II SA/Ke 601/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Kobylecka, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 9 listopada 2011 roku sprawy ze skargi R.P. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy K. z dnia [...] znak: [...] o wymeldowaniu z pobytu stałego R. P. z lokalu przy ul. Z. 10 w K., gmina K.. Przedmiotowe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w związku z pismem Prokuratora Prokuratury Rejonowej z dnia [...], w którym wskazano, że w toku postępowania o sygn. akt [...] ustalono, że R. P. nie przebywa w miejscu stałego zameldowania w lokalu przy ul. Z. 10 w K., gmina K. – co było przyczyną zawieszenia tego postępowania. W związku z powyższym, w ocenie Prokuratora, uzasadnione jest orzeczenie o jego wymeldowaniu. Decyzją z dnia [...] Burmistrz Miasta i Gminy K. orzekł o wymeldowaniu R. P. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości K. ul. Z. 10 uznając, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.). Decyzją z dnia [...] Wojewoda , po rozpatrzeniu odwołania R. P., utrzymał w mocy w/w decyzję, podzielając w całości ustalenia organu I instancji dotyczące braku zamieszkiwania przez skarżącego w opisanym powyżej lokalu – który strona opuściła około 2001r. wyjeżdżając za granicę. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 grudnia 2010r., sygn. akt: II SA/Ke 604/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, po rozpatrzeniu skargi R. P., uchylił w/w decyzje. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że ustalenia faktyczne organów są dowolne i nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Z faktu, że skarżący od dłuższego czasu przebywa za granicą nie wynika bowiem brak zamiaru zamieszkiwania na stałe pod dotychczasowym adresem – zwłaszcza że w odwołaniu podniesiono, iż R. P. przebywa za granicą czasowo w celach zarobkowych. Organy przyjęły natomiast w sposób arbitralny, że R. P. opuścił lokal położony w K. przy ul. Z. 10 dobrowolnie i trwale, albowiem zerwał z nim wszelkie więzy, a domownicy (rodzice) nie znają jego nowego adresu. Tymczasem, niezakwestionowany przez organ fakt utrzymywania kontaktów telefonicznych oraz pobyt R. P. w domu latem 2009r., świadczą o tym, że domownicy nie utracili kontaktu z synem. Ponadto pozostawienie przez R. P. w przedmiotowym lokalu rzeczy osobistych i samochodu budzi wątpliwości co do dobrowolnego i trwałego opuszczenia przedmiotowego lokalu. Organ I instancji, ponownie rozpoznając sprawę, ustalił, że R. P. w 1999r. zawarł związek małżeński, z którego w 2001r. urodziło się dziecko. Od 2001r. R. P. wyjeżdżał za granicę do pracy. W 2003r. jego małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód. Wobec nieregularnego płacenia przez stronę alimentów zasądzonych na dziecko, Komenda Powiatowa Policji w S. prowadziła dochodzenie w tej sprawie. Prokurator Prokuratury Rejonowej w O. zarządził poszukiwanie R. P. jako podejrzanego, którego pomimo prowadzonych poszukiwań nie zdołano zatrzymać. R. P. ostatni raz był w lokalu w K. w maju 2009r., natomiast obecnie nadal przebywa za granicą, zmieniając kraje pobytu. Nie ustalono jego adresu zamieszkania, z rodzicami kontaktuje się telefonicznie. Przesłuchiwany w charakterze świadka S. P. stwierdził, że pobyt jego syna za granicą ma charakter czasowy, jako że wynajmuje tam pokój i nie założył nowej rodziny. W ocenie organu są to tylko plany i oczekiwania rodzica, nie poparte dowodami. Sporadyczne odwiedzanie lokalu, utrzymywanie jednostronnego kontaktu telefonicznego z domownikami i posiadanie w tym mieszkaniu rzeczy oraz pozostawienie samochodu nie jest bowiem równoznaczne z zamieszkiwaniem. Powyższe okoliczności nie świadczą o koncentrowaniu spraw życiowych w tym lokalu. Natomiast brak korzystania przez stronę w okresie dwóch lat z pozostawionych rzeczy oznacza, że nie stanowią one dla niej większej wartości lub nie są jej niezbędne do życia. Wskazano także, iż R. P., wyjeżdżając za granicę, nie dokonał obowiązku zgłoszenia swojego wyjazdu w organie meldunkowym. Mając na uwadze powyższy stan faktyczny Burmistrz Miasta i Gminy K. orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego R. P. z przedmiotowego lokalu, uznając że opuścił go w sposób dobrowolny i trwały, a swoje podstawowe funkcje życiowe koncentruje w innym miejscu. Powołano się przy tym na orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym opuszczenie miejsca pobytu nie musi być połączone z opróżnieniem opuszczonego lokalu. Organ podkreślił, że na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy, które muszą występować łącznie: przebywanie w sensie fizycznym oraz zamiar stałego pobytu. Z powyższego wynika, że nawet jeżeli R. P. ma zamiar powrócić do przedmiotowego lokalu, to sam zamiar nie stanowi przeszkody w orzeczeniu o wymeldowaniu. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołano art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wojewoda , po rozpoznaniu odwołaniu R. P., decyzją z dnia [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji, w całości podzielając stan faktyczny i rozważania prawne przedstawione w jego uzasadnieniu. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ za bezpodstawne uznał twierdzenia o czasowym charakterze pobytu R. P. za granicą, jako że od ponad dwóch lat nie był w domu, rodzicom nie jest znane miejsce jego pobytu, a kontakt między nimi jest jednostronny. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniesionej w imieniu R. P. przez jego pełnomocnika - S. P., zakwestionowano stanowisko organów o opuszczeniu przez R. P. w sposób trwały lokalu przy ul. Z. 10 w K. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) zadaniem sądu administracyjnego jest sprawowanie kontroli zaskarżonych aktów i czynności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, obowiązującym w dniu ich wydania. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy, bądź też przepisów postępowania tak, iż daje to podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub nie doszło do innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Sądowa kontrola legalności orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane wyżej kryteria, doszedł do przekonania, że w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji dopuściły się naruszenia prawa materialnego, to jest art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006r. nr 139, poz. 993 ze zm.), zwanej dalej ustawą, które miało wpływ na wynik sprawy. Zagadnieniem o zasadniczym znaczeniu dla rozpoznania niniejszej sprawy jest kwestia związania Sądu wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 grudnia 2010r., sygn. akt: II SA/Ke 604/10. Stosownie bowiem do art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Z tego też względu orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania, w jakim zostało wydane, obejmując zarazem przyszłe (ewentualne) postępowanie administracyjne w sprawie (por. wyrok NSA z dnia 22 marca 1999r., sygn. akt IV SA 527/97). Jest to szczególnie istotne przy orzeczeniach kasatoryjnych, gdzie w uzasadnieniu wyroku sądu administracyjnego zawarte są wskazania co do dalszego postępowania organów administracji publicznej, jak również ocena prawna ich dotychczasowych działań. Ze względu na powyższe zarówno organy administracji publicznej, orzekające w niniejszej sprawie, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach związani są powołanym wyrokiem. Jak wynika z uzasadnienia powołanego orzeczenia, w ocenie Sądu, organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 k.p.a. W zaleceniach co do ponownego rozpatrzenia sprawy Sąd wskazał na konieczność ustalenia, jaki jest charakter pobytu R. P. za granicą i czy w związku z tym istnieją przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy uzasadniające wymeldowanie strony miejsca pobytu stałego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy ewidencja ludności polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Z kolei stosownie do art. 15 ust. 2 tej ustawy organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Takie brzmienie cytowanego przepisu oznacza, że warunkiem wymeldowania z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie lokalu. Zgodnie z poglądem przyjętym w orzecznictwie sądów administracyjnych opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania. Stwierdzić zatem trzeba, że wymeldowanie jest potwierdzeniem określonego faktu, zaś wskazane w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy przesłanki umożliwiają sprecyzowanie stanu faktycznego, którego efektem ma być stwierdzenie, czy dana osoba opuściła lokal mieszkalny. Dlatego też, skoro wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu, to – analogicznie jak przy zameldowaniu – źródłem powinności dokonania tej czynności przez organ administracji jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. W tym miejscu wskazać trzeba, że ustalenia faktyczne poczynione przez organy administracji publicznej w wykonaniu zaleceń tut. Sądu