II SA/Ke 762/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Sędzia WSA Andrzej Jagiełło (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 marca 2011 r. sprawy ze skargi E. M., R. K., H. K., R. S., Z. Ś., Z. L., M. J., W. O. i K. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz E. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. II SA/Ke 762/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...], znak:[...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 216 w związku z art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) odmówił zwrotu na rzecz spadkobierców J. L., R. S. i A. M., udziału wynoszącego 3/4 części w nieruchomości położonej w K. przy ul. Ł., oznaczonej w dniu nabycia na rzecz Skarbu Państwa jako działki nr 48/1 i nr 48/2 o łącznej powierzchni 7963m2, którym obecnie w ewidencji gruntów m. K. odpowiada działka nr 3/14 o pow. 0,1204 ha i części działek nr 5/22 o pow. 1, 3452 ha i nr 3/15 o pow. 8, 7589 ha, stanowiące własność Skarbu Państwa. Decyzja ta została doręczona E. M. w dniu 5 grudnia 2005 r. W dniu 13 grudnia 2005 r. E. M. na podstawie art. 111 k.p.a., wniósł o uzupełnienie powyższej decyzji. Pismo to zostało potraktowane przez Prezydenta Miasta K. jako odwołanie i przesłane do Wojewody . Z kolei w dniu 14 lutego 2006 r. E. M. wniósł odwołanie od ww. decyzji, a następnie w dniu 21 lutego 2006 r. odwołanie to cofnął. Decyzją z dnia [...] Wojewoda umorzył postępowanie odwoławcze. Rozstrzygnięcie to zostało następnie uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 listopada 2006 r., sygn. akt II SA/Ke 290/06 z powodu nie dokonania przez organ odwoławczy oceny decyzji organu pierwszej instancji pod kątem jej zgodności z prawem. Rozpatrując sprawę ponownie Wojewoda decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu podał, że w niniejszej sprawie nie zostało zakończone postępowanie przed organem pierwszej instancji, gdyż Prezydent Miasta K. w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku E. M. o uzupełnienie treści decyzji z dnia [...]. Skarga na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 12 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Ke 525/07. Postanowieniem z dnia [...] Prezydent Miasta K. odmówił uzupełnienia treści decyzji z dnia [...] pouczając strony, że na to postanowienie przysługuje prawo wniesienia zażalenia w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia. Postanowienia to zostało skarżącemu doręczone w dniu 16 grudnia 2008r. Zgodnie z pouczeniem skarżący wniósł na nie zażalenie do Wojewody. Wojewoda postanowieniem z dnia 28 stycznia 2009 r., stwierdził niedopuszczalność zażalenia wyjaśniając, że od postanowienia o odmowie uzupełnienia decyzji nie służy zażalenie a podlega ocenie w trakcie kontroli instancyjnej dokonywanej na skutek wniesionego odwołania od decyzji, która objęta była wnioskiem o jej uzupełnienie. Stwierdził również, ze w takim przypadku stosownie, do art. 111§ 2 k.p.a termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia stronie odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia decyzji. Postanowienie doręczono skarżącemu 4 lutego 2009 r. Skarga E. M. na to postanowienie została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II SA/Ke 179/09. Pismem z dnia 24 czerwca 2010 r. E. M. złożył do Wojewody prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] wraz ze stanowiącym jej integralną część postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia [...] Do wniosku załączył odwołanie od wskazanej decyzji. W odpowiedzi na ten wniosek pismem z dnia 8 lipca 2010 r. Wojewoda poinformował E. M., iż stosownie do art. 112 kpa błędne pouczenie nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Zatem zastosowanie się do treści pouczenia wywołuje skutek zachowania terminu. W związku z powyższym Wojewoda stwierdził, że rozpozna odwołanie z dnia 24 czerwca 2010 r., po zwrocie akt sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Decyzją z dnia [...] znak: [...] Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania E. M. od wspomnianej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] wraz ze stanowiącym jej integralną część postanowieniem Prezydenta Miasta K. z dnia [...] , na podstawie art. 9a, art. 136 ust. 3, art. 216 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r., o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Postanowieniem z dnia 20 października 2010 r. Wojewoda , po rozpatrzeniu wniosku E. M. odmówił uzupełnienia powyższej decyzji. W skardze na decyzję z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach E. M. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik R.K., H.K., R.S., Z.S., Z.L., M.J., W.O. i K.K., wniósł o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżący obszernie przedstawił przebieg postępowania w niniejszej sprawie, poczynając od daty złożenia wniosku o zwrot nieruchomości i obszernie przedstawił zarzuty oraz uwagi dotyczące czynności oraz rozstrzygnięć podejmowanych przez organy administracji w trakcie jego trwania. Odnośnie decyzji odwoławczej autor skargi m.in. zarzucił naruszenie art. 9a, art. 34, art. 136, art. 137 w zw. art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r., o gospodarce nieruchomościami oraz art. 23, art. 35, art. 47 ust. 4, art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo u ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej min. poprzez orzekanie w sprawach skarg na akty z zakresu administracji publicznej, o