II SA/Ke 605/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka Sędzia WSA Sylwester Miziołek Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2026 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 30 grudnia 2024 r. [...] w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. umarza postępowanie odwoławcze; III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz W. K. kwotę [...] (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z 30 grudnia 2024 r. [...], po rozpatrzeniu odwołania Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach od wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce decyzji z 28 czerwca 2024 r. zobowiązującej Gminę Kielce - Miejski Zarząd Dróg w Kielcach, jako zarządcę miejskiej sieci kanalizacji deszczowej i systemu odwodnienia Miasta Kielce, do: 1. wykonania dodatkowych wpustów drogowych na północ od działki nr ewid. [...], odprowadzających wody opadowe z ul. [...] do sieci miejskiej kanalizacji deszczowej, w tym wykorzystania wpustu na działce nr ew. [...] - w terminie do 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, 2. przesunięcia o około 10 m na południe wpustu drogowego na miejskiej kanalizacji deszczowej, znajdującego się obecnie na wysokości wjazdu do garażu podziemnego nieruchomości przy ul. [...] - w terminie do 6 miesięcy od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, 3. zaprojektowania i wykonania kompleksowego systemu odwodnieniowego zabezpieczającego nieruchomość Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] przed zalewaniem wodami opadowymi z ul. [...] lub wykonania na terenie niezabudowanych działek nr [...] i [...] obręb [...] rurociągu podziemnego o średnicy min. Ř600 mm (z uwzględnieniem jak najmniejszej części działek, najlepiej przy granicy tych działek z nieruchomością Wspólnoty), odprowadzającego część wód opadowych z kanalizacji deszczowej w ul. [...] do Zalewu Kieleckiego - w terminie do 18 miesięcy od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna, - na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 2 k.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w to miejsce orzekło o odmowie zobowiązania Gminy Kielce - Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach, jako zarządcy miejskiej sieci kanalizacji deszczowej i systemu odwodnienia Miasta Kielce do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania dodatkowych urządzeń odwadniających zapobiegających zalewaniu nieruchomości położonej przy ul. [...]. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że W. K. wystąpiła do Prezydenta Miasta Kielce z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie zmiany stanu wody na gruncie nieruchomości stanowiącej część ulicy [...] w Kielcach ze szkodą dla nieruchomości położonej przy ul. [...]. W piśmie tym wskazano, że do szkód polegających na zalaniu nieruchomości doprowadziło wciąż rosnące zagęszczenie zabudowy, ale przede wszystkim przyczyn zakłócenia stosunków wodnych należy upatrywać w zaprojektowaniu i funkcjonowaniu kanalizacji deszczowej odprowadzającej wody opadowe z pasa drogowego ul. [...], która to kanalizacja nie zapewnia odpowiedniej przepustowości (koniecznego strumienia i wypełnienia), pozwalającej na skuteczne odprowadzenie wód opadowych z pasa drogowego. Skutki takiego stanu rzeczy dotknęły wnoszących wniosek podczas opadów deszczu 14 czerwca 2023 r. oraz 13 i 28 lipca 2023 r. Dodano, że odprowadzanie wód opadowych na nieruchomość wnioskodawców oraz zalewanie tej nieruchomości następuje z terenu drogi ul. [...], stanowiącej własność Miasta Kielce, a której zarządcą jest Prezydent Miasta Kielce, z kolei której zarząd sprawowany jest za pośrednictwem Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach (miejskiej jednostki budżetowej) - dalej MZD. Zdaniem autorów pisma przyczyn zakłócenia stosunków wodnych w rejonie przedmiotowej nieruchomości należy upatrywać w obniżonej chłonności gruntów sąsiednich, będącej konsekwencją dopuszczenia przez miasto Kielce do powstania