi komunikację wraz ze schodami prowadzącymi do podpiwniczenia budynku handlowo-usługowego, a w drugim pomieszczeniu urządzona jest kotłownia z zamontowanym piecem na paliwo stałe, obsługującym murowany trzon kominowy przyległy do naroża północno-wschodniego budynku handlowego. Komin wyprowadzony został ponad połać dachu. Dodatkowo w pomieszczeniu tym zamontowano zlewozmywak oraz miskę klozetową. Obecna podczas oględzin K.P. oświadczyła, że właścicielem obiektu kotłowni jest jej mąż W.P., który upoważnił ją do reprezentowania go w czynnościach administracyjnych. Zeznała, że obecny obiekt istnieje od kiedy zamieszkuje w Ożarowie, tj. od 1958r. Około 3 lata temu dokonała remontu polegającego na wymianie pokrycia, dociepleniu ściany wschodniej oraz przebudowy komina. Wówczas też zamontowała w miejsce kuchni węglowej piec c.o., który służy do ogrzewania ich lokalu handlowego. Około 4 lata temu gmina wykonała przyłącza wodno-kanalizacyjne, które przebiegają działką od strony wschodniej obiektu. Na wykonaną instalację c.o. wraz z piecem nie uzyskiwała żadnych pozwoleń. Organ I instancji uzyskał do akt sprawy fragment mapy sytuacyjno-wysokościowej przyjętej do zasobów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu 17 grudnia 1998r., na której pomiędzy budynkiem nr 13 a budynkiem nr 14 przy [...] istnieje zabudowa gospodarcza. Biorąc pod uwagę powyższe ustalenia organ I instancji pismem z dnia 14 lutego 2013r. zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wykonanych robót budowlanych przy remoncie i przebudowie obiektu kotłowni, a następnie, po przesłuchaniu stron i świadków oraz po analizie przedłożonych przez nich dokumentów, decyzją z dnia 17 kwietnia 2013r. umorzył przedmiotowe postępowanie i jednocześnie pismem z tego samego dnia zawiadomił strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego z wydzielonym pomieszczeniem kotłowni. W trybie odwoławczym organ II instancji decyzją z dnia 14 czerwca 2013r. uchylił w/w decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W ocenie organu odwoławczego nie zachodziła przesłanka bezprzedmiotowości, na którą powołał się organ I instancji. Organ odwoławczy zarzucił także niewyczerpujące określenie kręgu stron postępowania. W ponownym postępowaniu, biorąc pod uwagę nowozebrany materiał dowodowy, organ I instancji zweryfikował poprzednie swoje stanowisko o wybudowaniu budynku gospodarczego w latach 1993-1994 stwierdzając, iż przedmiotowa dobudowa pomieszczenia kotłowni została zrealizowana samowolnie w latach 1997-1998 bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę i wobec tego podjął działania legalizacyjne w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994r. Postanowieniem z dnia 16 lipca 2013r. organ na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 w/w ustawy wstrzymał prowadzenie wszelkich robót budowlanych wykonywanych przy samowolnej dobudowie obiektu przedmiotowej kotłowni i nałożył na [...] obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 stycznia 2014r. następujących dokumentów: – zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy o zgodności zrealizowanej dobudowy obiektu kotłowni z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, – czterech egzemplarzy projektu budowlanego samowolnie dokonanej dobudowy obiektu kotłowni zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] obsługującego budynek handlowo-usługowy zlokalizowany na działce o nr ewid. [...] opracowanego przez osobę posiadającą stosowne uprawnienia budowlane oraz aktualną przynależność do Okręgowej Izby Inżynierów Budownictwa, – oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu 20 lutego 2014r. K.P. złożyła w organie I instancji cztery egzemplarze projektu budowlanego wraz z wnioskiem o przedłużenie terminu przedstawienia dokumentów określonych w postanowieniu, z uwagi na toczące się postępowanie sądowe (spadkowe), do dnia 31 lipca 2014r. Organ I instancji postanowieniem z dnia 7 marca 2014r. odmówił przedłużenia terminu, a w konsekwencji decyzją z dnia 12 marca 2014r. na podstawie art. 48 