II SAB/Ke 18/25
WyrokWSA w Kielcach2025-05-21
Skład orzekający: Sylwester Miziołek, Renata Detka, Beata Ziomek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego wykonująca zadania publiczne, takie jak dystrybucja energii elektrycznej, jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej na wniosek dotyczący dokumentów związanych z budową i eksploatacją infrastruktury elektroenergetycznej, nawet jeśli wnioskodawca wskazuje na swój indywidualny interes w uzyskaniu tych informacji?Ratio decidendi
Spółka prawa handlowego wykonująca zadania publiczne jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej, nawet jeśli wnioskodawca wskazuje na swój indywidualny interes w uzyskaniu tych informacji. Kryterium rozróżnienia informacji publicznej od niepublicznej nie jest interes wnioskodawcy, lecz publiczny charakter sprawy. Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej, wynikająca z błędnego rozumienia pojęcia 'sprawy publicznej', nie stanowi rażącego naruszenia prawa, jeśli nie wynika z lekceważenia prawa wnioskodawcy.Stan faktyczny
Skarżący M. S. złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej dokumentów związanych z budową i eksploatacją infrastruktury elektroenergetycznej na jego nieruchomości. Spółka [...] S.A. odmówiła udostępnienia informacji, uznając je za dotyczące prywatnych interesów wnioskodawcy. Skarżący wniósł skargę na bezczynność organu. Sąd rozpoznał skargę M. S. po odrzuceniu skarg pozostałych wnioskodawców.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zobowiązał [...] S.A. w L. Oddział S.-K. do rozpatrzenia wniosku M. S. z 6 grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty zwrotu akt sprawy. Stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Oddalił skargę w pozostałej części i zasądził od organu na rzecz M. S. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka (spr.) Sędzia WSA Beata Ziomek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność [...] S.A. w L. Oddział S.-K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje [...] S.A. w L. Oddział S.-K. do rozpatrzenia wniosku M. S. z 6 grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty zwrotu organowi akt sprawy wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od [...] S.A. w L. Oddział S.-K. na rzecz M. S. kwotę [...](pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pismem z 27 stycznia 2025 r. J. S., J. S. i M. S. wnieśli skargę na bezczynność [...] S.A. w L., Oddział S.-K., zwanej dalej także organem lub spółką, w sprawie udostępnienia informacji publicznej zarzucając organowi naruszenie art. 1 ust. 1
w zw. z art. 10 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej u.d.i.p.
W oparciu o powyższe skarżący wnieśli o:
1) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności;
2) zobowiązanie organu do załatwienia (rozpatrzenia) wniosku skarżących
o udostępnienie informacji publicznej, w tym orzeczenie o obowiązku udzielenia wnioskowanych informacji, nie później niż w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku wydanego w tej sprawie przez Sąd;
3) zasądzenie od [...] S.A. na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości [...] zł;
4) zasądzenie od organu na rzecz każdego ze skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnili, że wnioskiem z 6 grudnia 2024 r. zwrócili się do organu o udzielenie dostępu do informacji publicznej poprzez udostępnienie decyzji administracyjnych, zawartych umów (w tym umowy z 18 maja 2015 r., na którą organ powołał się w swoim piśmie z 7 listopada 2024 r.), oświadczeń właścicieli, projektów budowlanych i wykonawczych, protokołów odbiorów technicznych i przekazania urządzeń przesyłowych do eksploatacji, protokołów zdawczo - odbiorczych środków trwałych, map obejmujących część opisową
i graficzną projektowanych i wybudowanych urządzeń przesyłowych oraz wykazów właścicieli - dotyczących lokalizacji (w tym usytuowania, przebiegu i głębokości wkopania kabla), budowy (w tym umieszczenia w gruncie), ewentualnej przebudowy lub modernizacji oraz eksploatacji infrastruktury elektroenergetycznej zlokalizowanej na następujących nieruchomościach:
1) działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości M., gmina S., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą [...],
2) działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości M., gmina S., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą [...] oraz
3) działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości M., gmina S., dla której Sąd Rejonowy w K. prowadzi księgę wieczystą [...]
