II SA/Ke 602/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Klubu Ekologicznego "G. " w K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Klubu Ekologicznego "G." w K. i E. P. na uchwałę Rady Miasta Kielce z dnia 14 marca 2013 r. nr XLII/767/2013 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu "Kielce Wschód – Obszar III.3 Ostrogórka – Wojska Polskiego" na obszarze Miasta Kielce postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych; II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata. Klub Ekologiczny "G." w Kielcach (dalej "Klub"), wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na uchwałę Rady Miasta Kielce z dnia 14 marca 2013 r. nr XLII/767/2013 w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu "Kielce Wschód – Obszar III.3 Ostrogórka – Wojska Polskiego" na obszarze Miasta Kielce. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach oddalił wniosek Klubu o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W sprzeciwie od ww. postanowienia wnioskodawca zarzucił Referendarzowi sądowemu nietrafną analizę oświadczenia o majątku i dochodach, w szczególności błędne przyjęcie, że stowarzyszenie miało możliwość pozyskiwania środków finansowych. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył, co następuje. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 ustawy .p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. W przedmiotowej sprawie wnioskodawcą jest stowarzyszenie (osoba prawna), które wniosło o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. warunkiem przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie częściowym jest wykazanie, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Obowiązek ten dotyczy również stowarzyszenia prowadzącego działalność typu non profit. Prowadzenie takiej działalności nie jest bowiem automatyczną przesłanką do zwolnienia od kosztów postępowania sądowego. W art. 239 p.p.s.a zostały enumeratywnie wymienione podmioty ustawowo zwolnione od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, wśród których nie ma organizacji prowadzących działalność non profit. Co więcej stowarzyszenie ma nawet obowiązek zapewnienia środków na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe (por. postanowienia NSA z dnia 11 lipca 2012 r. sygn. akt II OZ 592/12, z dnia 1 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 123/12, z dnia 30 października 2009 r. sygn. akt I OZ 1011/09; publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu Klub Ekologiczny "G." nie wykazał spełnienia przesłanek określonych w powołanym wyżej przepisie. Ze znajdującego się w aktach sprawy statutu oraz informacji odpowiadającej odpisowi aktualnemu z Krajowego Rejestru Sądowego (wg stanu na dzień 23.08.2013r.) wynika, że statutowym celem działania Klubu jest ochrona przyrody i środowiska poprzez m.in. wykorzystanie środków prawnych i administracyjnych, takich jak: składanie postulatów i projektów prawnych, organizacyjnych i technicznych, wnoszenie protestów przeciwko decyzjom lub niepodejmowaniu działań, a w przypadku ich nieskuteczności – postępowanie na drodze sądowej. Tego rodzaju działalność niewątpliwie wiąże się z inicjowaniem przez stowarzyszenie sporów sądowych, czego dowodem jest niniejsza sprawa sądowoadministracyjna. Stowarzyszenie w dążeniu do realizacji swoich celów winno więc zapewnić sobie środki potrzebne na pokrycie niezbędnych kosztów sądowych. Zgodnie z art. 33 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855), majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Regulacja ta została powtórzona w § 36 statutu Klubu. Oznacza to, że wnioskodawca ma możliwość pozyskiwania środków finansowych na prowadzenie działalności, w tym na prowadzenie procesów sądowych. Tymczasem w złożonym formularzu nie wykazał żadnego majątku, wskazał, że ostatni rok obrotowy zamknął zyskiem w wysokości 240 zł, a w dacie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy na jego rachunku bankowym znajdowała się kwota 150 zł. Ze statutu wynika zaś, że obowiązkiem każdego członka Klubu jest opłacanie co kwartał składki członkowskiej według stawki określonej przez samego członka (§ 17). W sprzeciwie wnioskodawca podał, że przez cały okres funkcjonowania stowarzyszenie nie otrzymało żadnej darowizny, utrzymywane jest z emerytury jego przewodniczącego w wysokości 1088 zł. Wskazany wyżej sposób pozyskiwania środków finansowych niewątpliwie nie wystarcza do zapewnienia realizacji działań statutowych, zwłaszcza że strona skarżąca przewiduje realizację tych działań w drodze postępowań sądowych. W ocenie Sądu szeroko zakrojony przedmiot działalności generuje znaczne koszty działalności stowarzyszenia, związane chociażby z prowadzeniem sporów sądowych, co wobec symbolicznego majątku skarżącego stowarzyszenia stawia pod znakiem zapytania możliwość prowadzenie jakiejkolwiek działalności. Z powyższych względów Sąd stwierdził, że przypadek wnioskodawcy, pomimo wskazania kwoty zaledwie 150 zł na rachunku bankowym, nie należy do tych wyjątkowych, uzasadniających przyznanie prawa pomocy, kiedy to strona nie z własnej winy pozbawiona jest środków niezbędnych na pokrycie kosztów postępowania. Stowarzyszenie nie wykazało, że podjęło wszelkie możliwe działania zmierzające do pozyskania środków pozwalających na prowadzenie sporów sądowych (poprzez np. podwyższenie składki członkowskiej, próby pozyskania darczyńców). Strona skarżąca nie może przerzucać kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Przyznanie wnioskowanego prawa pomocy prowadziłoby do sytuacji, w której działalność stowarzyszenia byłaby finansowana ze środków publicznych. Należy przy tym podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższego w rozpoznawanej sprawie wnioskodawca nie wykazał braku możliwość zdobycia środków finansowych na opłacenie wpisu sądowego od skargi wynoszącego 300 zł i innych ewentualnych kosztów sądowych na późniejszym etapie (100 zł opłaty kancelaryjnej za odpis wyroku z uzasadnieniem w przypadku oddalenia skargi, wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 150 zł). Z tych samych względów nie zasługuje na uwzględnienie również wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie, art. 260 i art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.