ust. 4 ustawy nakazał inwestorom dokonanie rozbiórki samowolnie wykonanej dobudowy pomieszczenia kotłowni. W wyniku wniesionego przez K.P. odwołania organ II instancji decyzją z dnia 13 maja 2014r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz podjęte w toku prowadzonego postępowania postanowienie z dnia 16 lipca 2013r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy zarzucił brak jednoznacznego ustalenia dokładnej daty (miesiąca) zakończenia budowy obiektu oraz wskazał na konieczność zbadania w ponownym postępowaniu wyjaśniającym, czy w przypadku zakończenia budowy przed dniem 11 lipca 1998r. nie powinien mieć zastosowania przepis art. 49 ustawy - Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 lipca 2003r. Na powyższą decyzję organu odwoławczego skargę do WSA w Kielcach wniosła J.A. Sąd ten wyrokiem z dnia 17 września 2014r., sygn. akt II SA/Ke 555/14, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2014r., jak również postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 lipca 2013r. W wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej organu odwoławczego Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 października 2016r., sygn. akt II OSK 3330/14, oddalił skargę kasacyjną. W uzasadnieniu NSA uznał, że trafnym było wnioskowanie sądu I instancji, że dokonane przez organy ustalenia faktyczne nie były wystarczające do rzetelnego zweryfikowania daty zakończenia spornej inwestycji. Ponadto NSA wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zachodzi potrzeba podjęcia przez organ czynności ukierunkowanych na doprecyzowanie czasu w jakim zakończono sporną budowę, a w szczególności umożliwienia stronom podjęcia inicjatywy dowodowej dla wykazania okoliczności, z których chcą wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne. Mając na uwadze realizację wytycznych zawartych w wyroku WSA w Kielcach i wyroku NSA, w toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji w dniu 3 lutego 2017r. przeprowadził rozprawę administracyjną w sprawie ustalenia okresu zakończenia samowolnie wykonanych robót budowlanych przy dobudowie pomieszczenia przedmiotowej kotłowni. Po ponownej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji ustalił, że dobudowa, w której obecnie urządzona jest kotłownia na paliwo stałe, została zrealizowana w latach 1997-1998, a jej całkowite zakończenie nastąpiło późną jesienią 1998r. i była ona wówczas przykryta prowizorycznym dachem z płyt eternitowych. W ocenie organu I instancji dach w obecnym kształcie z nową konstrukcją dachową i pokryciem z blachy został zrealizowany dopiero po 2005 roku. W związku z tym organ stwierdził, iż pięcioletni termin od zakończenia tej dobudowy upłynął po dniu 10 lipca 2003r., a wobec tego legalizacja przedmiotowej samowoli budowlanej nie podlega uwarunkowaniom prawnym zawartym w art. 49 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r. oraz w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006r o sygn. akt P 27/05. Podejmując zatem procedurę legalizacyjną samowolnie wykonanej dobudowy obiektu kotłowni na podstawie przepisów art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane w obecnym brzmieniu, organ I instancji wydał postanowienie z dnia 28 lutego 2017r., nakładające na inwestorów obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 31 października 2017r. czterech egzemplarzy projektu budowlanego (uzupełnionego o zakres zmian i przeróbek, ze szczególnym uwzględnieniem przepisów p.poż.) samowolnie dokonanej dobudowy przedmiotowego obiektu, zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy Ożarów o zgodności zrealizowanej dobudowy obiektu kotłowni z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Dalej organ wskazał, że w zażaleniu z dnia 8 marca 2017r. K.P., prócz wniesionych zarzutów na powyższe postanowienie, poinformowała, że w Sądzie Rejonowym od 2013r. toczy się sprawa o zasiedzenie części nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy obiekt, załączając na dowód mapę poświadczoną za zgodność przez Starostę Opatowskiego, sporządzoną