We wniosku wskazane zostało, że rzeczone informacje winny być przesłane
w formie kserokopii (egzemplarzy na piśmie) pocztą tradycyjną na adres: J.
i J. S., M. 46, [...].
W ocenie skarżących [...] S.A. jest podmiotem wykonującym zadania publiczne, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., a zatem spółka ta jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej dotyczącej dystrybucji energii elektrycznej oraz innych zadań przez siebie realizowanych, a określonych np. przez art. 9c ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne.
17 grudnia 2024 r. wnioskodawcy otrzymali pismo [...] S.A. datowane na 12 grudnia 2024r., w którym spółka stwierdziła, że żądane informacje nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p. Stanowisko to zostało oparte na twierdzeniu, że "zapytania dotyczące prywatnych interesów nie stanowią informacji publicznej", a taki charakter — zdaniem [...] S.A. — ma wniosek z 6 grudnia 2024 r.
Do dnia złożenia niniejszej skargi, [...] S.A. nie udostępniła skarżącym informacji określonych we wniosku z 6 grudnia 2024 r.
Zdaniem skarżących stanowisko organu jest błędne, na okoliczność czego powołali orzecznictwo sądowe. Błędnym jest pogląd, że wniosek jest pismem
w indywidualnej sprawnie jego autorów - ich sprawie "własnej". Organ nie dostrzega, że informacje, których udostępnienia domagają się skarżący we wniosku, są informacjami o charakterze publicznym. Dokumenty je obejmujące służyły bowiem projektowaniu, budowie i rozbudowie sieci elektroenergetycznej, a obecnie dystrybucji energii elektrycznej, a zatem sprawom o charakterze ewidentnie publicznym. Poza tym, z tej sieci (kabla) korzystają nie tylko wnioskodawcy. Czyni to choćby właściciel nieruchomości oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...], położonej w miejscowości M., gmina S.. Przyjęcie zapatrywania spółki kreuje pogląd, że nie można na podstawie u.d.i.p. starać się uzyskać informację
w swojej własnej sprawie, co prowadzi do absurdalnego wniosku, że informacja
o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów
i celów publicznych byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy.
Ponadto wnioskodawcy nie wskazali we wniosku, jaki użytek chcą czynić
z wnioskowanych informacji. Nie uczynili tego, gdyż nie wymagają od nich tego przepisy u.d.i.p. Wszelkie twierdzenia organu w tym zakresie są zatem zupełnie dowolne. Nie jest też prawdą, że wnioskodawcy noszą się z zamiarem uregulowania stanu prawnego urządzeń elektroenergetycznych znajdujących się na nieruchomościach stanowiących ich własność. Są to nieuzasadnione domniemania. Nie świadczy o tym żaden dokument. Celem skarżących jest ustalenie zasad
i okoliczności wytyczenia przebiegu sieci elektroenergetycznej istniejącej wzdłuż drogi gminnej w miejscowości M., która częściowo jest naziemna,
a częściowo wkopana w grunt, w dodatku znajduje się z jednej i drugiej strony wspomnianej drogi. Okoliczności te mają wpływ na sposób dalszego rozwoju tej sieci, a co za tym idzie, na zagospodarowanie nieruchomości zlokalizowanych przy tej drodze, która jest jedną z dwóch ulic przecinających całą miejscowość (M. i jako taka ma istotne znaczenie dla lokalnej społeczności i rozwoju miejscowości. Skarżący podnieśli, że między nimi, a [...] S.A., nie toczy się żaden spór sądowy, a jedyny stosunek prawny ich łączący to ten, którego przedmiotem jest dostawa i sprzedaż energii elektrycznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że skarżący we wniosku z 6 grudnia 2024 r. wprost nawiązali do swojego pisma z 17 października 2024 r., co jednoznacznie pokazuje, że ich działanie jest związane ze sporem dotyczącym infrastruktury elektroenergetycznej.
