II SA/Ke 629/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia NSA Anna Żak, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Monika Zielińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 listopada 2012 roku sprawy ze skargi M.K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda, po rozpatrzeniu odwołania M. K., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] znak: [...] orzekającą o odmowie wymeldowania B. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego w K. przy ul. B. 16/29. W uzasadnieniu organ II instancji podał, że wnioskiem z dnia 28.02.2012r. M. K. wystąpiła o wymeldowanie swojej siostry B. Z. z pobytu stałego we wskazanym wyżej lokalu. Stwierdził, że sytuacje w których, dopuszczalne jest wymeldowanie osoby bez jej oświadczenia woli uregulowane są wyczerpująco w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie zaś z utrwalonym orzecznictwem opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu powyższego przepisu musi mieć charakter dobrowolny i trwały. Organ ustalił, w oparciu o wyjaśnienia B. Z., zeznania jej córki M. Z. oraz oględziny przedmiotowego lokalu, że B. Z. w lokalu tym zamieszkiwała lecz nie przebywała w nim ze względu na wyjazd w celach zarobkowych do Hiszpanii. Od wyjazdu nie zatrzymywała się w przedmiotowym lokalu z uwagi na utrudniony do niego dostęp i złe stosunki z siostrą. W lokalu tym zostały wymienione zamki w drzwiach. Przedmiotowy lokal jest jedynym miejscem, gdzie B. Z. może zamieszkać po powrocie zza granicy i w którym nadal posiada swoje rzeczy: odzież, pościel, książki, dokumenty i meble, od lat nie używane. Wnioskowana do wymeldowania opłaca ponadto połowę czynszu. W ocenie Wojewody pobyt poza miejscem zameldowania w celach zarobkowych nie może być podstawą do wydania decyzji o wymeldowaniu. Uzasadniając swoje stanowisko organ przytoczył wyrok WSA w Kielcach wydany w sprawie II SA/Ke 435/11, w którym stwierdzono, że wyjazd za granicę w celach zarobkowych nie jest równoznaczny z opuszczeniem dotychczasowego miejsca stałego pobytu, warunkującego wymeldowanie. Wskazał również, że w świetle orzecznictwa Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (wyroki w sprawach II SA/Ke 766/10, III SA/Łd 643/07), o trwałości opuszczenia lokalu świadczy zamiar założenia w nowym miejscu ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. W niniejszej sprawie organ, z uwagi na wyrażenie przez B.Z. woli powrotu do przedmiotowego lokalu uznał, że nie nastąpiło trwałe i dobrowolne opuszczenie tego lokalu. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach M. K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzuciła organowi naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że niezamieszkiwanie B. Z. w lokalu położonym w K. przy ul. B. spowodowane jest jedynie jej wyjazdem w celach zarobkowych, a także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy i ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że B. Z. nie opuściła lokalu w sposób trwały i dobrowolny. W skardze wniesiono ponadto o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków złożonych w sprawie I C 41/09 Sądu Rejonowego oraz dowodu z kserokopii wydanego w tej sprawie wyroku wraz z uzasadnieniem. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że B. Z. nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu od 2006 roku przebywając nieprzerwanie w Hiszpanii. Lokalu tego nie odwiedziła nawet okazjonalnie, nie podjęła też żadnej próby wejścia do niego. Wynika to wprost z zeznań świadków złożonych w sprawie I C 41/09. Skarżąca powołując się na treść art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz orzecznictwo sądów administracyjnych (wyroki w sprawach III SA/Kr 269/10, IV SA/Wa 1372/10, IV SA/Po 907/09, IV SA/Wa 279/10) wskazała, że miejscem stałego pobytu jest miejsce, w którym dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe. Zamieszkanie w lokalu powinno się więc łączyć ze związaniem w nim centrum życiowego danej osoby. Pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy jeszcze o koncentracji spraw życiowych w danym lokalu. Miejscem stałego pobytu jest jednocześnie miejsce, w pobliżu którego lub w możliwie jak najmniejszym oddaleniu zameldowany stara się koncentrować miejsce pracy lub nauki, robienia zakupów, korzystania z usług itd. Przez zamiar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 cyt. ustawy należy zdaniem skarżącej rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną ale również wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych możliwości stwierdzenia okoliczności. Nieistotny jest w sprawie meldunkowej zamiar zamieszkiwania w danym lokalu w przyszłości. Pozostawienie rzeczy w lokalu, które nie nadają się do użytku bądź nie są potrzebne w miejscu faktycznego pobytu, nie świadczy o istnieniu związku z lokalem i nie stanowi przesłanki negatywnej do dokonania wymeldowania. Na poparcie powyższych twierdzeń przywołano wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych wydane w sprawach II SA/Go 17/10, II SA/Łd 268/08, II SA/GL 874/08, III SA/Lu 574/07. Wskazując na błędne ustalenia faktyczne organu w odniesieniu do intencji B. Z. przebywania w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu skarżąca podniosła, że tylko jeden raz od 2006 roku była ona w Polsce, i to w W., a nie w K. Oznacza to, zdaniem autora skargi, że w przedmiotowym lokalu nie koncentruje się aktywność życiowa B. Z.. Przez szereg lat od 2006 roku nie interesowała się ona tym lokalem, a zatem nie łączyła z nim żadnych planów życiowych. Jej zamiar zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu jest zatem pozorny i wynika z chęci zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych córki. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 8 listopada 2012r. pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że B. Z. od roku partycypuje w kosztach utrzymania przedmiotowego mieszkania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Na wstępie należy wyjaśnić, że zameldowanie i wymeldowanie z lokalu mają charakter wyłącznie ewidencyjny i nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie czynności, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o rzeczywistym miejscu pobytu oznaczonej osoby. Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i odwodach osobistych (Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z jego brzmieniem organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Stosownie do treści ust. 3 powołanego przepisu osoba, która wyjeżdża za granicę na okres dłuższy niż 3 miesiące, jest obowiązana zgłosić swój wyjazd oraz powrót właściwemu ze względu na miejsce pobytu stałego organowi wymienionemu w ust. 1. Zgłoszenia wyjazdu dokonuje się najpóźniej w dniu opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu, a zgłoszenia powrotu - najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia powrotu. Jak przewiduje art. 6 ust. 1 cyt. ustawy, pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Powszechnie w orzecznictwie przyjmuje się, że z zamieszkiwaniem utożsamia się miejsce, w którym dana osoba realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności: mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy, przyjmuje wizyty itp. (por. wyrok NSA z dnia 6 października 2011r., sygn. II OSK 1478/10). Zdarzają się także sytuacje, w których występuje przejściowa nieobecność czy też nawet dłuższe okresy fizycznej nieobecności w miejscu stałego zameldowania nie dające jednak podstaw do stwierdzenia, że zameldowany opuścił je w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. O opuszczeniu lokalu w znaczeniu wynikającym z powyższego przepisu może być mowa dopiero wówczas, gdy całokształt zachowań zameldowanego będzie wskazywał na to, że dany lokal przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Odnotować należy, że organy administracji, wydając decyzję w przedmiocie wymeldowania, powinny uwzględniać skutki wydania przez Trybunał Konstytucyjny w dniu 27 maja 2002 r. orzeczenia o niezgodności z Konstytucją art. 9 ust. 2 cyt. ustawy (sygn. akt K 20/01). Organy administracji nie badają zatem uprawnień danej osoby do przebywania w lokalu. Zgoda właściciela lub jej brak na wymeldowanie danej osoby również nie ma znaczenia. Stosowne ustalenia winny się koncentrować jedynie wokół tego, czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały (por. wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2005r. sygn. II OSK 302/05). Opuszczenie miejsca pobytu stałego nie oznacza jedynie fizycznego przebywania w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego (czasowego). Przesłanka ta jest spełniona jeśli fizycznemu przebywaniu osoby w tym innym miejscu towarzyszy wola opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu oraz zamiar stałego urządzenia w nowym miejscu trwałego centrum życiowego. W orzecznictwie podkreśla się, że zaniechanie obowiązku zgłoszenia wyjazdu za granicę, o jakim mowa w art. 15 ust. 3 cyt. ustawy nie ma wpływu na ustalenie przesłanek z art. 15 ust. 2. Innymi słowy sam fakt pobytu za granicą nie stwarza podstaw do wymeldowania. Nawet długotrwałe opuszczenie miejsca pobytu stałego, w związku z wyjazdem za granicę w celach zarobkowych, nie stanowi przeszkody do utrzymania dotychczasowego zameldowania stałego, jeżeli okoliczności faktyczne związane z opuszczeniem miejsca pobytu stałego w sposób nie budzący wątpliwości nie potwierdzają, że wyjazdowi towarzyszył zamiar zmiany centrum życiowego. W wyroku z dnia 21 kwietnia 2011r., sygn. II OSK 756/10, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, który w pełni akceptuje Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, że przepisy meldunkowe nie mogą służyć do usuwania z mieszkań osób, które wyjechały za granicę (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2011r., sygn. II OSK 756/10). Analiza akt sprawy w aspekcie zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych w postaci dobrowolnego i trwałego opuszczenia miejsca stałego zameldowania nie uzasadniała, jak trafnie uznały orzekające w sprawie organy, wymeldowania B. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego w K. przy ul. B. 16/29. Poza sporem w sprawie pozostaje fakt jej wyjazdu w 2006 roku do pracy w Hiszpanii. Wbrew twierdzeniom skarżącej, pozostawienie rzeczy w lokalu, niekwestionowana okoliczność partycypowania w kosztach jego utrzymania, w tym również kosztach remontu oraz zamiar powrotu do lokalu potwierdzają trwałość więzi z miejscem zameldowania B. Z. Trwałość ta i chęć powrotu do lokalu wyraża się również w działaniach polegających na ustanowieniu pełnomocnika do reprezentacji jej w sprawach dotyczących przedmiotowego lokalu oraz skierowania do Sądu Rejonowego pozwu przeciwko M. K. o naruszenie posiadania -sygn. akt VIII C 712/12. W rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo zatem ustaliły powody opuszczenia lokalu przez B.Z. i zasadnie przyjęły, że długotrwała praca za granicą nie nadaje temu opuszczeniu charakteru trwałości. Tym samym w ocenie Sądu organy nie naruszyły przepisów art. 80 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odnośnie zawartych w skardze wniosków dowodowych wyjaśnić należy, że dowód w postaci wyroku Sądu Rejonowego wydany w sprawie I C 41/09 znajduje się w aktach administracyjnych sprawy, a zatem był również dowodem w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków nie zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie bowiem do treści art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Postępowanie dowodowe przed sądami administracyjnymi może być więc przeprowadzone tylko w ograniczonym zakresie: w odniesieniu do dowodu z dokumentów i tylko jako postępowanie uzupełniające. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości teza, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie może być prowadzone postępowanie dowodowe z zeznań świadków (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2000 r., I SA 428/99, LEX nr 55767). W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.