do sprawy sądowej o zasiedzenie. Po rozpatrzeniu zażalenia K.P. organ II instancji, z uwagi na nieprawidłowe wskazanie inwestorów popełnionej samowoli, postanowieniem z dnia 24 maja 2017r. uchylił zaskarżone postanowienie i orzekł o nałożeniu na inwestora - K.P. obowiązku przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane dotyczących przedmiotowej kotłowni do dnia 31 października 2017r. W rezultacie inwestorka pismem z dnia 16 października 2017r. złożyła oświadczenie o toczącym się w Sądzie Rejonowym postępowaniu o zasiedzenie części gruntu, na której znajduje się przedmiot postępowania, podając sygn. akt I NS 255/16. W dniu 31 października 2017r. skarżąca przedłożyła do organu I instancji cztery egzemplarze projektu budowlanego, bez pozostałych wymaganych dokumentów. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2017r. organ I instancji nałożył na K.P. obowiązek usunięcia w terminie do dnia 17 grudnia 2017r. nieprawidłowości występujących w przedłożonym projekcie budowlanym, z wyszczególnieniem braków, w tym w postaci przedłożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Pismem z dnia 7 grudnia 2017r. K.P. zwróciła się z prośbą o przedłużenie terminu złożenia dokumentacji dotyczącej samowolnej budowy kotłowni do dnia 31 marca 2018r. ze względu na trwające opracowywanie mapy do celów projektowych oraz uzupełnianie projektu budowlanego. Organ I instancji nie znalazł podstaw prawnych do zmiany określonego w postanowieniu terminu, informując o tym K.P. pismem z dnia 29 grudnia 2017r. i uzasadniając, iż uzupełnienie projektu budowlanego wypełni jedynie w części nałożony na skarżącą obowiązek. W związku z niedostarczeniem przez skarżącą w nakazanym terminie wymaganych dokumentów, organ I instancji decyzją z dnia 8 stycznia 2018r. nakazał K.P. dokonać rozbiórkę przedmiotowego obiektu. W dniu 18 stycznia 2018r. K.P. ponownie wniosła do organu powiatowego pismo z prośbą o przedłużenie terminu, w związku z toczącym się postępowaniem sądowym w sprawie zasiedzenia przez inwestorkę działki o nr ewid. [...] podnosząc, że po zakończeniu postępowania będzie dysponowała tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości. Dodatkowo wskazała, że Urząd Gminy nie może wydać jej żadnych zaświadczeń do momentu zakończenia postępowania sądowego. W związku z informacją zawartą w odwołaniu dotyczącą toczącego się postępowania sądowego organ I instancji zwrócił się z prośbą do Sądu Rejonowego w Opatowie o udzielenie informacji na temat postępowania sądowego o sygn. akt I Ns 255/16, uzyskując odpowiedź z dnia 6 marca 2018r., iż zapadło orzeczenie w tej sprawie, które jest obecnie zaskarżane przez uczestniczkę postępowania J.A. W wyniku wniesionego przez K.P. odwołania od decyzji z dnia 8 stycznia 2018r. organ odwoławczy decyzją z dnia 14 marca 2018r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że z uwagi na toczące się postępowanie o zasiedzenie działki, na której znajduje się samowolnie wykonana kotłownia, wydanie decyzji na jej rozbiórkę jest decyzją przedwczesną. Na etapie niniejszego postępowania nie można przesądzać, że wnioskodawcy takiej zgody nie uzyskają. Zdaniem organu odwoławczego zasadnym było zawieszenie postępowania legalizacyjnego do czasu wydania prawomocnego orzeczenia przez w/w sąd. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2018r., znak: [...] organ I instancji orzekł o zawieszeniu, z urzędu, prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego obiektu. Na postanowienie to zażalenie wniosła J.A. Organ odwoławczy dokonując oceny zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego stwierdził, że ustalenia dokonane przez organ I instancji znajdują potwierdzenie w przeprowadzonych dowodach, zebranych i ocenionych stosownie do przepisów art. 7, 77 § 1 i art. 80 kpa, zaś organ ten dokonał prawidłowej subsumpcji zebranego w aktach sprawy materiału dowodowego. Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że postanowienie organu I instancji zostało wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego, organ odwoławczy stwierdził, że skarżąca właściwie zauważyła, iż decyzją z dnia 14 marca 2018r. organ odwoławczy uchylił jedynie decyzję organu I instancji z dnia 8 stycznia 2018r., bez jednoczesnego uchylenia podjętego w toku postępowania postanowienia z dnia 24 maja 2017r. o wstrzymaniu prowadzenia wszelkich robot budowlanych. Organ podniósł że skarżąca odniosła się jednak do nieobowiązującej już wersji ustawy Prawo budowlane, która nie uwzględniała środka zaskarżenia na postanowienie wydane w trybie art. 48 ust. 2 i wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania w/w postanowienia z dnia 24 maja 2017r. art. 48 pkt 2 stanowił, iż na postanowienie wydane w trybie tego przepisu przysługuje zażalenie. Konstrukcja art. 138 kpa służy realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania (art. 15 kpa). W/w postanowienie dotyczące m.in. wstrzymania prowadzenia wszelkich robót budowlanych wykonywanych przy samowolnej dobudowie obiektu przedmiotowej kotłowni, wydane przez organ II instancji, było zatem ostateczne, a środkiem jego zaskarżenia była skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, w terminie 30 dni od dnia doręczenia tego postanowienia, o czym strony zostały poinformowane w jego pouczeniu. Ponieważ żadna ze stron nie skorzystała ze środka zaskarżenia organ I instancji w uzasadnieniu obecnie zaskarżonego postanowienia z dnia 26 kwietnia 2018r. słusznie zaznaczył, że do czasu prawomocnego orzeczenia przez Sąd pozostaje w mocy postanowienie o wstrzymaniu wszelkich robót budowlanych wydane przez organ II instancji z dnia 24 maja 2017r. Po prawomocnym zakończeniu postępowania o zasiedzenie działki, na której znajduje się obiekt przedmiotowej kotłowni, organ I instancji w drodze postanowienia wyznaczy nowy termin w trybie art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane. Organ II instancji nie stwierdził zatem naruszenia prawa materialnego, zarzucanego przez skarżącą. Organ odwoławczy nie doszukał się również rażącego naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zgodził się ze skarżącą, iż przepis ten wymaga istnienia między rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym związku bezpośredniego, rozumianego jako bezwzględne uzależnienie rozpatrzenia sprawy i wydania decyzji od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Uznał jednak, że w niniejszej sprawie taki związek istnieje. Organ I instancji właściwie uwzględnił fakt toczącego się przed Sądem Rejonowym w Opatowie postępowania o zasiedzenie części nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy obiekt, jako zagadnienie wstępne, które w dacie toczącego się niniejszego postępowania pozostawało już w obrocie prawnym. Wyjaśnił, że o fakcie tym niejednokrotnie informowała K.P. oraz, że nie pominięto faktu, iż prawo własności przedmiotowej nieruchomości wpisane jest na rzecz skarżącej J.A. Organ odwoławczy wziął pod uwagę natomiast, że inwestor K.P. dążyła i dąży nadal do uregulowania stanu prawnego zgodnego ze stanem rzeczywistym, a nieprzedłożenie kompletu dokumentów związane jest bezpośrednio z toczącym się przed Sądem Rejonowym w Opatowie postępowaniem, w którym zapadło rozstrzygnięcie - póki co nieprawomocne. Dodatkowo w niniejszej sprawie wziął pod uwagę stopień zaawansowania postępowania w sprawie o zasiedzenie (w dniu 19 grudnia 2017r. zapadło orzeczenie Sądu Rejonowego w Opatowie, niemniej jednak nie jest ono prawomocne albowiem zostało zaskarżone przez uczestniczkę postępowania J.A.). Nieuzasadnione byłoby na tym etapie nakazanie inwestorce dokonania rozbiórki, gdy w okolicznościach niniejszej sprawy od zapadłego prawomocnego rozstrzygnięcia przed sądem cywilnym w sprawie o zasiedzenie nieruchomości zależeć będzie dalszy tok postępowania. Organ I instancji słusznie zatem zawiesił postępowanie administracyjne do czasu zakończenia przed sądem sprawy o zasiedzenie nieruchomości o nr ewid. [...], bowiem w niniejszej sprawie postępowanie to stanowi zagadnienie wstępne - rozstrzygnięcie w przedmiocie zasiedzenia może wywrzeć istotny wpływ na sposób