W ocenie organu, informacje dotyczące spraw indywidualnych nie stanowią informacji publicznej, bowiem nie mają związku z prawidłowością funkcjonowania wspólnoty publicznoprawnej, zaspokajaniem potrzeb ogółu społeczeństwa, bezpieczeństwem funkcjonowania Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, ani nie stanowią o realizacji funkcji dystrybucji energii elektrycznej i wykonywania obowiązków Operatora Sieci Dystrybucyjnej dla ogółu obszaru, na którym organ działa. Na poparcie tego stanowiska spółka wskazała na wyrok NSA z 25 września 2020 r., sygn. akt I OSK 404/20.
Kwestia oceny merytorycznej sporu co do infrastruktury elektroenergetycznej na działkach wskazanych przez skarżących jest poza zakresem sprawy zainicjowanej skargą na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Prawomocnym postanowieniem z 14 marca 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odrzucił skargę J. S. i J. S..
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), zwanej dalej p.p.s.a. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił i zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że wobec prawomocnego odrzucenia skarg J. S. i J. S. Sąd w niniejszej sprawie rozpoznał wyłącznie skargę M. S..
Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności wskazane w art. 3 § 2 pkt 1–7 i § 3 p.p.s.a., a także, jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1–4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt. 4a.
W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że M. S., reprezentowany przez matkę J. S. na podstawie pełnomocnictwa z 16 marca 2023 r. (nazwanego "Upoważnieniem"), złożył wniosek opisany w skardze, dotyczący jego działki oznaczonej nr [...] położonej w M.. Nie ulega również wątpliwości, że spółka pismem z 12 grudnia 2024 r. poinformowała wnioskodawców, w tym skarżącego, że zapytanie zawarte we wniosku nie jest informacją publiczną, gdyż dotyczy ich prywatnych interesów. W piśmie wskazano, że z treści drugiego, równorzędnego pisma z 6 grudnia 2024 r. w sprawie wskazania odpowiedzi dotyczących ustanowienia służebności przesyłu wynika, że wniosek dotyczy urządzeń, co do których wnioskodawcy noszą się z zamiarem uregulowania ich stanu prawnego w związku posadowieniem na nieruchomościach stanowiących ich własność, tj. m.in. na działce nr [...] należącej do M. S.. "Bezsprzecznie stoją więc za tym interesy prywatne, gdyż wnioskodawcy pragną pozyskać dokumentację, którą wykorzystają dla osobistych i partykularnych interesów (sprawa o uregulowanie stanu prawnego urządzeń w związku z ich posadowieniem na nieruchomości). Nie istnieje żadna okoliczność, która przyznawałaby temu zagadnieniu bardziej publiczny i ogólny charakter."
Spór między stronami sprowadza się więc do odpowiedzi na pytanie, czy
w stanie faktycznym kontrolowanej sprawy mamy do czynienia z informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zgodnie
z pierwszym z powołanych przepisów, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a od osoby je wykonującej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1 i 2 u.d.i.p.).
Przepisy u.d.i.p. stanowią uszczegółowienie prawa o charakterze konstytucyjnym. Zgodnie bowiem z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji
o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., do udzielenia informacji publicznej zobowiązane są nie tylko władze publiczne, ale także inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma wątpliwości co do tego, że [...] S.A. w L. (której jednostką organizacyjną jest Oddział S.-K.), jako spółka prawa handlowego wykonująca zadania publiczne polegające na wykonywaniu funkcji operatora systemu dystrybucyjnego elektroenergetycznego, czyli zadania istotne z punktu widzenia celów państwa, bo mające na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli, jest podmiotem wykonującym zadania publiczne w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK [...], z 27 sierpnia 2014 r. I OSK [...], z 6 września 2016 r.