intensywnej zabudowy terenu z niskim wskaźnikiem powierzchni biologicznie czynnej oraz brakiem drożności drenów zbiorczych urządzeń melioracyjnych powodujących, że woda opadowa spływa powierzchniowo na pas drogowy, którego system kanalizacji deszczowej nie jest już w stanie tych wód przejąć. Rozpatrując powyższy wniosek organ I instancji uznał, że skoro wnioskodawcy za sprawcę zakłócenia stosunków wodnych na gruncie wskazali jednostkę podległą Prezydentowi Miasta Kielce - MZD w Kielcach, zasadnym jest wyznaczenie innego organu do rozpatrzenia tej sprawy. Postanowieniem z 9 listopada 2023 r. SKO w Kielcach odmówiło wyznaczenia organu zastępczego do załatwienia sprawy wyjaśniając, że nie można żądać wyłączenia organu z innych przyczyn, niż wymienione w art. 25 k.p.a. nawet jeżeli mogą zachodzić wątpliwości co do bezstronności tego organu. Dalej Kolegium stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe. W sprawie zapewniono stronom czynny udział, przeprowadzono dowód z oględzin w terenie, a także w sposób prawidłowy wyłoniono biegłego w zakresie hydrogeologii i zmian stosunków wodnych. Kolegium zwróciło uwagę, że w podsumowaniu opinii biegły wskazał, że na terenie badanych działek w okresie roztopów i długotrwałych opadów dochodzi do podtopień. Lokalne podtopienia pochodzą od wód spływowych. Na stan wód stagnujących na przedmiotowych działkach mają wpływ czynniki naturalne i czynniki antropogeniczne, takie jak: nieprawidłowości związane z procesem budowlanym; systematyczne utwardzanie terenu i zabudowa w tym rejonie miasta; nowe inwestycje budowlane wzdłuż ul. [...]; brak wydajnej infrastruktury odwodnieniowej rozpraszającej wody ze zlewni ok. 56 ha. Biegły zaznaczył, że systematyczne działania inwestycyjne na północ od temu badań powodują koncentrację spływu wód ul. [...], powodując w efekcie zmianę natężenia odpływu wód na tereny położone niżej. W ekspertyzie wykazano związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy zwiększonym natężeniem spływu wód pasem drogowym ul. [...] oraz niewydajną kanalizacją deszczową a podtopieniami na nieruchomości. Reasumując biegły stwierdził, że w wyniku skumulowanego spływu wód pasem drogowym ul. [...] oraz systemem kanalizacji deszczowej dochodzi do podtopień ze szkodą dla dz. [...], [...], [...]. Ze względu na intensywność spływu sprawna infrastruktura odwodnieniowa posesji nie jest w stanie przeciwdziałać skali podtopień. Zarządzający pasem drogowym ul. [...] MZD nie wykonał bezpośrednich działań wpływających na stosunki wodne na posesji Klonowa 33, gdyż w ostatnich latach w pasie drogowym nie doszło do istotnych zmian wpływających na podtopienia. Jednak zmiany te zachodzą ustawicznie w skali makro zlewni i związane są z zagospodarowaniem okolicznych terenów i to właśnie te działania, przy braku odpowiedniej infrastruktury odwodnieniowej, są bezpośrednią przyczyną problemów pojawiających się na posesji Klonowa 33. Za odwodnienie badanego rejonu odpowiedzialny jest MZD działający w imieniu Prezydenta Miasta Kielce. Dlatego też należy zobowiązać MZD jako jednostkę działającą w imieniu Prezydenta Miasta Kielce władającego działkami: [...],[...],[...] do wykonania tymczasowych działań zaradczych, przeciwdziałających podtopieniom. Analizując przywołane wnioski i ustalenia biegłego, w kontekście art. 234 § 3 ustawy - Prawo wodne, Kolegium uznało, że w sprawie wykazano ponad wszelką wątpliwość, że doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Zmiany te są wynikiem rosnącego zagęszczenia zabudowy terenu zlewni o pow. 56 ha, (na której również leżą sporne nieruchomości) oraz niedostosowanej do zaistniałych zmian kanalizacji odwadniającej drogi. Polegają na zmniejszeniu terenu powierzchni biologicznie czynnej, mogącej wchłonąć część wody spływającej do Zalewu Kieleckiego oraz ich spływie drogami (w tym ul. [...]) spełniającymi w tym przypadku funkcję "rynien". Zmiana bezsprzecznie jest szkodliwa dla nieruchomości przy ul. [...]