II SA/Ke 740/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Banach, Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.), Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi [...] Przedsiębiorstwo Projektowo - Budowlano - Handlowe Sp. z o.o. w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z [...], po zapoznaniu się z wnioskiem [...] PPBH Sp. z o.o. w P. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Wójta Gminy z [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu zmiany koncesji, na podstawie art. 58, art. 59 § 2 w zw. z art. 123 kpa, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że postanowienie organu I instancji zawierało pouczenie, że stronie przysługuje prawo wniesienia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, w terminie 7 dni od daty jego doręczenia. Z akt sprawy wynika, że adresowana do strony przesyłka polecona za potwierdzeniem odbioru, zawierająca powyższe postanowienie odebrana została 5 czerwca 2017 r. przez pełnomocnika, tym samym 7-dniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął 12 czerwca 2017 r. Spółka zażalenie na powyższe postanowienie nadała w placówce innego operatora niż operator wyznaczony, tj. DPD w dniu 12 czerwca 2017 r., a do organu wpłynęło ono 14 czerwca 2017 r., a więc z naruszeniem 7-dniowego terminu przewidzianego przepisami kpa. Skutkowało to wydaniem postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. Przedmiotowe postanowienie zostało odebrane przez stronę 19 lipca 2017 r., a 26 lipca 2017r. (data nadania) Spółka wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia wskazując, że zażalenie zostało nadane przesyłką kurierską w firmie DPD Polska Sp. z o.o. 12 czerwca 2017 r. i była pewna, że zostało ono wniesione prawidłowo z zachowaniem terminu. Spółka podniosła, że niedotrzymanie terminu do wniesienia zażalenia nie nastąpiło z jej winy, a wynikało z nienależytego pouczenia przez organ o obowiązku skorzystania wyłącznie z usług Poczty Polskiej S.A. W ocenie Kolegium podniesione przez Spółkę argumenty nie uprawdopodabniają należycie istnienia braku jej winy w niedochowaniu terminu do złożenia zażalenia. Organ podkreślił, że oddanie przesyłki zawierającej zażalenie operatorowi komercyjnemu nie jest równoznaczne z zachowaniem terminu, gdyż przy takim sposobie wysyłki datą wniesienia zażalenia jest data wpływu pisma do organu, do którego zostało skierowane. Organ dodał, że ustalenie, który z operatorów pocztowych posiada status operatora wyznaczonego, mieści się w granicach należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw i nie wymaga posiadania specjalistycznej wiedzy z zakresu ustawy z 2012 r. Prawo pocztowe (por. wyrok WSA w Warszawie z 11.01.2016 r., sygn. akt V SA/Wa 422/15). Zatem, w zaistniałym stanie faktycznym nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, ponieważ przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, a przesłanki do przywrócenia terminu nie może stanowić nieznajomość przepisów stanowiących o zachowaniu terminu do wniesienia zażalenia. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie [...] PPBH Sp. z o.o. w P., domagając się jego uchylenia, zarzuciła naruszenie: art. 58 § 1 kpa w zw. z art. 57 § 5 pkt 2 kpa w zw. z art.9 kpa poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przywrócenia terminu nie może uzasadniać nieznajomość przepisów stanowiących o zachowaniu terminu, a także naruszenie art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 kpa oraz art.9 kpa. W uzasadnieniu strona skarżąca zarzuciła, że brak pouczenia jej przez Wójta Gminy, że zachowaniem terminu skutkuje nadanie pisma procesowego tylko u operatora wyznaczonego, jakim jest Poczta Polska SA, a nie u innych operatorów pocztowych - stanowi naruszenie art. 9 kpa. Zdaniem autorki skargi w świetle ustaleń doktryny, art. 9 kpa uchyla zasadę, że nieznajomość prawa szkodzi. Na gruncie postępowania administracyjnego nie przyjmuje się zatem fikcji powszechnej znajomości prawa. W ocenie skarżącej interpretacja przepisów kpa w zw. z ustawą Prawo pocztowe powinna iść w kierunku rozszerzania praw stron postępowania, a nie ich ograniczania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu zmiany koncesji na wydobywanie wapieni. Zgodnie z art. 58 § 1 kpa, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść, zgodnie z wymogami § 2 tego przepisu, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu z jednoczesnym dopełnieniem czynności, dla której określony był termin. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności, a więc staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (np. wyrok WSA w Poznaniu z 17 października 2012 r. sygn. akt II SA/Po 648/12, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazuje się także, że przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma (np. wyrok NSA z 18 października 2012 r. sygn. akt I FSK 2179/11, wyrok WSA w Warszawie z 21 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 2210/13, dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przywołanych orzeczeń wynika więc, że miernik staranności do wykonywania czynności procesowych został określony wysoko, nawet lekkie niedbalstwo oceniane jest jako zawinienie. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W niniejszej sprawie, skarżąca Spółka wskazywała, że zażalenie zostało nadane w terminie przesyłką kurierską DPD oraz, że nie została pouczona przez organ I instancji o obowiązku skorzystania wyłącznie z usług Poczty Polskiej S.A. W ocenie Sądu powyższe nie uprawdopodobnia, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, ponieważ brak wiedzy na temat tego, jaki podmiot uzyskał status operatora wyznaczonego, nie jest okolicznością niemożliwą, ani nawet trudną do przezwyciężenia. Należy podkreślić, że art. 57 § 5 pkt 2 kpa jasno odsyła do przepisów ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe i w sytuacji ogólnej dostępności do przepisów prawa ustalenie właściwego operatora nie powinno stwarzać jakichkolwiek trudności dla skarżącej Spółki. Zatem wobec treści art. 57 § 5 pkt 2 kpa ustalenie, który z operatorów pocztowych posiada status operatora wyznaczonego, mieści się w granicach należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 9 kpa poprzez brak pouczenia przez organ I instancji, że tylko nadanie pisma u operatora wyznaczonego skutkuje zachowaniem terminu. Stosownie bowiem do art. 124 § 1 kpa, postanowienie powinno zawierać między innymi pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego. W tym zakresie skarżąca Spółka została prawidłowo pouczona przez organ I instancji, a art. 124 § 1 kpa nie nakłada na organ obowiązku pouczania kto jest operatorem wyznaczonym. W takiej sytuacji brak podstaw do uznania, że skarżąca Spółka, jako przedsiębiorca biorący udział w obrocie gospodarczym dochowała staranności w prowadzeniu sprawy, przesyłając do organu zażalenie za pośrednictwem operatora innego niż operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Ubocznie należy wskazać, że uchwałą siedmiu sędziów z 19 października 2015 r., podjętą w sprawie o sygn. akt I OPS 1/15 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że oddanie przed upływem przewidzianego prawem terminu pisma procesowego w sprawie sądowoadministracyjnej, w polskiej placówce pocztowej innego operatora niż operator wyznaczony w rozumieniu art. 83 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 178 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe, nie skutkuje zachowaniem terminu w sytuacji, gdy pismo dostarczono sądowi po jego upływie. W uchwale tej Sąd podkreślił, że uzależnienie zachowania terminu wniesienia pisma do sądu, od oddania tego pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu Prawa pocztowego, zapewnia jednakowe wymagania formalne dla wszystkich uczestników procesu. Gwarantuje przy tym pewność prawa i jego przewidywalność, skoro potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę pocztową operatora wyznaczonego ma moc dokumentu urzędowego (art. 17 Prawa pocztowego). Rozwiązanie przyjęte w art. 83 § 3 p.p.s.a. spełnia zarazem wymogi określoności, ponieważ jednostka może przewidzieć skutki swego działania (zaniechania) oraz konsekwencje w postaci oznaczonego działania sądu, w razie bezskutecznego upływu terminu. Cytowany przepis jest jasny, językowo zrozumiały, a wykładnia gramatyczna prowadzi do wniosku, że nie można tu mówić o naruszeniu prawa do sądu. Ochronie praw strony służy oczywiście instytucja przywrócenia terminu, strona może zwrócić się o nie, jeżeli nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy (art. 86 § 1 p.p.s.a.), co jednak w sprawie nie zostało wykazane. Powoływanie się na wykładnię prokonstytucyjną i celowościową nie może jednak prowadzić do zmiany jednoznacznej treści normy prawnej zawartej w przepisie art. 83 § 3 p.p.s.a. (uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt I OPS 1/15 dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W ocenie Sądu uregulowania art. 83 § 3 p.p.s.a. i art. 57 § 5 pkt 2 kpa są w tym zakresie tożsame, należy więc podzielić wyrażone w powyższej uchwale stanowisko i odnieść je również do oceny zachowania terminu do wniesienia odwołania w postępowaniu administracyjnym. Mając to wszystko na uwadze należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, gdyż ani argumentacja skargi, ani też analiza akt sprawy nie ujawniła wad tego rodzaju, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, dlatego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.