jakich mowa w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu prze sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz 1270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. W ramach tej kontroli sąd bada zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd uchyla decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenia przepisów o postępowaniu, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania ( art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a) lub stwierdza ich nieważność w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a). W tym ostatnim przypadku nie jest związany zakazem wynikającym z treści art. 134 § 2 p.p.s.a. Przy tak zakreślonych granicach kontroli legalności zaskarżonego decyzji, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze, należało w pierwszym rzędzie wskazać na wystąpienie przesłanki jej nieważności. Stosownie do treści art. 129 § 1 i 2 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Zgodnie, zaś z art. 111 k.p.a. strona może w terminie czternastu dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji zażądać jej uzupełnienia i w takim przypadku termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia jej odpowiedzi. Z omówionego wyżej stanu sprawy, ustalonego na podstawie akt postępowania administracyjnego wynika, że kwestionowana decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] została doręczona skarżącemu w dniu 5 grudnia 2005 r. Postanowienie tego organu z dnia [...] o odmowie jej uzupełnienia, zostało doręczone E. M. w dniu 16 grudnia 2008 r. Bezsporne jest również to, że zawierało ono błędne pouczenie co do trybu i terminu zaskarżenia. Pouczono go, bowiem o możliwości złożenia zażalenia w terminie siedmiu dni od doręczenia zamiast pouczenia o prawie do złożenia w terminie czternastu dni od tej daty odwołania od decyzji z dnia [...] Odwołanie od tej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia skarżący wniósł dopiero w dniu 24 czerwca 2010 r. Wniosek o przywrócenie terminu nie został przez organ drugiej instancji rozpoznany a jedynie z pisma z dnia 8 lipca 2010 r., wystosowanego z upoważnienia Wojewody , wynika, że zdaniem tego organu zgodnie z treścią art. 112 k.p.a. błędne pouczenie wywołało skutek w postaci zachowania terminu do wniesienia odwołania. W konsekwencji tego Wojewoda rozpoznał odwołanie E. M. i kwestionowaną decyzją utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Zgodnie z treścią art. 112 k.p.a. błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sadu administracyjnego nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia. Z treści tego przepisu wynika zatem, że błędne pouczenie co do prawa odwołania wprawdzie nie może szkodzić stronie, ale też nie daje jej nadzwyczajnych uprawnień naruszających ustalone przepisami prawa, w tym przypadku k.p.a., zasady postępowania. W konsekwencji fakt mylnego pouczenia strony o trybie i sposobie wniesienia odwołania nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia tego środka, który jest terminem ustawowym i rozpoczyna się od daty ściśle określonej w przepisach, lecz może stanowić przesłankę do przywrócenia terminu ( por. np. wyrok NSA z 21 grudnia 2005 r., I OSK 271/05, Lex nr 188813; wyrok WSA w Warszawie z 3 marca 2007 r., III SA/Wa 4321/06, Lex nr 441009). Bezpośredni skutek błędnego pouczenia można nastąpić jedynie w sytuacji, gdy strona została pouczona o dłuższym, niż wynikającym z treści przepisu terminie do wniesienia odwołania. W takim jedynie przypadku organ obowiązany jest je rozpatrzyć bez potrzeby wnoszenia wniosku o przywrócenie terminu ( por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H.Beck, wydanie7, str. 534; także: wyrok NSA z 19 października 2007 r., I OSK 2014/06, Lex nr 427591). Taka jednakże sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Należy, zatem uznać, że wbrew stanowisku organu odwoławczego, wynikający z treści art. 111 § 2 k.p.a. czternastodniowy termin do wniesienia przez E. M. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] rozpoczął bieg w dniu doręczenia mu postanowienia o odmowie jej uzupełnienia, a więc w dniu 16 grudnia 2008 r. Wniesienie odwołania w dniu 24 czerwca 2010 r. nastąpiło, zatem z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 111 § 2 w zw. z art. 129 § 2 k.p.a. Okoliczność ta była również oczywista dla samego skarżącego, który wraz z odwołaniem złożył wniosek o przywrócenie terminu w trybie art. 58 § 1 k.p.a. Uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania powoduje jego bezskuteczność a organ odwoławczy, zgodnie z treścią art. 134 k.p.a., ma obowiązek stwierdzić jego uchybienie. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu , który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa o jakim mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., skutkujące nieważnością zaskarżonego aktu. Skoro, zatem Wojewoda rozpoznał odwołanie E. M. wniesione z uchybieniem terminu, bez wcześniejszego rozpoznania jego wniosku o przywrócenie terminu, to kwestionowana decyzja tego organu z dnia [...] dotknięta jest wadą nieważności. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a stwierdził jej nieważność a na podstawie art. 152 p.p.s.a orzekł, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a Rozpatrując ponownie sprawę Wojewoda w pierwszym rzędzie rozpozna wniosek E. M. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oceniając go pod kątem spełnienia przesłanek z art. 58 § 1 i 2 k.p.a.