. W omawianej sprawie nie można jednak uznać, że sprawcą opisanych zmian jest MZD w Kielcach - właściciel działek nr [...], [...], [...], na których urządzona jest droga gminna - ul. [...]. Zdaniem Kolegium z uwagi na to, że skoro od wielu lat droga - ul. [...] nie była modernizowana, to nie można przypisać MZD w Kielcach jakichkolwiek działań, których wykazanie jest konieczne do zastosowania trybu art. 234 § 3 ustawy - Prawo wodne. Wobec powyższego organ II instancji podkreślił, że skoro w sprawie nie zaistniały łącznie wszystkie przesłanki art. 234 § 3 ustawy - Prawo wodne, tj. nie wykazano, aby MZD w Kielcach podjął konkretne działania, które doprowadziły do zakłócenia stosunków wodnych, to też nie ma podstaw do zobowiązania skarżącego w trybie omawianego przepisu do budowy dodatkowych urządzeń odwadniających, które zapobiegną szkodzie. Kolegium dodało, że odrębną kwestią jest konieczność dostosowania przez zarządcę drogi - ul. [...], urządzeń odwodnieniowych drogi do obecnie istniejącego zagospodarowania terenu zlewni Miasta Kielce. Biegły bowiem podał przyczynę zakłócenia stosunków wodnych na terenie, na którym leżą sporne działki i podał rozwiązanie tego problemu wskazując na konieczność dostosowania przez zarządcę drogi, jej odwodnienia do nowych warunków. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję domagając się jej uchylenia, W. K., zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w sposób wybiórczy i dowolny, z naruszeniem zasady logicznej dedukcji i zasady prawdy materialnej, na skutek czego nastąpiło: a. uznanie, że to MZD Kielce ponosi odpowiedzialność za stan naruszenia stosunków wodnych w analizowanym obszarze, z pominięciem kompleksowych działań i obowiązków gminy jako całości w zakresie planowania przestrzennego; b. zignorowanie oczywistych wniosków zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a płynących wprost z opinii biegłego hydrologa, że to w istocie Gmina Kielce poprzez swe działania planistyczne w sposób znaczący doprowadziła do intensywnej urbanizacji terenu zlewni co związane jest ze zmniejszeniem powierzchni biologicznie czynnej, a oczywistym następstwem takiego stanu rzeczy jest zmniejszenie chłonnej części powierzchni terenu i zwiększenie objętości części wód spływających w kierunku nieruchomości skarżących; c. uznanie, że bierność MZD Kielce poprzez zaniechanie obowiązków prowadzenia właściwej gospodarki wodno-ściekowej, co doprowadza do zalewania wodami opadowymi terenów przyległych do pasa drogowego - nie powoduje naruszenia stosunków wodnych; d. pominięcie w ocenie przedmiotu postępowania kompleksowej analizy, pozwalającej uchwycić istotę zagadnienia, którym jest ustalenie, że do naruszenia stosunków wodnych doprowadziły działania Gminy Kielce jako całości, poprzez nieskoordynowane ze sobą prace planistyczne pozwalające na intensywną urbanizację powierzchni terenu zlewni, przy braku skoordynowanych z tym działań miejskiej jednostki budżetowej MZD Kielce (Zarządu drogi) w zakresie koniecznym do modernizacji systemu kanalizacji deszczowej w pasie drogowym, koniecznym do przejęcia i rozproszenia zwiększonej intensywności spływu wód opadowych kierowanych siecią wybudowanych dróg w obszar nieruchomości skarżących; 2. art. 107 §3 k.p.a., poprzez sporządzenie uzasadnienia niespójnego i sprzecznego ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w zakresie w którym organ II instancji prawidłowo uznał że: doszło do naruszenia stosunków wodnych na terenie zlewni pokrytej siecią dróg gminnych kanalizujących wody opadowe; zarządca dróg gminnych (Prezydent Miasta Kielce), działając poprzez powołany zarząd dróg (MZD w Kielcach), nie dostosowuje sieci kanalizacyjnej do zwiększonej intensywności zabudowy terenu; na terenie dróg gminnych występuje niewydajna kanalizacja deszczowa, która nie pozwala na odprowadzenie wód opadowych z pasa drogowego; budowa sieci ulic miejskich spowodowała skanalizowanie spływu wód w ich pasach "niczym systemem rynien", co zmieniło naturalny sposób spływu