II SA/Ke 682/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi C. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 7 czerwca 2016 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o wymianie i wydaniu prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję tego samego organu i umarza postępowanie administracyjne; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz C. Z. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 7 czerwca 2016 r., znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku C. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z 18 kwietnia 2016r. stwierdzającą nieważność decyzji Starosty z 1 grudnia 2004 r. dotyczącej wymiany prawa jazdy kat. B nr [...] druk [...] i wydania C. Z. prawa jazdy kat. B nr [...] druk [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 kpa, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podało, że decyzją Urzędu Miejskiego z 4 czerwca 1983 r. zostało wydane C. Z. prawo jazdy kat. B. Następnie postanowieniem Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym z dniem 17 grudnia 1990 r. powyższe prawo jazdy zostało zatrzymane do czasu uprawomocnienia się tego rozstrzygnięcia. Orzeczeniem z 17 kwietnia 1991 r. Kolegium ds. Wykroczeń przy Sądzie Rejonowym nałożyło na C. Z. m.in. karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 30 miesięcy, począwszy od 17 grudnia 1990 r. Wskazana kara obowiązywała do 17 czerwca 1993 r. Tymczasem C. Z. w okresie 2 – 22 stycznia 1991 r. odbył kurs nauki kierowania pojazdem silnikowym dla uzyskania prawa jazdy kat. B, 1 lutego 1991 r. uzyskał wynik pozytywny z egzaminu w zakresie prawa jazdy kat. B, a następnie wystąpił do Urzędu Miejskiego o wydanie uprawnień kat. B podając, że nie posiada innego prawa jazdy. W oparciu o powyższe dokumenty, Urząd Miejski decyzją z 27 lutego 1991 r. wydał wnioskodawcy prawo jazdy kat. B. Podaniem z 17 sierpnia 1993 r. C. Z. zwrócił się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy z uwagi na zakończenie 17 czerwca 1993 r. okresu obowiązywania zakazu. Następnie wnioskiem z 28 października 2004 r. wystąpił do Starosty o wymianę posiadanego prawa jazdy ze względu na zmianę danych. Decyzją z 1 grudnia 2004 r. Starosta wydał wnioskodawcy nowy dokument prawa jazdy kat. B, na podstawie dotychczas posiadanego prawa jazdy kat. B nr [...]. Kolejnym wnioskiem z 24 czerwca 2005 r. C. Z. wystąpił do Starosty o wydanie międzynarodowego prawa jazdy. Decyzją z 24 czerwca 2005 r. organ wydał międzynarodowe prawo jazdy, na podstawie wydanego wcześniej i posiadanego prawa jazdy kat. B. Ponadto, po rozpatrzeniu kolejnego wniosku Starosta decyzją z 20 stycznia 2015 r. wydał stronie nowy dokument prawa jazdy kat. B, mając na uwadze decyzję Urzędu Miejskiego z 27 lutego 1991 r. Dalej SKO zwróciło uwagę, że zgodnie z obowiązującym wówczas art. 72 ustawy z dnia 11 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym, prawo jazdy nie mogło być wydane osobie: 1) u której w drodze badania lekarskiego stwierdzono uzależnienie od alkoholu lub podobnie działającego środka, 2) w stosunku do której orzeczony został prawomocnym wyrokiem sądu lub orzeczeniem kolegium do spraw wykroczeń zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych - w okresie obowiązywania tego zakazu. Zatem wobec osoby, co do której orzeczono prawomocnie zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych, w okresie obowiązywania tego zakazu, prawo jazdy nie może zostać wydane. Kolegium podkreśliło, że w niniejszej sprawie prawomocnie orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych obowiązywał od 17.12.1990r. do 17.06.1993r., albowiem 17 grudnia 1990 r. prawo jazdy C. Z. zostało zatrzymane do czasu uprawomocnienia się orzeczenia Kolegium ds. Wykroczeń przy SR. Powyższe postanowienie zostało doręczone do UM 21 stycznia 1991 r. Zatem we wskazanym okresie stronie nie mogło zostać wydane prawo jazdy, pomimo uzyskania 1 lutego 1991 r. pozytywnego wyniku z egzaminu na prawo jazdy kat. B. Tymczasem decyzją z 27 lutego 1991 r., pomimo obowiązywania zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, stronie prawo jazdy kat. B zostało wydane. W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego powyższe oznacza, że decyzja z 27 lutego 1991 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa i zasadne stało się wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Organ dodał, że w dniu wydawania decyzji z 27 lutego 1991 r. C. Z. nie spełniał przesłanek do uzyskania prawa jazdy. Z powyższych względów wydanie mu prawa jazdy kat. B, pomimo nie spełniania wyraźnie określonych w przepisach prawa przesłanek, stanowi rażące