I OSK 700/16, dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że "jednostką organizacyjną", o jakiej mowa
w art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy, jest każda jednostka organizacyjna wykonująca zadania publiczne, nawet gdy stanowi część spółki, powołana w celu świadczenia usług na określonym terenie. Stąd też należy uznać, że jednostką zobowiązaną w niniejszej sprawie do udzielenia informacji publicznej jest [...] S.A. Oddział S.-K. (por. wyroki NSA: z 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 102/13;
z 20 grudnia 2013 r. I OSK 1987/13; z 18 kwietnia 2014 r. I OSK 2298/13; dostępne j.w.).
Kwestia ta nie była zresztą sporna w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do stanowiska spółki, że wnioskowana w tej sprawie informacja nie jest publiczną, gdyż dotyczy indywidualnego, prywatnego interesu skarżącego, którego celem jest pozyskanie żądanych dokumentów w celu uregulowania stanu prawnego urządzeń znajdujących się na działce nr [...] należącej do M. S., Sąd wyraża stanowisko zaprezentowane już w orzecznictwie, w tym m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2021 r., sygn. akt III OSK 4568/21 (dostępnym w CBOSA), wskazujące, że kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji nie jest kryterium interesu wnioskodawcy w uzyskaniu informacji publicznej.
W przywołanym wyroku NSA podkreślił, że przedmiot prawa dostępu do informacji publicznej, jakim jest informacja publiczna określona w art. 61 ust. 1 Konstytucji jako "informacja o działalności" podmiotów określonych w tym przepisie,
a w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. jako "każda informacja o sprawach publicznych", jest kategorią prawną podlegającą wykładni. Zarówno Konstytucja, jak i u.d.i.p. wiążą pojęcie informacji publicznej z aktywnością podmiotów wskazanych w tych aktach prawnych, która ukierunkowana jest na wypełnianie określonych zadań publicznych
i realizowanie określonych interesów i celów publicznych. Wynika to z faktu, że zarówno działalność podmiotów wskazanych w art. 61 ust. 1 Konstytucji, jak
i sprawa, o jakiej mowa w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wtedy mogą być kwalifikowane jako informacja publiczna, gdy spełniają kryterium "publiczności".
W doktrynie prawa administracyjnego pojęcie "publiczności" służące m.in. tak podstawowym celom jako definiowanie administracji publicznej, czy kategorii interesu publicznego, jest wiązane z działalnością państwa jako przejętego przez nie zadania polegającego na zaspokajaniu zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli, wynikających ze współżycia ludzi w społecznościach (zob. J. Boć, Pojęcie administracji, w: J. Boć (red.), Prawo administracyjne, Wrocław 2004, s. 16;
J. Supernat, Pojęcie administracji publicznej – "państwowe", "powszechnie pojemne
i ponadczasowe" oraz "pozapaństwowe", w: J. Korczak (red.): Układ administracji publicznej, Warszawa 2020, s. 114). Ustawodawca nie definiuje pojęcia "sprawy publicznej", niewątpliwie jednak są to sprawy związane z istnieniem
i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej. Określenie sprawy jako "publicznej" wskazuje, że jest to sprawa ogółu i koresponduje w znacznym stopniu
z pojęciem dobra wspólnego (dobra ogółu). Takie rozumienie pojęcia "sprawa publiczna" związane właśnie z władzą publiczną i wspólnotą publicznoprawną oraz jej funkcjonowaniem trafnie akcentuje się w doktrynie i orzecznictwie (zob.: H. Izdebski: Samorząd terytorialny. Podstawy ustroju i działalności, Warszawa 2004, s. 209; wyrok NSA z 30 września 2009 r., I OSK 2093/14). Sprawy niezwiązane ze wspólnotą publiczną – określane czasami w piśmiennictwie jako sprawy "sfery prywatnej" (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska: Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Warszawa 2016, Lex 2016, t. 4; por. wyrok NSA o sygn. I OSK 1035/10), tj. dotyczące kwestii właśnie prywatnych, osobistych, intymnych (dane osobowe, życie prywatne, rodzinne), związanych z dobrami osobistymi (M. Jabłoński, Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym, Wrocław 2009, s. 151), nie są sprawami publicznymi, z kolei sprawy wspólnoty publicznej zawsze są sprawami publicznymi.
Granica pomiędzy sprawą "publiczną" a sprawą "prywatną" jest zatem jednocześnie jedną z granic pomiędzy informacją publiczną a informacją niepubliczną. Granica ta nie jest ostra, stąd jej ustalenie w konkretnych sprawach może być problematyczne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle wykładni art. 61 ust. 1 Konstytucji i art. 1 ust. 1 u.d.i.p. wypracowano stanowiska ułatwiające kwalifikowanie określonej informacji jako publicznej, m.in. przyjęto, że nie ma znamion informacji publicznej informacja dotykająca bezpośrednio sfery ad personam (por. wyroki NSA o sygn.: I OSK 1035/10, I OSK 3429/18, I OSK 2710/17, I OSK 2434/16, I OSK 1586/16, I OSK 1380/17, dostępne w CBOSA) i wiążąca się
z ujawnieniem prywatnych danych określonej osoby. Przyjęto również, że przymiot informacji publicznej bez wątpienia posiadają dokumenty urzędowe organu (będące dowodem tego, co w nich urzędowo stwierdzono, zatwierdzono lub podano), wytworzone w ramach realizacji powierzonych mu zadań, a więc dokumenty powstałe w związku z prowadzeniem konkretnych spraw. Natomiast przymiotu informacji publicznej nie mają dokumenty prywatne, które podmiot kieruje do organu administracji publicznej. W rozumieniu u.d.i.p., dokumenty prywatne nie stanowią informacji publicznej (por. wyrok NSA o sygn. I OSK 189/11, dostępny w CBOSA).
W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że nie jest informacją publiczną wniosek w sprawie indywidualnej, stanowiący dokument prywatny (por. wyroki NSA o sygn.: II SAB 180/02, I OSK 1797/10; postanowienie NSA o sygn.
I OSK 2154/11, dostępne w CBOSA), jak i inne pisma procesowe stron (por. wyrok NSA o sygn. I OSK 2487/11, dostępny w CBOSA).
Kryterium rozróżnienia sprawy publicznej od niepublicznej, a tym samym informacji publicznej od innej informacji, nie jest kryterium interesu wnioskodawcy
w uzyskaniu informacji publicznej. Przeczyłoby to istocie prawa dostępu do informacji publicznej, które kwalifikowane jest jako konstytucyjne publiczne prawo podmiotowe, stanowiące wyraz najsilniejszego ukształtowania pozycji prawnej jednostki wobec wspólnoty publicznoprawnej. Wyposaża ono podmiot tego prawa w przysługujące wobec wspólnoty publicznoprawnej (państwa, wspólnot samorządowych) roszczenie, tj. instrument umożliwiający skuteczne żądanie ściśle określonego pozytywnego zachowania odpowiadającego interesowi prawnemu żądającego bądź skuteczne żądanie nieingerencji w określone, prawnie zagwarantowane sfery wolności, służące wobec objętego tą sytuacją prawną innego podmiotu publicznego prawa podmiotowego (por. W. Jakimowicz: Publiczne prawa podmiotowe, Zakamycze 2002, s. 246-247). Innymi słowy publiczne prawo podmiotowe to sytuacja prawna, w której oparty na normie prawnej interes określonej osoby (będący na tej podstawie interesem prawnym) jest zaopatrzony i tym samym wzmocniony przez wynikające również z normy prawnej prawa publicznego roszczenie o określone zachowanie wspólnoty publicznoprawnej reprezentowanej przez odpowiednie organy. Publiczne prawo podmiotowe zasadza się zatem na interesie prawnym. Każdy podmiot publicznego prawa podmiotowego jest tym samym podmiotem interesu prawnego.