zastosowania przepisów o legalizacji na gruncie prawa administracyjnego - i od jego wyniku będą zależne dalsze działania organu nadzoru budowlanego. W związku z powyższym po ustaleniu okoliczności faktycznych i prawnych organy obu instancji przypisały wskazanemu zagadnieniu wstępnemu ustawowe przesłanki z przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Organ odwoławczy zgodził się jedynie z zarzutem, że postępowanie przed Sądem Rejonowym w Opatowie zostało zakończone w dniu 19 grudnia 2017. Zdaniem organu odwoławczego, ponieważ zakończenie postępowania jednoznacznie wiąże się z prawomocnym orzeczeniem w sprawie, to właśnie ze względu na mało precyzyjne określenie czasu w zaskarżonym postanowieniu, do którego niniejsze postępowanie powinno być zawieszone, należało zreformować sentencję zaskarżonego postanowienia. Jednocześnie organ odwoławczy poinformował, że do czasu wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie zasiedzenia przedmiotowej nieruchomości, postanowienie o wstrzymaniu wszelkich robót budowlanych wydane przez ten organ z dnia 24 maja 2017r., pozostaje w mocy. Zgodnie z art. 97 § 1 pkt 4 kpa z chwilą ustania przyczyny uzasadniającej zawieszenie postępowania, organ I instancji podejmie postępowanie z urzędu lub na żądanie strony. Organ II instancji wziął także pod uwagę, że ze względu na fakt, iż nieruchomość oznaczona pierwotnie nr ewid. 618 w 2013r. została podzielona na działkę o nr ewid. 618/1 i 618/2, przedmiotowy obiekt obecnie znajduje się na działce oznaczonej nr ewid. 618/1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J.A. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Kielcach oraz poprzedzającego postanowienia organu I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. rażące naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 48 ust. 4 w zw. z ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 290) przez błąd w subsumcji i niezastosowanie, a to wobec uchylenia decyzją z dnia 14 marca 2018r. przez organ II instancji samej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Opatowie z dnia 8 stycznia 2018r. nakazującej K.P. dokonanie rozbiórki samowolnie wykonanej dobudowy pomieszczenia przedmiotowej kotłowni, bez jednoczesnego uchylenia podjętego w toku postępowania postanowienia z dnia 24 maja 2017r. o wstrzymaniu prowadzenia wszelkich robót budowanych wykonywanych przy samowolnej budowie obiektu tej kotłowni oraz o nałożeniu na inwestora K.P. obowiązku przedstawienia w terminie do dnia 31 października 2017 r. w PINB wskazanych w treści tego postanowienia dokumentów, bezskutecznego upływu w/w terminu oraz terminu wyznaczonego w trybie art. 49 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, tj. do dnia 17 grudnia 2017r., do wykonania nałożonego przez organ nadzoru budowlanego obowiązku usunięcia wskazanych nieprawidłowości; 2. rażące naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to : 1) art. 97 § 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 15 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie i zawieszenie postępowania z urzędu w oparciu o błędne przyjęcie, że prawomocne rozstrzygnięcie sprawy dotyczącej zasiedzenia działki nr ewid. 618/1 położonej przy Placu Wolności 14 w Ożarowie, na której zlokalizowane jest samowolnie dobudowane pomieszczenie kotłowni, jest zagadnieniem wstępnym w rozumieniu w/w przepisu art. 97 § 1 pkt 4 kpa, podczas gdy w przedmiotowej sprawie brak obligatoryjnych przesłanek do zawieszenia postępowania, o których mowa w przepisie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, a w szczególności nie występuje zagadnienie wstępne w rozumieniu tego przepisu oraz istnieje możliwość rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem zawieszonego postępowania; 2) art. 6 kpa w zw. z art. 15 kpa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1007 z późn. zm.) poprzez naruszenie zasady praworządności i nieprzestrzeganie z urzędu obowiązujących przepisów prawa, poprzez pominięcie faktu, że prawo własności przedmiotowej nieruchomości, na której zlokalizowany