II SAB/Ke 20/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Agnieszka Banach, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Dyrektora Zarządu [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza, że Dyrektor Zarządu [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Dyrektora Zarządu [...] do rozpatrzenia wniosku J. M. z dnia 1 stycznia 2022 r.; III. oddala skargę w pozostałej części; IV. zasądza od Dyrektora Zarządu [...] na rzecz J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 22 lutego 2022 r. J. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Dyrektora [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...], wskazując że pomimo złożenia wniosku z dnia 1 stycznia 2022 r. nie udostępniono mu żądanej informacji publicznej w postaci: - przesłania za pośrednictwem platformy epuap projektu organizacji ruchu w wersji elektronicznej dla drogi wojewódzkiej [...] sporządzonego po 1 lipca 2021 r. - informacji na temat stanu wdrożenia zmian w organizacji ruchu uzgodnionych z Wojewodą [...]. W tym zakresie skarżący wskazał na naruszenie: 1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; 2. art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, zwanej dalej jako u.d.i.p. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia ww. wniosku z dnia 1 stycznia 2022 r., rozstrzygnięcie czy bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, a w przypadku przyjęcia takiej oceny wymierzenia grzywny w wysokości według uznania Sądu. Zażądał także zasądzenia jego rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w terminie wynikającym z przepisów zawartych art. 13 ust. 1 u.d.i.p., jak i do dnia sporządzenia skargi Dyrektor [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich nie udostępnił ani nie przesłał informacji, o którą wnioskował. W związku z powyższym organ ten pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął pierwszego dnia roboczego po 14 dniach od złożenia wniosku, czyli 17 stycznia 2022 r. Bezczynność organu wynosi więc ponad dwukrotność okresu wskazanego w ustawie na załatwienie wniosku, a brak jakiejkolwiek reakcji świadczy o ewidentnym naruszeniu prawa. Zdaniem skarżącego nie ulega wątpliwości, że Dyrektor [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich jest organem zobowiązanym do pełnienia funkcji zarządu dróg gminnych. Zakres wniosku obejmuje informację publiczną, jaką jest projekt organizacji ruchu. Potwierdzeniem powyższej interpretacji są m.in. wyroki WSA w Lublinie (II SAB/Lu 1/21), WSA w Rzeszowie (II SAB/Rz 34/21) oraz WSA w Krakowie (II SAB/Ke 102/21). W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, że do [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] dnia 1 stycznia 2022 r., jak również w okresie 30 dni od tej daty nie wpłynął wniosek J. M. o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazanym w skardze, jak też w żadnej innej sprawie. Wobec powyższego skarga jest całkowicie bezzasadna. W piśmie z dnia 28 marca 2022 r. organ podniósł, że w związku z otrzymanym pismem z dnia 21 marca 2022 r. dotyczącym skargi J. M., oraz dokumentami przekazanymi w toku postępowania, tj. kopii wniosku wraz z jego urzędowym poświadczeniem odbioru, ponownie przeanalizował zawartość skrzynek elektronicznej platformy usług administracji publicznej – ePUAP oraz skontaktował się z zespołem Service Desk - Centralnego Ośrodka Informatyki w celu weryfikacji istnienia przedmiotowej korespondencji. W toku wyjaśnień udało się odnaleźć wniosek J. M. z dnia 1 stycznia 2022 r., który ze względu na błędnie przypisaną datę nie wyświetlał się w bieżącej korespondencji przychodzącej, w związku z czym nie został zarejestrowany w systemie obiegu dokumentów [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] i nie został skierowany do odpowiedniej komórki organizacyjnej celem jego realizacji. Jednocześnie organ poinformował, że w związku z odnalezieniem wniosku J. M. z dnia 1 stycznia 2022 r. został on zarejestrowany w systemie 24 marca 2022 r., a w dniu 25 marca 2022 r. została udzielona odpowiedź na przedmiotowe pismo, zawierająca wszystkie wskazane przez wnioskodawcę informacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4. Wyjaśnić przy tym trzeba, że bezczynność organu ma miejsce wówczas, gdy organ będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminach określonych w ustawie i w konsekwencji pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma na celu spowodowanie wydania przez organ oczekiwanego aktu lub podjęcia określonej czynności. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt organu administracji, lecz jego brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Uwzględniając skargę na bezczynność Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; - zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; - stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Stosownie natomiast do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 156 § 6. W przypadku bezczynności dotyczącej udzielenia informacji publicznej bezczynność taka może wystąpić wówczas, gdy informacja wskazana we wniosku o jej udostępnienie jest informacją publiczną w rozumieniu u.d.i.p., a żądanie jej udzielenia skierowane jest do podmiotu zobowiązanego w myśl przepisów tej ustawy. Z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wynika, że do udostępnienia informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym podmioty reprezentujące jednostki organizacyjne, wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że w świetle tego przepisu Dyrektor [...] Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Z kolei informacje żądane we wniosku z dnia 1 stycznia 2022 r. stanowią informację publiczną, dotyczą bowiem spraw publicznych związanych z wykonywaniem przez ww. organ zadań publicznych w zakresie m.in. projektowania i utrzymania dróg publicznych. Realizację prawa do udostępnienia informacji publicznej konkretyzuje art. 13 u.d.i.p., zgodnie z którym udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W rozpatrywanym przypadku organ pierwotnie (odpowiadając na skargę) twierdził, że nie otrzymał w ogóle wniosku skarżącego z dnia 1 stycznia 2022 r. W sytuacji jednak gdy skarżący nadesłał (przy piśmie z dnia 12 marca 2022 r.) dokumenty potwierdzające skuteczne przesłanie wniosku, które następnie zostały doręczone organowi, organ ten – jak stwierdził w piśmie z dnia 28 marca 2022 r. – przeprowadził dodatkowe postępowanie wyjaśniające, w trakcie którego udało się odnaleźć wniosek J. M. z dnia 1 stycznia 2022 r. Jednocześnie organ poinformował, że w dniu 25 marca 2022 r. została udzielona odpowiedź na wniosek skarżącego, zawierająca wszystkie żądane informacje. Po pierwsze należy podnieść, że treść znajdującego się w aktach pisma organu z dnia 25 marca 2022 r. wraz z załącznikami (oraz Urzędowym Potwierdzeniem Doręczenia) potwierdza, że skarżącemu została udzielona odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 1 stycznia 2022 r. Po drugie jednak nie ulega także wątpliwości, że informacja ta została udzielona z uchybieniem terminu określonego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W orzecznictwie zgodnie wskazuje się, że do obowiązków organu administracji publicznej oraz innych podmiotów zobligowanych do udzielenia informacji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej oficjalnej poczty elektronicznej - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. m.in. wyrok WSA w Opolu z 15 czerwca 2021 r., sygn. II SAB/Op 25/21). Okoliczności wskazywane przez organ w piśmie z dnia 28 marca 2022 r. nie wpływają zatem na stwierdzenie czy organ pozostawał w bezczynności, która ewidentnie miała miejsce, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku, a mogą jedynie wpływać na ocenę stopnia naruszenia prawa z tym związanego. Z uwagi na fakt, że żądana informacja została skarżącemu udzielona po wniesieniu skargi, Sąd uznał, że zawarte w skardze żądanie zobowiązania organu do załatwienia wniosku z dnia 1 stycznia 2022 r. stało się bezprzedmiotowe i w związku z tym orzekł o umorzeniu niniejszego postępowania w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a (pkt II wyroku). W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka bowiem biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy z dnia orzekania. Nie można zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017 r. o sygn. akt I OSK 1789/16). Sąd uznał, że zarzucana bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a. Bezczynność o takim charakterze ma bowiem miejsce wtedy, gdy w sposób znaczący i jednoznaczny doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a jednocześnie nie zachodzą okoliczności wyłączające w jakimkolwiek zakresie winę organu za tę bezczynność. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czyli terminów do załatwienia sprawy. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Istotą rażącego naruszenia prawa jest pozbawiona jakichkolwiek wątpliwości oczywistość stwierdzonego naruszenia (zob. wyrok NSA z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt II OSK 381/18, dostępny j.w.). W ocenie Sądu z taką sytuacją nie mamy do czynienia w odniesieniu do wniosku skarżącego z dnia 1 stycznia 2022 r. Organ ostatecznie udzielił odpowiedzi na ten wniosek, a bezczynność – jak wykazano – była związana z nieprawidłowym działaniem poczty elektronicznej, co zostało w wyniku stosownych czynności wyjaśnione. Nie można tu zatem mówić o złej woli po stronie organu czy ewidentnym lekceważeniu obowiązków wynikających z przepisów prawa. Z tych samych powodów Sąd oddalił skargę w zakresie dotyczącym orzeczenia grzywny wobec organu (pkt III wyroku). O kosztach postępowania, na które złożył się uiszczony wpis od skargi (100 zł) orzeczono w pkt IV wyroku na podstawie art. 200 i art. 201 § 1 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a.