Jak powiedziano już wyżej, podstawą normatywną prawa dostępu do informacji publicznej jest art. 61 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 2 ust. 1 u.d.i.p., które stanowią o "prawie do" uzyskiwania informacji publicznej. Skoro zatem nie ma wątpliwości, że skarżący M. S. jest podmiotem publicznego prawa dostępu do informacji publicznej (bo mieści się w zakresie pojęcia "obywatel" – art. 61 ust. 1 Konstytucji i pojęcia "każdy"– art. 2 ust. 1 u.d.i.p.), to znaczy, że ma interes prawny wzmocniony roszczeniem o uzyskanie informacji publicznej. Zgodnie
z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa interes prawny ma charakter obiektywny właśnie z tego względu, że jest prawny. Interes prawny istnieje bowiem wówczas, "gdy zgłaszane żądanie oparte jest na konkretnej normie prawnej, a konieczność jego obiektywnego charakteru oznacza, że o istnieniu interesu prawnego nie decyduje przekonanie zainteresowanego, ale ocena ustawodawcy" (por. np. wyroki NSA o sygn.: I OSK 3534/18, II OSK 742/13, II OSK 557/11, II OSK 724/11; postanowienie NSA o sygn. I SA/Po 1242/97, dostępne w CBOSA).
Prezentowane przez organ stanowisko, odwołujące się do "sprawy własnej" jako dotyczącej informacji przydatnej dla innej, niż zainicjowana wnioskiem, indywidualnej sprawy wnioskodawcy, która nie staje się sprawą publiczną tylko
z tego tytułu, że dotyczy wnioskodawcy, uznać należy za nieczytelne i w istocie dyskryminujące wnioskodawcę w stosunku do innych osób. Przyjęcie takiego poglądu prowadziłoby bowiem do konkluzji, zgodnie z którą wbrew normatywnie określonemu zakresowi publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, prawo to nie służy "każdemu", a kwalifikacja określonej informacji jako informacji publicznej będącej przedmiotem tego prawa zależy od tego, kto występuje z wnioskiem o tę informację, co z kolei oznacza, że ta sama informacja raz może mieć charakter informacji publicznej (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot spoza "sprawy własnej"), a innym razem nie (gdy o jej udostępnienie wystąpi podmiot
w "sprawie własnej"). Stanowisko, wedle którego nie można przy pomocy u.d.i.p. starać się o uzyskanie informacji w swojej własnej sprawie prowadziłoby do nieakceptowalnego wniosku, że informacja o podejmowanej w takiej sprawie działalności bezpośrednio ukierunkowanej na wypełnianie określonych zadań publicznych i realizowanie określonych interesów i celów publicznych, byłaby dostępna dla "każdego" za wyjątkiem osoby, której ta działalność dotyczy. Wzmocnieniu tej argumentacji służą także wnioski wynikające z treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym przepisy ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Na tle tego unormowania zarysował się problem, w jakim stopniu akta dotyczące indywidualnych, często bardzo osobistych spraw obywatela (spraw cywilnych, karnych, administracyjnych), są informacją publiczną i jaka powinna być możliwość dostępu do nich – w trybie określonym przez u.d.i.p. – osób innych niż strona, których akta te nie dotyczą. W orzecznictwie wypracowany został pogląd, zgodnie z którym strony tych "własnych spraw" mają dostęp do wszelkich informacji prawnie dostępnych, w tym również do informacji publicznych, w oparciu
o unormowania poszczególnych procedur. Inne osoby, niż uczestnicy "spraw własnych" mają dostęp do informacji publicznych w "sprawach własnych" innych osób na podstawie u.d.i.p. Poglądy te dodatkowo ugruntowują w przekonaniu, że kategoria "sprawy własnej" nie jest wyznacznikiem kwalifikowania określonych informacji jako informacji publicznych.
Tym samym, dla odkodowania treści pojęcia informacji publicznej
w rozumieniu art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1 i art. 6 ust. 1 u.d.i.p. (zawierającego przykładowy katalog spraw publicznych podlegających udostępnieniu) nie ma znaczenia ocena charakteru interesu w uzyskaniu informacji publicznej przez wnioskodawcę, który jest podmiotem publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, również w powiązaniu z kategorią "sprawy własnej", ani cel, dla jakiego wnioskodawca żąda udostępnienia informacji publicznej. Sposób czynienia użytku z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej, a tym samym i interesu stanowiącego podstawę tego prawa może być analizowany z perspektywy ewentualnego zjawiska nadużywania tego prawa, a wówczas prowadzić do odmowy jego ochrony (por. także wyrok NSA z 19 grudnia 2024 r., sygn. akt III OSK 1559/24, dostępny w CBOSA).