nie odbiegają zasadniczo od stanu faktycznego przyjętego za podstawę uchylonych uprzednio decyzji. W świetle zebranego materiału dowodowego niesporne jest, że od 2001r. R. P. wyjeżdżał za granicę do pracy, ostatni raz był w lokalu w K. w maju 2009r. Strona utrzymuje kontakt telefoniczny z mieszkającymi tam rodzicami. W przedmiotowym lokalu R. P. pozostawił rzeczy osobiste oraz samochód. Sprzeciw, działającego w imieniu skarżącego - S. P., budzi natomiast stwierdzenie przez organy obu instancji, że jego syn w sposób trwały opuścił dotychczasowe miejsce zamieszkania, co przesądza o konieczności jego wymeldowania z miejsca pobytu stałego. W ocenie Sądu, analiza materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy dowiodła, iż przedstawiony przez organy obu instancji stan faktyczny nie daje podstaw do uznania, że w sprawie niniejszej została spełniona przesłanka z art. 15 ust. 2 ustawy. Jak wynika bowiem z zeznań ojca skarżącego, złożonych na rozprawie administracyjnej w dniu 12 kwietnia 2011r. (k. 46 akt administracyjnych), stałym miejscem zamieszkania R. P. jest dom rodzinny przy ul. Z. 10 w K., gmina K., a jego pobyt za granicą jest związany wyłącznie z wykonywaną tam pracą zarobkową i ma charakter jedynie czasowy. Jako nieuprawnione uznać należy stanowisko organów kwestionujących powyższe zeznania, wskazujących na brak wiedzy S.a P. w tym zakresie - jako że, w ocenie organów, nie posiada on wiedzy na temat aktualnego kraju pobytu syna i traktujących je wyłącznie jako oczekiwania rodzica. Wskazania bowiem wymaga, że S. P. utrzymuje kontakt telefoniczny z synem, a nadto wbrew twierdzeniom Wojewody ego, podaje kraje w których syn pracuje - wskazując, że początkowo była to Szwajcaria, później Portugalia, a obecnie Belgia. Tym samym oświadczenie S. P. odnośnie braku opuszczenia przez jego syna w sposób trwały dotychczasowego miejsca pobytu w domu rodzinnym należy uznać za wiarygodne – zwłaszcza, jeśli się zważy, że w przedmiotowym lokalu znajdują się rzeczy skarżącego. W powyższym zakresie należy przywołać orzecznictwo sądowoadministracyjne, zgodnie z którym przepisy meldunkowe nie służą do usuwania z mieszkań osób, które wyjechały za granicę (por. wyrok NSA z dnia 5 maja 2011r., sygn. akt: II OSK 781/10, Rzeczpospolita PCD 2011/105/1, LEX nr 786194), a dopiero wieloletnie zamieszkiwanie w innym miejscu, założenie tam ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów, przy jednoczesnym zerwaniu związków z dotychczasowym lokalem pozwala stwierdzić, że nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy (por. wyrok NSA z dnia 26 października 2010r., sygn. akt: II OSK 1663/09, LEX nr 746717). Sam fakt pobytu za granicą nie stwarza bowiem podstaw do wymeldowania, jeśli nie towarzyszą temu okoliczności wskazujące na dobrowolne i trwałe opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego (por. wyrok NSA z dnia 21 styczni 2010r., sygn. akt: II OSK 77/09, LEX nr 597847, wyrok WSA w Łodzi z dnia 22 kwietnia 2008r., sygn. akt: III SA/Łd 643/07, LEX nr 488539). Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza tylko fizycznego przebywania w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego, lecz musi mu towarzyszyć zamiar stałego związania się z tym innym miejscem i urządzenie w nim nowego centrum życiowego. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - poprzez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu (por. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 3 listopada 2009r., sygn. akt: II SA/Bk 329/09, LEX nr 589077). Tymczasem w świetle materiału dowodowego zebranego w niniejszej sprawie brak jest podstaw, aby uznać, że R. P. opuścił w sposób trwały lokal, w którym jest zameldowany. Z tego też względu odmienne stanowisko organów obu instancji należy uznać za arbitralne i dowolne. Końcowo należy podkreślić, iż zaniechanie wykonania obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, nałożonego przepisem art. 15 ust. 3 ustawy, nie ma żadnego wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2 ustawy niezbędnych do orzeczenia o wymeldowaniu z pobytu stałego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 12 grudnia 2007r., sygn. akt: II SA/Rz 105/07, LEX nr 489222). Orzekając ponownie organy, mając na względzie poczynione wyżej uwagi, wydadzą stosowne rozstrzygnięcie, eliminując tym samym dotychczasowe naruszenia prawa. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 135 oraz art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.