wód po powierzchni terenu zlewni; Gmina Kielce poprzez działania planistyczne doprowadza (zezwala) na intensywną zabudowę terenu, doprowadza do zmniejszenia powierzchni biologicznie czynnej (chłonne dla wód opadowych tereny zielone), w sposób nie zapewniający odpowiedniej retencji wód deszczowych, na skutek czego zwiększony przepływ wód opadowych nie może być przejęty przez istniejący system kanalizacji deszczowej pasów drogowych, co doprowadza do zalewania dziełek przyległych do pasów dróg gminnych; na skutek naruszenia stosunków wodnych doszło do zalania terenu nieruchomości skarżącej, co spowodowało doznanie szkód materialnych; ustalenie iż przypadki zalania nieruchomości na skutek naruszenia stosunków wonnych mogą powtarzać się w przyszłości ze szkodą dla nieruchomości skarżącej oraz nieprawidłowo, sprzecznie z zasadami logiki oraz oczywistymi wnioskami płynącymi z niekwestionowanej w sprawie opinii biegłego hydrologa uznanie, że taki stan faktyczny (działania i zaniechania Miasta (gminy) Kielce i jej jednostki organizacyjnej (MZD) jako całości oraz skutki takich działań i zaniechań nie wypełniają dyspozycji art. 234 ust. 3 ustawy - Prawo wodne; 3. art. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, na skutek czego uchylono trafnie wydaną i prawidłowo uzasadnioną decyzję organu I instancji; 4. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 234 ust. 3 ustawy - Prawo wodne poprzez jego niezastosowanie i brak utrzymania w mocy prawidłowej decyzji organu I instancji; 5. art. 134 w zw. z 127 § 1 k.p.a., poprzez nieodrzucenie przez SKO odwołania złożonego przez dyrektora miejskiej jednostki organizacyjnej, gdyż z treści tego odwołania ani też z treści złożonej przy podpisie pieczęci imiennej nie wynika, że działał on w imieniu strony postępowania, jaką niewątpliwie w sprawie była Gmina Kielce, nie zaś Miejski Zarząd Dróg w Kielcach, ani też sam Dyrektor takiej jednostki. W uzasadnieniu skargi jej autor wskazał między innymi, że osoba podpisana pod złożonym do SKO odwołaniem, nie oświadczyła, że odwołanie to wniosła w imieniu gminy Kielce. Nie załączyła w tym zakresie również żadnego pełnomocnictwa. Dodatkowo przy złożonym podpisie brak jest adnotacji, że osoba je składająca działała w imieniu Gminy, czy też Prezydenta Miasta Kielce. Z kolei jednostka budżetowa miasta nie może samodzielnie zaskarżyć decyzji prezydenta miasta, ponieważ nie ma odrębnej podmiotowości prawnej. Organ administracji publicznej, który wydał decyzję, nie może też sam jej zaskarżyć do SKO. Wynika to z zasady trwałości decyzji oraz z faktu, że organ administracji nie jest stroną w postępowaniu odwoławczym. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 11 kwietnia 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę W. K. na opisaną wyżej decyzję z 30 grudnia 2024 r. z powodu nieuzupełnienia braku formalnego skargi. Ponieważ jednak następnie postanowieniem z 16 października 2025 r. Sąd przywrócił skarżącej termin do uzupełnienia tego braku, i został on uzupełniony, sprawa została skierowana do merytorycznego rozpoznania. Na rozprawie sądowej pełnomocnik skarżącej oraz członek zarządu skarżącej Wspólnoty poparli skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a. wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania w sposób, który odpowiednio miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli sądowej jest rozstrzygająca sprawę co do istoty decyzja SKO w Kielcach, wydana po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Dyrektora Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach od wydanej na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego decyzji Prezydenta Miasta Kielce, nakładającej na Gminę Kielce – Miejski Zarząd Dróg w Kielcach - jako zarządcę miejskiej sieci kanalizacji deszczowej i systemu odwodnienia Miasta Kielce - obowiązek wykonania szeregu urządzeń zapobiegających szkodom na gruntach skarżącej Wspólnoty Mieszkaniowej. Kluczową kwestią przy rozpatrywaniu skargi okazała się ocena dopuszczalności rozpatrywania sprawy przez organ II instancji na skutek zaskarżenia przez jednostkę organizacyjną gminy Kielce, decyzji wydanej przez organ tej samej gminy. Zarzut taki nie został sformułowany w skardze, a jedynie wzmiankowany w końcowej części jej uzasadnienia. Do zarzutu tego organ II instancji się nie odniósł. Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej jako p.p.s.a.), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych jest pogląd, że rola jednostki samorządu terytorialnego w postępowaniu administracyjnym jest wyznaczona przepisami prawa pozytywnego. Może być ona - jako osoba prawna - stroną tego postępowania i wówczas organy ją reprezentujące będą broniły jej interesu prawnego, korzystając z gwarancji procesowych, jakie przepisy K.p.a. lub Ordynacji podatkowej przyznają stronom postępowania administracyjnego. Ustawa może jednak organowi jednostki samorządu terytorialnego wyznaczyć rolę organu administracji publicznej. Wtedy będzie on "bronił" interesu jednostki samorządu terytorialnego w formach właściwych dla organu prowadzącego postępowanie. Z tego względu powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to w na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy też sądowoadministracyjnego. Włączenie organów samorządowych do systemu organów administracji publicznej, prowadzących postępowanie w konkretnej sprawie, znacznie ogranicza zakres uprawnień procesowych tych jednostek jako osób prawnych. W zakresie, w jakim organ jednostki samorządu terytorialnego wykonuje funkcję organu administracji publicznej, nie jest on (ani też żaden z pozostałych organów danej jednostki) uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego, rozumianego jako interes osoby prawnej. Nie do przyjęcia jest bowiem stanowisko, że gmina może zajmować różną pozycję (raz organu wydającego decyzję, innym razem strony postępowania) w zależności od etapu załatwiania sprawy z zakresu administracji publicznej. Należy zatem podzielić pogląd, że gmina, której organ wydał decyzję w sprawie w pierwszej instancji nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję organu odwoławczego, wydaną w tejże sprawie (wyrok NSA z 16 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1017/04, postanowienie WSA w Warszawie z 27 czerwca 2025 r. VIII SA/Wa 411/25, postanowienie WSA w Szczecinie z 11 lutego 2026v r. I SA/Sz 35/26, tak również B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, w Komentarzu do p.p.s.a. w systemie LEX). Powyższy pogląd dotyczący sądowoadministracyjnego etapu postępowania mającego na celu kontrolę ostatecznych decyzji organów administracji publicznej, należy zdaniem Sądu, tym bardziej odnieść do etapu kontroli instancyjnej decyzji nieostatecznych wydawanych przez samorządowe organy administracji publicznej. Nie można bowiem przyjąć, aby jednostka organizacyjna samorządowej osoby prawnej miała interes prawny w zaskarżeniu odwołaniem decyzji wydanej przez organ tej samej osoby prawnej. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przedmiotem sprawy jest kwestia zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie. Według twierdzeń skarżących, a także ustaleń organu I instancji te szkodliwe zmiany stanu wody nastąpiły na nieruchomościach lub w urządzeniach (kanalizacja deszczowa) pozostających w zarządzie gminy Kielce lub na których zagospodarowanie gmina ta ma wpływ. Gmina ta, a ściślej jej wyspecjalizowana jednostka organizacyjna zarządzająca miejską siecią kanalizacji deszczowej i systemu odwodnienia Miasta Kielce, a także będąca zarządem dróg wykonującym obowiązki zarządcy drogi na drogach publicznych oraz na drogach wewnętrznych stanowiących własność Gminy Kielce, leżących w granicach administracyjnych miasta Kielce, została zobowiązana do wykonania na podstawie art. 234 ust. 3 Prawa wodnego urządzeń zapobiegających szkodom. Równocześnie decyzję tę wydał Prezydent Miasta Kielce jako organ właściwy, zgodnie z ostatnio wymienionym przepisem, do rozpoznawania takich spraw. Odwołanie od wspomnianej decyzji wydanej przez Prezydenta Miasta Kielce, z upoważnienia którego podpisał ją Dyrektor Wydziału Gospodarki Komunalnej i Środowiska Urzędu Miasta Kielce, złożył Miejski Zarząd Dróg w Kielcach. Wbrew zarzutom skargi, podpisany pod tym odwołaniem Dyrektor MZD w Kielcach G. S. był upoważniony do występowania w imieniu Gminy Kielce w sprawach określonych statutem MZD w Kielcach, co wynika z treści pełnomocnictwa z 20 grudnia 2020 r. (k. 284 akt administracyjnych). Jak wynika z § 1 ust. 1 statutu MZD w Kielcach stanowiącego załącznik do uchwały nr [...] Rady Miejskiej w Kielcach z 17 marca 2005 r., Miejski Zarząd Dróg w Kielcach, zwany dalej Zarządem, jest jednostką organizacyjną Miasta Kielce, przy pomocy której Prezydent Miasta Kielce wykonuje swoje obowiązki zarządcy drogi. Według natomiast § 5 ust. 1 pkt 1) i 2) tego statutu, przedmiotem działania Zarządu jest pełnienie funkcji: zarządu drogi i wykonywania obowiązków zarządcy drogi na drogach publicznych oraz na drogach wewnętrznych stanowiących własność Gminy Kielce, leżących w granicach administracyjnych miasta Kielce, z wyłączeniem dróg krajowych i autostrad oraz zarządcy miejskiej sieci kanalizacji deszczowej i systemu odwodnienia miasta. Wynikające z przytoczonych przepisów usytuowanie MZD w Kielcach w strukturze organizacyjnej miasta (gminy) Kielce oznacza, że w sprawie administracyjnej, w której decyzję wydał organ tej gminy, tj. Prezydent Miasta Kielce, MZD w Kielcach nie może występować jako strona ani samodzielnie (skoro w sprawach takich, jak niniejsza występuje w imieniu Prezydenta Miasta Kielce będącego organem gminy Kielce), ani też jako statio municipi gminy Kielce (skoro gmina ta nie mogła występować w tej sprawie jako strona postępowania administracyjnego). Tym samym MZD w Kielcach nie mogło też składać odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Kielce. Skoro tak, to rozpoznanie sprawy w drugiej instancji na podstawie tego odwołania było niedopuszczalne, a wydana przez SKO w Kielcach decyzja naruszała przepisy postępowania administracyjnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy. Organ ten powinien był bowiem umorzyć postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Wydanie zamiast tego decyzji reformatoryjnej, a więc rozstrzygającej sprawę co do istoty, doprowadziło do uchylenia decyzji Prezydenta Miasta Kielce z 28 czerwca 2024 r., od której nie zostało złożone odwołanie przez uprawnioną stronę tamtego postępowania. Dlatego zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Ubocznie należy dodać, że w okolicznościach niniejszej sprawy rozwiązaniem problemu dopuszczalności uznania samorządowej osoby prawnej, czy też podległej jej jednostki organizacyjnej, za stronę postępowania administracyjnego prowadzonego przez organ tej osoby prawnej, a także problemu dopuszczalności wniesienia odwołania od decyzji wydanej w takiej sprawie, nie mogło być przyjęcie, że organ takiej samorządowej osoby prawnej podlegał wyłączeniu od załatwienia sprawy, w której stroną jest gmina. W przeszłości, w art. 27a § 1 k.p.a. istniała taka szczególna przesłanka. Zgodnie z nim organy gminy podlegały wyłączeniu od załatwienia sprawy, w której stroną jest gmina. Przepis ten jednak został uchylony 6 grudnia 1994 r., czego skutki wzbudziły w doktrynie i orzecznictwie liczne kontrowersje (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2026, art. 25. Teza 9). Sformułowany został między innymi pogląd, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wyłączenia organu administracji od załatwienia sprawy nie pozwalają na przyjęcie poglądu o dopuszczalności wyłączenia organu od załatwienia sprawy ze względu na to, że organ ten rozstrzyga o swych prawach i obowiązkach lub o prawach i obowiązkach jednostki organizacyjnej, którą reprezentuje oraz, że bardziej uzasadniony wydaje się pogląd o wyłączeniu wszystkich pracowników urzędu oraz osoby (osób) piastującej funkcję