jest samowolnie wybudowany obiekt kotłowni, wpisane jest na rzecz skarżącej, a zatem istnieje możliwość ustalenia tytułu prawnego do dysponowania przedmiotową nieruchomością na cele budowlane, a co za tym idzie istnieje możliwość rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem zawieszonego postępowania; 3) art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa w zw. z art. 140 kpa w zw. z art. 15 kpa poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej przez nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej oraz przez zaniechanie wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i w szczególności pominięcia, że: – właścicielem przedmiotowej nieruchomości, na której zlokalizowany jest samowolnie wybudowany obiekt kotłowni, jest skarżąca J.A.; – istnieje rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych oraz domniemanie, że prawo jawne z księgi wieczystej wpisane jest zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym; – w istniejącym stanie prawnym i faktycznym istnieje możliwość rozstrzygnięcia sprawy będącej przedmiotem zawieszonego postępowania; 4) art. 124 § 1 kpa poprzez zaniechanie wskazania stron postępowania i adresatów postanowienia oraz poprzez wskazanie błędnej postawy prawnej, a w szczególności wskazanie nieistniejącego przepisu art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2018, poz. 1202) oraz niewskazanie przepisu art. 144 kpa przy zastosowaniu przez organ przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa; 5) art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 144 kpa poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie organu I instancji winno zostać uchylone w całości, zaś postępowanie w całości umorzone. W odpowiedzi na skargę Świętokrzyski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kielcach podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo podniósł, że w dolnej części strony 9 zaskarżonego postanowienia zostały wykazane strony, które je otrzymały. Brak powołania w podstawie prawnej postanowienia przepisu art. 144 kpa nie miał wpływu na treść rozstrzygnięcia, zaś omyłka w oznaczeniu ustawy (Prawo budowlane zamiast kpa) została sprostowana postanowieniem z dnia 5 września 2018r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1304 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie, podobnie jak postanowienie organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jakkolwiek Sąd orzekający w niniejszym składzie stoi na stanowisku, że w tym konkretnym przypadku - gdy doszło już do wydania nieprawomocnego postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia nieruchomości, co mogłoby przesądzać o spełnieniu przesłanki przewidzianej w art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 1202 ze zm.), dalej jako "u.P.b." - nie jest co do zasady wykluczone zawieszenie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa postępowania prowadzonego w trybie art. 48 u.P.b. (por. też wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2016., sygn. II SA/Kr 13/16), to jednak orzeczenie takie zostało wydane przedwcześnie, bez wyjaśnienia niezbędnych okoliczności. Przede wszystkim zatem organ I instancji winien był wyjaśnić, czy toczące się postępowanie o zasiedzenie nieruchomości składającej się z przedmiotowej działki o nr 618/1 może rzeczywiście doprowadzić do tego, że K.P., która traktowana jest jako inwestor i wobec której w związku z tym toczy się postępowanie legalizacyjne, może uzyskać tytuł prawny do działki, na której położona jest samowolnie dobudowana kotłownia, a tym samym wypełnić przesłankę, o której mowa w art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.P.b. Zawieszając postępowanie organy zupełnie zignorowały tę okoliczność uznając ją za oczywistą na podstawie oświadczenia K.P. oraz pisemnej informacji z Sądu Rejonowego w Opatowie, ograniczającej się do tego, że w sprawie zapadło orzeczenie, które jest zaskarżane przez J.A. Tymczasem jak wynika z uzyskanej przez tut. Sąd kserokopii postanowienia Sądu Rejonowego w Opatowie z dnia 19 grudnia 2017r., sygn. I Ns 255/16, postępowanie o zasiedzenie toczy się z wniosku W.P. i K.P. jest jednym z wielu uczestników, a w rozstrzygnięciu Sąd stwierdził nabycie przez zasiedzenie własności nieruchomości składającej się z działki nr 618/1 z dniem 31 grudnia 1989r. przez J.P. Z samego postanowienia nie wynika zatem, aby to K.P. nabyła własność przedmiotowej nieruchomości. Organy winny zatem wyjaśnić, czy taka treść rozstrzygnięcia, tj. stwierdzenie zasiedzenia na rzecz J.P. z dniem 31 grudnia 1989r., doprowadzi w konsekwencji – i to na dzień ewentualnego uprawomocnienia się w/w postanowienia Sądu Rejonowego w Opatowie w dotychczasowej postaci – do uzyskania przez K.P. tytułu prawnego, uprawniającego ją do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Tylko wówczas bowiem będzie można mówić o możliwości spełnienia warunku przewidzianego w art. 48 ust. 3 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 2 pkt 2 u.P.b., a tym samym o celowości ewentualnego zawieszenia postępowania. Niezależnie od powyższego należy podnieść, że na aktualnym etapie postępowania K.P. postanowieniem organu I instancji z dnia 23 listopada 2017r. została zobowiązana nie tylko do złożenia oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz zaświadczenia Burmistrza Miasta i Gminy o zgodności zrealizowanej dobudowy obiektu kotłowni z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (które jak twierdzi nie może jej zostać wydane przed uzyskaniem tytułu prawnego do nieruchomości), ale także do usunięcia w terminie do dnia 17 grudnia 2017r. nieprawidłowości występujących w przedłożonym projekcie budowlanym – szczegółowo wymienionych w postanowieniu. Nieprawidłowości tych inwestorka jak dotąd nie usunęła. W ocenie Sądu zatem organy winny rozważyć celowość – zanim dojdzie do zawieszenia postępowania ze wskazanego wyżej powodu – wypełnienia tego obowiązku, zwłaszcza w sytuacji, gdy wyjaśnienie okoliczności, o których mowa w poprzednim akapicie, przyniesie podstawy do twierdzenia, że K.P. może uzyskać tytuł prawny do nieruchomości, uprawniający ją do złożenia oświadczenia w trybie art. 33 ust. 2 pkt 2 u.P.b. Trzeba podkreślić, że termin przedłożenia wymaganych dokumentów, przewidziany w art. 48 ust. 3 u.P.b., określa sam organ w ramach posiadanego przez siebie luzu decyzyjnego. Nie jest to przy tym termin materialnoprawny, prekluzyjny, ale ma on charakter procesowy. Oznacza to, że termin ten może być w dowolny sposób zarówno przedłużany jak i skracany (por. m.in. wyrok NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. II OSK 28/10, wyrok WSA w Warszawie z 16 listopada 2010 r., sygn. VII SA/Wa 1323/10). Z tych powodów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej nawiązujący do bezskutecznego upływu dotychczas wyznaczonych w trybie w/w przepisu terminów. Podobnie nie stanowił podstawy uchylenia zaskarżonego postanowienia zarzut zaniechania wskazania stron postępowania i adresatów postanowienia w nagłówku postanowienia. Jak się podnosi (por. wyrok NSA z 7 lutego 2018r., sygn. II OSK 937/16) w razie wielości stron ich oznaczenie poprzez wskazanie w wyliczeniu adresatów, którym decyzję (bądź postanowienie) się doręcza nie stanowi wadliwości, która przesądzałaby o wpływie na wynik sprawy. Nie miał wpływu na wynik sprawy także brak powołania w podstawie prawnej postanowienia przepisu art. 144 kpa. Wreszcie oczywista omyłka w oznaczeniu nazwy ustawy, w której znajduje się zastosowany przepis art. 97 § 1 pkt 4 kpa, została sprostowana postanowieniem organu odwoławczego z dnia 5 września 2018r. Z uwagi jednak na fakt, że organy dopuściły się wskazanych wyżej uchybień, pkpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. Rozpoznając sprawę ponownie organ I instancji uwzględni powyższe wskazania Sądu. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego Sąd orzekł w punkcie II wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te złożyły się koszty zastępstwa adwokackiego oraz kwota uiszczonego wpisu sądowego.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło