II SAB/Ke 125/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Banach, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Armański, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi K. Z. na bezczynność Wójta Gminy Raków w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wójta Gminy Raków do rozpatrzenia wniosku K. Z. z dnia 5 grudnia 2024 r.; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. wymierza organowi grzywnę w wysokości 300 (trzysta) złotych; IV. zasądza od Wójta Gminy Raków na rzecz K. Z. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargą, wniesioną 12 grudnia 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (data wpływu do organu), K. Z. zakwestionował bezczynność Wójta Gminy Raków, w zakresie rozpatrzenia jego wniosku z 5 grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w następującym zakresie: "w dniu 01.07.2024 r. miało miejsce zgłoszenie (telefoniczne) umyślnej nieszczelności szamba. Jakie czynności zostały podjęte przez gminę? Czy została podjęta kontrola? Jakie są wyniki i następstwa kontroli?". W uzasadnieniu podkreślił, że wniosek złożył za pośrednictwem poczty elektronicznej, natomiast jako formę udostepnienia informacji wskazał przesłanie jej pocztą w formie wydruku na podany przez niego adres. Do dnia złożenia skargi nie otrzymał odpowiedzi mimo wysłanego ponaglenia. Z podniesionych wyżej względów zarzucił organowi bezczynność oraz naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium jest udostępniana na wniosek poprzez błędne zastosowanie polegające na nieprawidłowym, gdyż tylko częściowym zrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej; 3. sprawy nie załatwiono w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. (bezczynność). W tym stanie rzeczy skarżący wniósł o: 1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z 5.12.2024; 2. zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania i zadośćuczynienie poniesionych nakładów według norm przepisanych; 3. wymierzenie organowi kary pieniężnej według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc, że nie mógł udzielić żądanej informacji publicznej w zakresie dotyczącym nieszczelności szamba na wskazanej konkretnej przez wnioskodawcę działce poprzez podanie jej numeru z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej i w tym zakresie wydał w dniu 17 grudnia decyzję RŚUK.1431.1.2025 w sprawie udostepnienia informacji publicznej. Organ przyznał, że wprawdzie udzielił odpowiedzi po terminie, jednakże z uwagi na charakter informacji, które w przeważającej mierze nie podlegają udostępnieniu, oddalenie skargi jest uzasadnione również co do wniosków skarżącego dotyczących zasądzenia od organu na jego rzecz kosztów postępowania oraz zadośćuczynienia. Ponadto organ wniósł o niewymierzanie mu kary pieniężnej. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze m.), dalej "p.p.s.a.", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W piśmiennictwie przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie jednakże, mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem stosownej czynności (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. T. Wosia, Warszawa 2005, uw. 72 do art. 3). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, uw. 34 do art. 3). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu, albo do podjęcia określonej czynności. W przypadku żądania udzielenia informacji publicznej, bezczynność może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), zwanej dalej "u.d.i.p.", a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego stosownie do przepisów tej ustawy. W orzecznictwie przyjęto, że informację publiczną stanowi każda informacja wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa w zakresie tych kompetencji. Taki charakter ma również wiadomość niewytworzona przez podmioty publiczne, lecz odnosząca się do tych podmiotów (zob. wyrok NSA z dnia 30 października 2002 r., sygn. II SA 1956/02, LEX nr 78062). Przy czym prawo do informacji publicznej jest zasadą, a wyjątki od niej powinny być interpretowane ściśle (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 marca 2003 r., sygn. akt II SA 3572/02, LEX nr 144641). Nie budzi wątpliwości Sądu, że żądana informacja jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. d), dotyczy ona bowiem podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym informacji o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw, które należą do organu administracji publicznej. Natomiast Wójt Gminy Raków, jako organ władzy samorządowej, jest zobowiązanym do jej udostępniania. Realizację prawa do udostępnienia informacji publicznej konkretyzuje art. 13 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). Złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej nakłada na podmiot zobowiązany określone obowiązki. Winien on albo udzielić takiej informacji w terminie określonym w art. 13 u.d.i.p., albo odmówić jej udostępnienia trybie decyzji administracyjnej (o czym stanowi art. 16 ust. 1 u.d.i.p.) lub też umorzyć postępowanie (w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). W sytuacji zaś, gdy żądanie strony nie dotyczy informacji publicznej, brak jest podstaw do wydawania decyzji i należy jedynie wnioskodawcę poinformować pismem, że sprawa nie dotyczy informacji publicznej (zob. wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2003 r., sygn. II SA/Gd 1153/03, LEX nr 299295. W przedmiotowej skardze, skarżący zarzuca bezczynność Wójta Gminy Raków na jego wniosek z 5 grudnia 2024 r. Z akt administracyjnych bezspornie wynika, że do dnia wniesienia skargi (12 grudnia 2025 r.), organ nie udzielił skarżącemu na ten wniosek odpowiedzi. Natomiast po wniesieniu skargi, a przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, organ na podstawie art. 16 w zw. z art. 5 u.d.i.p. wydał w dniu 17 grudnia 2025 r. decyzję, odmawiającą udostępnienia informacji publicznej, w zakresie dotyczącym nieszczelności szamba, o którą zwracał się we wniosku z 5 grudnia 2024 r. Wydanie decyzji oznacza, że strona niezadowolona z jej treści może ją zaskarżyć do organu odwoławczego, a w razie nieuwzględnienia odwołania, może wnieść skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia. Biorąc powyższe pod uwagę, nie budzi wątpliwości Sądu, że bezczynność, będąca przedmiotem niniejszej skargi przestała istnieć po wniesieniu skargi, gdyż wydano w tej sprawie decyzję. Postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie udostępnienia żądanej informacji publicznej stało się więc bezprzedmiotowe i w związku z tym podlega umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe z innych przyczyn, niż wymienione w pkt 1 i 2 tego paragrafu. Umorzenie postępowania przed sądem następuje, gdy w jego toku zaistnieją zdarzenia, które uniemożliwiają osiągnięcie jego celu, albo powodują, że dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonego aktu lub czynności staje się zbędne lub nawet niedopuszczalne. Sąd administracyjny ma obowiązek uwzględnienia tych zdarzeń, o ile istnieją one w dacie orzekania. W sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej, bezprzedmiotowość postępowania będzie miała miejsce, gdy stan bezczynności przestanie istnieć, co do zasady, w wyniku wydania aktu lub podjęcia określonej czynności przez organ - po wniesieniu skargi, a przed wydaniem rozstrzygnięcia przez sąd. Wskazać tu należy, że w sprawach skarg na bezczynność organu sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed orzeczeniem w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej nie pozostaje już w stanie bezczynności, to sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. W powyższej kwestii wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08 (publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA), stwierdzając, że przepis art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ma zastosowanie także w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. Zatem mimo tego, że w dniu wniesienia skargi organ pozostawał w bezczynności, wobec udostępnienia informacji przed rozpoznaniem skargi, odpadła przesłanka wydania orzeczenia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakazania organowi załatwienia wniosku. Wobec powyższego należało orzec o umorzeniu postępowania w tym zakresie. Jednocześnie należy stwierdzić, że podjęcie działania przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, nie powoduje, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się w całości bezprzedmiotowe. Nie zwalnia bowiem Sądu od dokonania oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, ONSA i WSA nr 1/2013, poz. 7, postanowienie NSA z dnia 17 października 2012 r. sygn. akt I OSK 2443/12 i z dnia 18 czerwca 2013 r. sygn. I OSK 1221/13, dostępne w CBOSA ). Stosownie do treści art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W okolicznościach konkretnej sprawy Sąd uznał, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ wydał decyzję po upływie roku od dnia złożenia wniosku, w sytuacji oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności celem jego załatwienia. Nie ma przy tym znaczenia, że finalnie organ odmówił ich udostępnienia, ale że ewidentnie nie wywiązał się z obowiązków wynikających z obowiązującego prawa, które implikują podejmowanie czynności dla merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że samo przekroczenie przez podmiot zobowiązany ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (por. wyroki NSA z dnia: 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt II OSK 1802/19; 4 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 3374/18; 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17). Zdaniem Sądu, taka sytuacja miała miejsce w analizowanym przypadku. Ani bowiem charakter sprawy ani też stopień jej skomplikowania nie uzasadniał tak długiego okresu załatwienia wniosku strony, podobnie jak stwierdzenie organu, że w przeważającej mierze żądane informacje nie podlegają udostępnieniu. Stosownie do treści art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Wobec stwierdzenia, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w konsekwencji należało wymierzyć organowi grzywnę w wysokości 300 zł, która w ocenie Sądu jest adekwatna do stopnia zawinienia organu na tle zasad efektywnego i terminowego działania organu w załatwieniu sprawy. Grzywna ta ma również zwrócić uwagę organu na to, aby takie sytuacje w przyszłości się nie zdarzały. Uwzględniając treść art. 149 § 2 p.p.s.a. trzeba zauważyć, że fakt bezczynności, nawet w stopniu rażącym, sam w sobie nie stanowi dostatecznej przesłanki do przyznania sumy pieniężnej od organu na rzecz skarżącego. Gdyby bowiem był taki zamiar ustawodawcy, wówczas brzmienie przepisu miałoby treść odmienną, obligując wprost sąd do przyznania sumy pieniężnej, a nie jedynie ustanawiając taką możliwość. Obowiązujące w tej kwestii fakultatywne jedynie działanie sądu – bez jednoczesnego sprecyzowania przesłanek w ustawie – oznacza, że wybór co do zastosowania tego środka należy do oceny sądu, a przesądzające są w istocie konkretne, szczególne okoliczności faktyczne całokształtu danej sprawy (tak wyrok NSA z 26.02.2026 r., sygn. akt III OSK 379/25). Na tle powyższych rozważań Sąd nie znalazł podstaw do przyznania skarżącemu sumy pieniężnej od organu, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Skarżący przede wszystkim w ogóle nie uzasadnił swojego stanowiska w tym zakresie, w szczególności nie wykazał istotności dla niego żądanej informacji publicznej jak również nie wykazał jaką szkodę poniósł na skutek jej nieudzielenia w terminie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postepowanie, o czym orzeczono w pkt I sentencji wyroku. Stosownie do obowiązku wynikającego z treści art. 149 § 1a p.p.s.a., Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. Sąd wymierzył organowi grzywnę, jak w punkcie III sentencji wyroku. O kosztach postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a