II SA/Ke 578/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Wojewody z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie w części dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania złożonego przez A. B. Postanowieniem z dnia [...] Wojewoda, działając na podstawie art. 134 K.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania złożonego przez A. J. i A. J. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej P. K. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego z instalacjami wewnętrznymi: wodno-kanalizacyjną, centralnego ogrzewania i elektryczną, na działce nr ewid. [...] obręb [...], gm. [...]. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazano, że ww. decyzja Starosty [...] została odebrana w miejscu zamieszkania A. i A. a J. przez A. J. w dniu 16 listopada 2017 r., zatem dzień 30 listopada 2017 r. był dniem ostatnim do złożenia odwołania. Tymczasem odwołanie A. i A. J. od ww. decyzji Starosty [...] zostało wniesione w dniu 1 grudnia 2017 r. – a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Skargę na ww. postanowienie złożyli A. i A. J. , zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 10 § 1 i 131 K.p.a. Wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia, przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jego rozpoznanie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wyrokiem z dnia 22 marca 2018 r. sygn. akt II SA/Ke 91/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę A. J. i A. J. na ww. postanowienie, podzielając stanowisko organu II instancji. Skargę kasacyjną od ww. orzeczenia wywiodła A. J. Wyrokiem z dnia 20 maja 2021 r. o sygn. akt II OSK 2379/18 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej A. J. i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach (pkt I), w pozostałym zakresie zaś oddalił skargę kasacyjną (pkt II). Odnośnie tego ostatniego rozstrzygnięcia wskazano, że postanowienie organu II instancji dotyczyło odwołania złożonego przez A. J. i A. J. , a skarżąca kasacyjnie, zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, nie zakwestionowała skuteczności doręczenia decyzji A. J. owi – wobec czego w tym zakresie skarga kasacyjna podlegała oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zakwestionował natomiast przyjęty przez Wojewodę i Sąd I instancji pogląd jakoby doręczenie decyzji jednemu ze współmałżonków było skuteczne również wobec drugiego z nich. Zdaniem NSA doręczenie orzeczenia w jednej kopercie do obojga skarżących stanowiło naruszenie przepisu art. 40 § 1 i 3 K.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism. Obecny na rozprawie w dniu 19 sierpnia 2021 r. uczestnik postępowania A. O. pozostawił skargę do uznania tut. Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie w odniesieniu do zakwestionowanego postanowienia Wojewody z dnia [...] w części dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania złożonego przez A. J. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Na wstępie rozważań prawnych wskazać trzeba, że stosownie do przepisu art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a. sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z użytego określenia wynika, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa. W pozostałym jednakże zakresie ocena wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny wiąże sąd rozpoznający sprawę ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny. Odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy wskazać trzeba na brak podstaw do stwierdzenia wystąpienia przesłanek umożliwiających odstąpienie przez tut. Sąd od oceny prawnej, wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2021 r. o sygn. akt II OSK 2379/18. Orzeczeniem tym został uchylony wyrok WSA w Kielcach z dnia 22 marca 2018 r. o sygn. akt II SA/Ke 91/18 oddalający skargę A. J. i A. J. – w części dotyczącej A. J. , a sprawę przekazano tut. Sądowi do ponownego rozpoznania. NSA wyraził przy tym stanowisko, że: "Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W postępowaniu administracyjnym stronami są poszczególni małżonkowie jako osoby fizyczne, a nie małżeństwo jako instytucja mająca swoje unormowanie w przepisach Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Każdy z nich może od takiej decyzji złożyć odwołanie. W tym zakresie prawo do złożenia odwołania jednego z nich nie może ograniczać prawa drugiego z małżonków, jako strony postępowania. Pogląd, jakoby doręczenie decyzji jednemu ze współmałżonków, wywierało taki sam skutek, jakby doręczono go obojgu, należy uznać za błędny. Doręczenie orzeczenia w jednej kopercie do obojga Skarżących stanowiło naruszenie przepisu art. 40 § 1 i 3 K.p.a., z którego wynika nakaz doręczenia pisma odrębnie każdej stronie, chyba że strony wskazały jedną z nich jako upoważnioną do odbioru pism. Doręczenie przesyłki zaadresowanej wspólnie do obojga małżonków, do rąk jednego, może zostać uznane za skuteczne wobec drugiego małżonka tylko wówczas jeśli drugi z małżonków nie zakwestionuje i nie podważy takiego sposobu doręczenia (por. wyroki NSA z 17 maja 2012r., I OSK 764/11; z 14 kwietnia 2012 r., II OSK 131/11 oraz z 22 czerwca 2007 r., II OSK 964/06). Mając powyższe na uwadze jako błędne uznać należy stanowisko Sądu I instancji, jakoby w stanie faktycznym niniejszej sprawy doręczenie A. J. owi, przesyłki adresowanej do małżonków J. , rozpoczynało bieg terminu do wniesienia odwołania również wobec A. J. . Z akt sprawy nie wynika, aby decyzja Starosty została kiedykolwiek doręczona A. J. , wobec tego nie sposób przyjąć, aby w stosunku do niej, bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął swój bieg. W konsekwencji brak było podstaw do wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania przez A. J." Z powyższych wywodów w sposób jednoznaczny wynika, że w ustalonym w sprawie stanie faktycznym – w świetle art. 40 § 1 i 3 K.p.a. – brak było podstaw do przyjęcia, iż decyzja organu I instancji została prawidłowo i skutecznie doręczona A. J. , a tym samym że termin do wniesienia odwołania, który zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a. rozpoczyna się od dnia doręczenia decyzji stronie, w przypadku tej skarżącej rozpoczął bieg. W tej sytuacji należało stwierdzić, że uznanie przez Wojewodę prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji wobec A. J. stanowiło naruszenie art. 40 § 1 i 3 K.p.a., a w konsekwencji stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w jej przypadku oznaczało naruszenie przepisów art. 129 § 2 i art. 134 K.p.a. Z tego względu zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu w części dotyczącej stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania złożonego przez A. J. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Rozpoznając ponownie sprawę organ odwoławczy, przyjmując, że odwołanie A. J. zostało wniesione w terminie, rozpozna ten środek zaskarżenia (w przypadku braku innych przeszkód). Nieprawidłowe doręczenie nie może rodzić negatywnych skutków dla strony, w szczególności w zakresie zachowania terminu do wniesienia odwołania. Należy także w tym miejscu wyjaśnić, że nie jest dopuszczalne ponowne poprawne dokonywanie doręczenia w miejsce wcześniejszego wadliwego. Także bowiem decyzja doręczona wadliwie, np. z naruszeniem przepisów o doręczeniach, wchodzi do obrotu i wywołuje skutki prawne. Czynność doręczenia decyzji polegająca na skierowaniu jej do podmiotów usytuowanych na zewnątrz organu ma charakter jednorazowy i wywołuje określone skutki prawne wobec wszystkich stron postępowania i to niezależnie od ich udziału w sprawie, czy prawidłowości dokonanego doręczenia (por. m.in. wyroki NSA z 5 marca 2009 r., sygn. I OSK 453/08, z 20 lutego 2014 r., sygn. II OSK 2259/12).