naruszenie prawa. Mając powyższe na uwadze SKO, decyzją z 15 kwietnia 2016 r. stwierdziło nieważność decyzji z 27 lutego 1991 r. w sprawie wydania prawa jazdy. Wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji z 27 lutego 1991r. oznacza, że brak było podstaw do wydania decyzji S. K. z dnia 1 grudnia 2004r. dotyczącej wymiany i wydania C. Z. prawa jazdy. Organ podkreślił, że w myśl art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie zaistniała przesłanka z cytowanego przepisu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji, C. Z. zarzucił: - naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w zw. z art. 158 § 1 kpa poprzez jego wadliwe zastosowanie polegające na utrzymaniu w mocy decyzji SKO z 18 kwietnia 2016 r. w sytuacji, gdy właściwym rozstrzygnięciem winno być uchylenie tej decyzji i odmowa stwierdzenia nieważności decyzji z 1 grudnia 2004 r. dotyczącej wymiany i wydania prawa jazdy, - art. 8 kpa oraz art. 11 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez nierozpoznanie zarzutu wskazanego w treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy tj. braku uzasadnienia wyboru trybu stwierdzenia nieważności decyzji, a nie wznowienia postępowania. W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że zaskarżona decyzja jest wadliwa z powodu wadliwości decyzji SKO z 7 czerwca 2016 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z 27 lutego 1991 r. dotyczącej wydania prawa jazdy kat. B. Jeżeli bowiem decyzja z 27 lutego 1991 r. nie naruszała rażąco prawa, to nie było podstaw do usunięcia decyzji Starosty z 1 grudnia 2004 r. dotyczącej wymiany i wydania prawa jazdy kat. B. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 16 listopada 2016 r. postępowanie w tej sprawie zostało na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie II SA/Ke 683/16 ze skargi C. Z. na decyzję z dnia 7 czerwca 2016 r., stwierdzającą nieważność decyzji z 27 lutego 1991 r. W związku z prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie II SA/Ke 683/16, postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., zadaniem wojewódzkich sądów administracyjnych jest sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), a kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy. Sądowa kontrola decyzji administracyjnych polega na zbadaniu ich zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dniu wydania decyzji, oraz trafności zastosowanych przepisów do istniejącego w dacie podjęcia aktu stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy, sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu. Jak jednak podkreśla się w orzecznictwie (por. wyrok NSA z dnia 13.02.2014r. sygn. akt II OSK 2203/12 ) nie jest to zasada absolutna, gdyż w szczególnych przypadkach Sąd zobowiązany jest uwzględnić także zdarzenia prawne, które zaszły już w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem składu orzekającego, wyjątkiem od zasady, zgodnie z którą sąd administracyjny bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny sprawy z chwili wydania zaskarżonego aktu jest między innymi sytuacja, gdy wyrokiem Sądu wyeliminowano z obrotu prawnego decyzję (wcześniejszą), w oparciu o którą organ administracji publicznej wydał kolejną decyzję (późniejszą). Należy również podkreślić, że w doktrynie wskazuje się, że zmiany stanu faktycznego sprawy, zaszłe po wydaniu ostatecznej decyzji, nie mogą stanowić co do zasady podstawy do stwierdzenia nieważności lub uchylenia tej decyzji przez wojewódzki sąd administracyjny. Wyjątek od tej zasady stanowią jednak zdarzenia przewidziane w art. 145 § 1 pkt 7 i pkt 8 kpa (por. M.Jaśkowska, E.Ochendowski, Postępowanie sądowoadministracyjne", Wydawnictwo LexisNexis 2004, s. 150). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Mianowicie, przedmiotem oceny Sądu w postępowaniu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzję tego samego organu, stwierdzającą nieważność decyzji Starosty, w przedmiocie wymiany prawa jazdy kat. B nr [...] druk [...] i wydania C. Z. prawa jazdy kat. B nr [...] druk [...]. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jedynym powodem stwierdzenia nieważności decyzji Starosty z 1 grudnia 2004 r. było wcześniejsze stwierdzenie przez SKO nieważności decyzji Urzędu Miejskiego z dnia 27 lutego 1991 r., dotyczącej wydania C. Z. prawa jazdy. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla tą decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei z art. 145 § 1 pkt 8 kpa wynika, że postępowanie wznawia się, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Skład orzekający w sprawie niniejszej podziela pogląd, zgodnie z którym w pojęciu "naruszenia prawa", o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., mieszczą się wszelkie okoliczności, które stanowią podstawę wznowienia postępowania administracyjnego bez względu na to, kiedy się one ujawniły. Tożsame stanowisko zajmują w tej kwestii Barbara Adamiak (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, "Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne", Warszawa 1998, s. 364) i Tadeusz Woś (zob. T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2012, s. 748-749). Wskazani autorzy uważają, że sąd administracyjny jest obowiązany uchylić zaskarżony akt, jeżeli stwierdzi którąkolwiek z przesłanek wznowienia postępowania. Podobne stanowisko zajmuje Tadeusz Kiełkowski (tenże, "Naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego jako przesłanka uchylenia decyzji przez sąd administracyjny", PPP 2008, nr 4, s. 59 i n.). Autor ten przyznaje, że termin "naruszenie prawa", użyty w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy p.p.s.a., można kojarzyć wyłącznie z sytuacją, w której organowi orzekającemu w sprawie administracyjnej można zarzucić działanie sprzeczne z obowiązującymi go przepisami prawa, jednakże możliwe jest także przypisanie terminowi "naruszenia prawa" znaczenia bardziej zobiektywizowanego, które nawiązywać będzie do szeroko pojmowanych wad w konkretyzacji uprawnień i obowiązków, które mogą być następstwem okoliczności niezależnych od organu orzekającego, a nawet okoliczności poniekąd zewnętrznych wobec danego postępowania jurysdykcyjnego (np. wadliwego rozstrzygnięcia, na którym oparto decyzję). W tym (zobiektywizowanym) ujęciu "naruszenia prawa" nie jest istotne, kto je naruszył, lecz liczy się ta okoliczność, że proces kształtowania normy indywidualnej nie przebiegał, z takich czy innych przyczyn, prawidłowo. W takim wypadku każda podstawa wznowienia postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa", a zatem powinna być brana pod uwagę w toku sądowej kontroli decyzji. Za przyjęciem, że każda podstawa wznowieniowa postępowania administracyjnego jest tożsama z "naruszeniem prawa", a zatem jest przesłanką uchylenia zaskarżonego aktu przez sąd administracyjny, przemawia również to, że takie rozwiązanie przyśpiesza i upraszcza osiągnięcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej (tak też: wyrok WSA w Białymstoku z 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 727/11, wyrok WSA w Gdańsku z 13 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gd 932/13, wyrok WSA w Bydgoszczy z 10 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Bd 15/15, dostępne na www.orzeczeniansa.gov.pl). Zatem wydanie aktu administracyjnego, którego podstawę stanowi decyzja, w odniesieniu do której stwierdzono niezgodność z prawem, oznacza wydanie aktu z naruszeniem prawa, a w takim wypadku w odniesieniu do tegoż aktu zachodzą podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. W pojęciu "naruszenia prawa", o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a., mieszczą się zaś wszelkie okoliczności, które stanowią podstawę wznowienia postępowania administracyjnego bez względu na to, kiedy się one ujawniły. Godzi się nadto zauważyć, iż w przypadku uchylenia decyzji wyrokiem sądu administracyjnego przesłanka z art. 145 § 1 pkt 8 kpa wchodzi w grę po uprawomocnieniu się tego wyroku (por. wyrok NSA a dnia 10 marca 2016r., I OSK 1760/14). Okoliczność ta spełniła się na gruncie rozpoznawanej sprawy, bowiem prawomocnym wyrokiem z 16 listopada 2016 r. WSA w Kielcach uchylił decyzję SKO z 7 czerwca 2016 r., utrzymującą w mocy decyzję tego samego organu, stwierdzającą nieważność decyzji Urzędu Miejskiego z 27 lutego 1991 r. i umorzył postępowanie administracyjne. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Sąd ten między innymi wskazał, że w dniu 27 lutego 1999 r. nie był orzeczony wobec C. Z. prawomocnym wyrokiem sądu lub kolegium ds. wykroczeń zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych. Zatem nie sposób przyjąć, jak uczynił to organ, że wydanie decyzji z 27 lutego 1991 r. nastąpiło z naruszeniem art. 72 pkt 2 ustawy z dnia 1 lutego 1983 r. Prawo o ruchu drogowym. Skoro z chwilą uprawomocnienia się wyroku w sprawie II SA/Ke 683/16 nie istnieje żadna przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji z 1 grudnia 2004r., zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja tego samego organu podlegały uchyleniu, a postępowanie administracyjne umorzeniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 145 § 3 zw. z § 1 pkt 1 lit.b w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na postawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).