organu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym pracownik organu podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu, jeżeli pozostaje ze stroną w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy może mieć wpływ na jego prawa lub obowiązki (W. Chróścielewski, Glosa do wyroku NSA z 21 października 1997 r., II SA/Wr 932/97, OSP 1999, nr 4, poz. 77; tenże, Gmina jako strona..., s. 21; tenże, Jednostka samorządu terytorialnego..., s. 32; R. Hauser, M. Szewczyk, Gmina jako strona postępowania administracyjnego..., s. 45). Jednak taki pogląd nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Doszło w niej bowiem do rozpatrzenia w trybie art. 24 § 1 pkt 1 w zw. z art. 26 § 3 k.p.a. wniosku działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Kielce Dyrektora Wydziału Gospodarki Komunalnej i Środowiska Urzędu Miasta Kielce o wyznaczenie innego organu do przeprowadzenia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Ostatecznym postanowieniem z 9 listopada 2023 r. SKO w Kielcach odmówiło jednak wyznaczenia organu zastępczego do załatwienia tej sprawy wyrażając pogląd, który akceptuje Sąd rozpoznający sprawę, że przepisy dotyczące wyłączenia pracownika organu, nie mają zastosowania do osób pełniących funkcję piastuna organu administracji publicznej, który w sprawie nie działa jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi (por. uchwałę składu 7 sędziów NSA z 20 maja 2010 r. I OPS 13/09, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 grudnia 2011 r. SK 3/11, wyroki NSA: z 30 czerwca 2011 II OSK 1150/10, z 7 marca 2013 r. I OSK 1186/12, z 14 lutego 2017 r. I OSK 3379/15, z 29 styczna 2019 r. II OSK 939/18, z 17 października 2019 r. II OSK 25858/18). Trzeba też zauważyć, że zarzuty oparte na niewyłączeniu Prezydenta Miasta Kielce i w konsekwencji niewyznaczeniu innego organu do załatwienia tej sprawy nie zostały sformułowane ani w odwołaniu, ani w skardze. W konsekwencji więc należało przyjąć, że decyzję pierwszoinstancyjną wydał w niniejszej sprawie właściwy i niepodlegający wyłączeniu organ. Zgodnie z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przytoczony przepis jest przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego przewidzianej w art. 105 § 1 k.p.a. Sąd wstępując w rolę organu administracji publicznej, wykonuje przypisany organowi obowiązek (zob. J. Drachal, J. Jagielski, P. Gołaszewski, w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2021, s. 759). Skoro więc postępowanie odwoławcze przeprowadzone przez SKO w Kielcach powinno zakończyć się jego umorzeniem, bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty, Sąd miał wynikającą z art. 145 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. podstawę do umorzenia postępowania odwoławczego przeprowadzonego przez organ II instancji. Umorzenie postępowania odwoławczego w niniejszej sprawie wynikało bowiem ze stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości tego postępowania (por. wyrok NSA z 28 listopada 2023 r. III OSK 2973/21). Takie rozstrzygnięcie powoduje, że zbędne, a nawet niedopuszczalne było odnoszenie się do zarzutów skargi zmierzających do wykazania materialnoprawnej wadliwości zaskarżonej decyzji uchylającej decyzję organu I instancji i odmawiającej zobowiązania gminy Kielce – Miejskiego Zarządu Dróg w Kielcach, do przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania dodatkowych urządzeń odwadniających zapobiegających zalewaniu nieruchomości skarżącej wspólnoty, położonej przy ulicy [...] w [...], oznaczonej jako działki nr [...], [...] i [...], obręb [...]. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III sentencji wyroku zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej: zwrot uiszczonego wpisu od skargi (200 zł), zwrot uiszczonego wpisu od uwzględnionego przez NSA zażalenia na postanowienie odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi, przyznanie kosztów zastępstwa radcowskiego określonych zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).