W świetle przedstawionych wyżej poglądów, poinformowanie wnioskodawcy M. S. pismem z 22 grudnia 2024 r., że żądana informacja mu nie przysługuje, bowiem pragnie on pozyskać dokumentację, którą wykorzysta dla osobistego i partykularnego interesu w innej, własnej sprawie, nie stanowi rozpatrzenia złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej zgodnie
z u.d.i.p., co w konsekwencji świadczy o bezczynności organu
Stwierdzić jednocześnie należy, że wniosek skarżącego dotyczący udostępnienia decyzji administracyjnych, zawartych umów, oświadczeń właścicieli, projektów budowlanych i wykonawczych, protokołów odbiorów technicznych
i przekazania urządzeń przesyłowych do eksploatacji, protokołów zdawczo - odbiorczych środków trwałych, map obejmujących część opisową
i graficzną projektowanych i wybudowanych urządzeń przesyłowych oraz wykazów właścicieli - dotyczących lokalizacji (w tym usytuowania, przebiegu i głębokości wkopania kabla), budowy (w tym umieszczenia w gruncie), ewentualnej przebudowy lub modernizacji oraz eksploatacji infrastruktury elektroenergetycznej zlokalizowanej na działce ewidencyjnej nr [...] położonej w miejscowości M., będącej własnością M. S., dotyczył informacji publicznej, która może być udostępniona w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem, prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.
Wnioskowane informacje stanowią informację publiczną, o jakiej mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) oraz pkt 5 lit. d) u.d.i.p.
W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie:
- udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku,
z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.);
- jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.);
- udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej
z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.); w tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie; w takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych
w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.);
- odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej wystąpi wówczas, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot, będący w jej posiadaniu, nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia, bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie
z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Dla stwierdzenia bezczynności nie mają przy tym znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte,
a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną czy też niezawinioną opieszałością organu.
Na tle ustalonego stanu faktycznego sprawy i zaprezentowanej wyżej oceny prawnej nie może być wątpliwości co do tego, że do dnia orzekania przez Sąd organ pozostawał bezczynny w zakresie załatwienia wniosku M. S.
z 6 grudnia 2024 r.
Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, 2 i 3 p.p.s.a., sąd:
- zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
- zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
- stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce
z rażącym naruszeniem prawa.
Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).
Uwzględniając skargę Sąd orzekł jak w pkt I wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku). Bezczynność o charakterze rażącym ma miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący
i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające
w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa
w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego braku woli organu do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (por. wyrok NSA z 19 października 2021 r., sygn. akt III OSK 3916/21, dostępny j.w.).
Sąd nie dopatrzył się w bezczynności organu cech rażącego naruszenia prawa, gdyż odpowiedź na wniosek udzielona została w terminie 1 tygodnia, zaś brak rozpatrzenia żądania w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie wynikał
z lekceważenia prawa wnioskodawcy, lecz z wadliwego rozumienia "sprawy publicznej", które to pojęcie nie jest zdefiniowane ustawowo i wymaga wykładni.
Okoliczności te nie dawały także podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, niezależnie od tego, że w skardze nie przywołano żadnej argumentacji przemawiającej za uwzględnieniem tego żądania. Z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. wynika, że suma pieniężna nie jest przyznawana obligatoryjnie w razie uwzględnienia skargi na bezczynność, lecz zależy od uznania Sądu. W tym zakresie skarga została oddalona na podstawie art 151 p.p.s.a. (pkt III wyroku).
O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt. IV wyroku na podstawie art. 200
i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składają się: uiszczony wpis od skargi
w wysokości 100 zł, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w kwocie 480 zł obliczone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 z późn. zm.) oraz 17 zł z tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło