II SAB/Ke 21/25
WyrokWSA w Kielcach2025-04-16
Skład orzekający: Krzysztof Armański, Beata Ziomek, Jacek Kuza
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga na bezczynność organu administracji publicznej jest zasadna, jeśli organowi wyznaczono termin załatwienia sprawy w innym, wcześniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, a termin ten jeszcze nie upłynął?Ratio decidendi
Skarga na bezczynność organu administracji publicznej nie może zostać uwzględniona, jeśli organowi wyznaczono termin załatwienia sprawy w innym, wcześniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym tego samego przedmiotu, a termin ten jeszcze nie upłynął. Sąd jest związany ustaleniami i rozstrzygnięciami z prawomocnych orzeczeń sądowych.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę na bezczynność Starosty Skarżyskiego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wcześniej skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania, która została rozpoznana przez WSA w Kielcach, a następnie sprawa trafiła do NSA. Po ponownym rozpoznaniu skargi na przewlekłość, WSA zobowiązał Starostę do załatwienia sprawy w określonym terminie i przyznał skarżącemu sumę pieniężną. Skarga na bezczynność została wniesiona przed upływem terminu wyznaczonego w postępowaniu dotyczącym przewlekłości. Organ administracji argumentował, że nie pozostawał w bezczynności, a opóźnienia wynikały z konieczności uzyskania akt sprawy i innych czynników proceduralnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę na bezczynność.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędziowie Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędzia WSA Jacek Kuza, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi R. F. na bezczynność Starosty Skarżyskiego w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę.
W dniu 28 lutego 2025 r. skarżący R. F. skierował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skargę na bezczynność Starosty Skarżyskiego w rozpoznaniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożonego w sprawie znak: GG-II.6821.2.7.2011. Skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność organu ma charakter rażący, zobowiązanie Starosty Skarżyskiego do wydania decyzji w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt, przyznanie od organu na rzecz skarżącego kwoty 30.000 zł, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w listopadzie 2023 r. złożył skargę na przewlekłość organu. Organ przesłał sądowi administracyjnemu akta ze skargą. W postanowieniu Wojewody Świętokrzyskiego z 6 maja 2024 r. zaznaczono, że do organu wpłynęły operaty szacunkowe dotyczące przedmiotowej nieruchomości, zaś 29 maja 2024 r. upłynął termin załatwienia sprawy. Organ, podobnie jak i we wcześniejszym okresie, nie podjął żadnej czynności w sprawie. Dopiero 17 stycznia 2025 r. wystąpił do sądu administracyjnego o możliwość wypożyczenia akt. Zdaniem strony, brak załatwienia sprawy w wyznaczonym terminie oznacza, że z dniem 30 maja 2024 r. organ popadł w bezczynność. Bezczynność ta ma charakter rażący, gdy zważy się, że organ dopuścił się jej po wieloletnim okresie przewlekłości będącym przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej prowadzonej aktualnie przez tutejszy Sąd po uchyleniu wyroku z 29 lutego 2024 r. przez wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 listopada 2004 r., I OSK 1530/24.
Wniosek o przyznanie kwoty pieniężnej skarżący uzasadnił rażącym charakterem bezczynności, która przejawia się w tym, że organ wykorzystał złożenie przez niego skargi na przewlekłość do całkowitego zastopowania postępowania. Oznacza to, że instytucja skargi na przewlekłość powołana w interesie strony oraz w interesie publicznym, a mianowicie odpowiednio do przyśpieszenia załatwienia sprawy i usprawnienia postępowania administracyjnego w ogólności została wykorzystana przez organ w celu biegunowo odmiennym niż założony, czyli do całkowitego zatamowania postępowania. Sprawa ze stadium wieloletniej przewlekłości przeszła w stan bezczynności, której konsekwencją może być utrata aktualności sporządzonych operatów, co ponownie przedłuży postępowanie.
W opinii skarżącego, mimo zapadłych w sprawie wyroków organ lekceważy zawarte w nich zalecenia nie respektując zasady wynikającej z art. 153 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Także i sam wyrok stwierdzający bezczynność na skutek niniejszej skargi nie załatwi sprawy administracyjnej toczącej się już od czternastu lat. Wątpliwe jest, czy stwierdzenie bezczynności w ogóle wpłynie na tempo działań organu. Jedyną szansą na zdyscyplinowanie organu jest zasądzenie od niego na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Żądana suma ma na celu skompensowanie skarżącemu krzywdy doznanej od organu, który nie bacząc na dotychczasową długotrwałość postępowania, zupełnie i samowolnie zwolnił się z obowiązku jego przeprowadzenia na czas rozpoznawania uprzednio złożonej skargi na przewlekłość. Takie postępowanie organu stanowi swoistą i bezprawną sankcję wymierzoną skarżącemu za to, że skorzystał ze swego prawa do poddania działań organu kontroli sądowoadministracyjnej. Organ nie tylko zlekceważył skarżącego jako wnioskodawcę w postępowaniu administracyjnym, ale wręcz go ukarał za próbę dochodzenia swych praw. Tymczasem jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 21 sierpnia 2019 r., I OSK 153/19, przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej ma (...) uświadomić skarżącemu, że nie jest on bezbronny, że sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich on doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jego sprawy i że obejmuje skarżącego swoją ochroną.
Zgodnie ze stanowiskiem skarżącego, wysokość żądanej kwoty ma uświadomić organowi, że narusza prawo w stopniu rażącym, którego porządek prawny w żadnej mierze nie może tolerować, gdyż totalne lekceważenie strony postępowania, które miało miejsce w niniejszym postępowaniu administracyjnym jest zupełnym zaprzeczeniem idei organu administracji jako jednostki powołanej do załatwiania indywidualnych spraw. Brak właściwej reakcji Sądu na przyznawanie sobie przez organ wakacji od prowadzenia sprawy może zostać poczytane za milczącą akceptację takiej praktyki, prowadzącej w skrajnych przypadkach do paraliżu państwa, nie mówiąc już o zupełnym odsunięciu na bok interesu strony postępowania.
Skarżący stwierdził, że skargę na bezczynność składa poza toczącym się postępowaniem zainicjowanym skargą na przewlekłość z uwagi na rozłączne ukształtowanie obu tych instytucji przez ustawodawcę.
W odpowiedzi na skargę z 28.02.2025 r. Starosta Skarżyski wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej. Wyjaśnił, że z uwagi na skomplikowany i czasochłonny charakter spraw dotyczących zwrotu nieruchomości w trybie art. 136 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, podejmowane przez organ czynności w sprawie są uzasadnione, konieczne, istotne dla merytorycznego załatwienia sprawy. O przeszkodach w załatwieniu wniosku Starosta informował strony, uzasadniając podjęte decyzje oraz wskazywał termin załatwienia. Podkreślił, że zgromadzenie materiału dowodowego w sposób prawidłowy, wymagało wielu czynności nie tylko organu prowadzącego postępowanie, ale też uzależnione było od działania adresatów do których zwracano się o informacje czy dokumenty, czy też od wyjaśnień samego wnioskodawcy. Dodatkową trudnością jest prowadzenie postępowania przez Starostę Skarżyskiego (wyznaczonego przez Wojewodę Świętokrzyskiego) na terenie innego powiatu. Niejednokrotnie udzielone odpowiedzi zawierały informacje o nie odnalezieniu żądanych dokumentów, względnie zawierały dane wymagające dalszego poszukiwania. W prowadzonym postępowaniu pięciokrotnie wydawane były decyzje, na które składane było odwołanie. Postępowania odwoławcze wymagały czasu, akta sprawy były przesyłane po wniesieniu odwołania na decyzję Starosty Skarżyskiego do organu II stopnia, następnie po wniesieniu skargi do WSA, a także po wniesieniu skargi kasacyjnej do NSA.
W przypadku decyzji z 29.07.2015 r. znak: GG-II.6821.2.7.2011 rozpiętość czasowa wyniosła ponad 3 lata, a zwrot akt nastąpił dnia 17.12.2018 r.
Po wyroku NSA z 27.07.2021 r. sygn. akt I OSK 736/21, zwracane akta wpłynęły do tutejszego organu w dniu 3.09.2021 r.
Skarga R. F. na rażącą przewlekłość postępowania została przesłana poprzez ePUAP 13.11.2023 r.
Mając na uwadze konieczność przesłania oryginałów akt sprawy pismem z 22.11.2023 r. znak: GG-II.6821.2.7.2011 stosownie do art. 61 § 4 Kpa Starosta zawiadomił działkowców, o toczącym się postępowaniu oraz stosownie do art. 36 § 1 Kpa zawiadomił pozostałe strony postępowania, że przedmiotowe postępowanie nie może być zakończone we wskazanym w zawiadomieniu z 30.05.2023 r. terminie, wyjaśnił, że przedłużenie terminu zakończenia postępowania spowodowane jest skomplikowanym charakterem sprawy, oczekiwaniem na sporządzenie przez rzeczoznawcę majątkowego operatów szacunkowych (termin wykonania do dnia 22.12.2023 r.), koniecznością przesłania do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach całości akt sprawy ze względu na złożoną przez R. F. skargę na przewlekłość organu, następnie po zwrocie akt sprawy zapoznania stron z rozliczeniami związanymi ze zwrotem, ustosunkowaniem się stron do rozliczeń, odbieraniem przez strony korespondencji jak również zachowaniem terminów kolejnych etapów postępowania. W związku z powyższym organ wskazał, że ww. postępowanie zostanie zakończone do dnia 29.05.2024 r.
Oryginalne akta sprawy, zawierające 1381 kart (cztery segregatory), zostały przesłane do WSA dnia 13.12.2023 r. i nie było możliwe wykonanie kopii akt, z uwagi na czasochłonność i koszty ich sporządzenia.
Na pisemną prośbę rzeczoznawcy majątkowego przedłużono termin wykonania operatów na dzień 30.04.2024 r.
Wyrokiem z 29.02.2024 r. sygn. akt II SAB/Ke 120/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, której odpis został przesłany do Starosty 5.03.2024 r. W dniu 8.04.2024 r. udzielając odpowiedzi na zapytanie organu WSA poinformował, że ww. wyrok nie jest ostateczny, a termin do złożenia skargi kasacyjnej wynosi 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem.
W dniu 6.05.2024 r. wpłynęły do organu, przesłane pocztą operaty szacunkowe.
W dniu 27.05.2024 r. po zwróceniu się do WSA w Kielcach uzyskano informację, że R. F. złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 29.02.2024 r. sygn. akt II SAB/Ke 120/23.
W odpowiedzi na pismo Starosty Skarżyskiego z 28.05.2024 r. znak GG-II.6821.2.7.2011 WSA w Kielcach 29.05.2024 r. doręczył poprzez ePUAP odpis skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w sprawie sygn. akt II SAB/Ke 120/23. Z uwagi na brak oryginalnych akt postępowania administracyjnego organ uznał, że na ten moment nie ma możliwości prowadzenia postępowania i wydania decyzji kończącej postępowanie. Pismem z 3.06.2024 r. znak: GG-II.6821.2.7.2011 kierując się treścią art. 36 § 1 Kpa organ poinformował strony toczącego się postępowania o jego zakończeniu, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej i zwrocie akt z NSA. Niewskazanie terminu załatwienia sprawy organ uzasadnił brakiem informacji z sądu co do terminu zwrotu akt.
W ocenie organu, strony postępowania zostały poinformowane stosownie do treści art. 36 § 1 Kpa. Jednocześnie wyrażono pogląd, że organ nie może prowadzić postępowania nie będąc w posiadaniu oryginalnych akt, a nawet jeśli posiada kopie tych akt to nie ma możliwości wydania decyzji na podstawie kopii dokumentów. Przepis art. 10 § 1 Kpa nakłada na organy administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Przedstawienie operatów i rozliczeń związanych ze zwrotem nie skutkowałoby zatem od razu wydaniem decyzji kończącej postępowanie, jeżeli nie zostaną zwrócone do organu oryginalne akta. Organ stwierdził, że gdyby posiadał oryginały akt to postępowanie zostałoby zakończone jesienią 2024 r.
Dalej organ wskazał, że pismem z 17.01.2025 r. ponownie zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z prośbą o udzielenie informacji, czy Naczelny Sąd Administracyjny wydał wyrok w sprawie, jeżeli tak to poproszono o niezwłoczny zwrot akt sprawy znak: GG- II.6821.2.7.2011, z uwagi na konieczność dalszego prowadzenia postępowania lub, czy istnieje możliwość wypożyczenia tychże akt.
WSA w piśmie z 21.01.2025 r. sygn. akt II SAB/Ke 120/23 (data wpływu 24.01.2025 r.) poinformował, że wyrok w niniejszej sprawie sygn. akt I OSK 1530/24, Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 28.11.2024 r., a akta sprawy nie zostały zwrócone do WSA.
Postanowieniem z 31.01.2025 r. znak: SPN.I.7515.2.2025 (data wpływu 1.02.2025 r.), po uwzględnieniu ponaglenia złożonego w sprawie przez R. F., Wojewoda Świętokrzyski wyznaczył dodatkowy termin rozpatrzenia przedmiotowej sprawy do 30.04.2025 r. Tym samym pomimo braku akt sprawy organ zobligowany został do wydania decyzji.
W dniu 3.02.2025 r. wpłynął do organu wyrok NSA z 28.11.2024 r. sygn. akt I OSK 1530/24, w związku z tym pismami z 10.02.2025 r. zwrócono się do WSA i NSA o przesłanie oryginałów akt sprawy znak: GG-II.6821.2.7.2011 wskazując, że akta te są niezbędne do zakończenia toczącego się postępowania, a tut. organ nie może prowadzić postępowania z uwagi na brak oryginalnych akt, a także nie mógłby prowadzić tego postępowania również w oparciu o kopie tych akt.
W odpowiedzi na powyższe pismem z 12.02.2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach poinformował, że akta nie mogą zostać przesłane, gdyż stanowią podstawę do rozpoznania przez WSA sprawy ze skargi R. F . Nadto poinformował, że akta są dostępne dla organu jako strony postępowania w czytelni akt WSA w Kielcach, a strona ma prawo otrzymywać z akt odpisy, kopie lub wyciągi i możliwe jest wykonanie fotokopii akt.
Pismem z 12.02.2025 r., skierowanym do spadkobierców byłych właścicieli oraz do Prezydenta Miasta Kielce Starosta Skarżyski poinformował m.in. o wysokości zwaloryzowanego odszkodowania podlegającego zwrotowi przez spadkobierców byłych właścicieli na rzecz Gminy Kielce, opierając się jedynie na podstawie operatu szacunkowego.
Pismami: z 13.02.2025 r. i 19.02.2025 r. Starosta Skarżyski poinformował Polski Związek Działkowców [...] oraz działkowców, których dotyczy niniejsze postępowanie, a także Prezydenta Miasta Kielce reprezentującego Gminę Kielce o wysokości odszkodowań, również opierając się jedynie o operaty szacunkowe, gdyż nie dysponuje aktami.
W nawiązaniu do otrzymanego z WSA pisma z dnia 12.02.2025 r. Starosta Skarżyski zwrócił się pismem z dnia 14.02.2025 r. z uprzejmą prośbą o przesłanie uwierzytelnionych odpisów akt sprawy znak: GG-II.6821.2.7.2011 (1381 kart) lub jeśli to nie będzie możliwe, to poprosił o wypożyczenie przedmiotowych akt na trzy dni robocze.
Starosta Skarżyski podkreślił, że zwracał się wielokrotnie z prośbami o przesłanie akt prowadzonego przez organ postępowania znak: GG-II.6821.2.7.2011, które stanowią podstawę do zakończenia przedmiotowego postępowania i wydania decyzji. Oznacza to, że organ przez cały czas podejmował czynności niezbędne do uzyskania akt, celem zakończenia postępowania i wydania decyzji, zatem nie pozostawał w bezczynności. Dopiero nakaz Wojewody Świętokrzyskiego do wydania decyzji w terminie do 30.04.2025 r. spowodował, iż WSA w Kielcach w drodze wyjątku zezwolił na wypożyczenie akt w celu wykonania kopii i ich uwierzytelnienia.
Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "Ppsa", na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 Ppsa kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy, stosownie do art. 149 § 1 Ppsa: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a). Stosownie do art. 149 § 2 Ppsa, Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W zakresie dopuszczalności przedmiotowej skargi wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 Ppsa, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba, że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jak stanowi art. 52 § 2 Ppsa, przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie. Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność lub przewlekłość sprowadza się do tego, że skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 pkt 2 Kpa, tzn. powinien wnieść ponaglenie, jeżeli postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga jest dopuszczalna, ponieważ przed jej wniesieniem do tut. Sądu skarżący wniósł ponaglenie (zresztą nie jedno) na bezczynność Starosty Skarżyskiego w trybie art. 37 Kpa.
W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że skarżący w dniu 12 listopada 2023 r. złożył do Starosty Skarżyskiego skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (dalej WSA) skargę na przewlekłe prowadzenie przez Starostę Skarżyskiego postępowania w sprawie znak: GG-II.6821.2.7.2011 w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Wyrokiem z 29 lutego 2024 r. sygn. akt II SAB/Ke 120/23 WSA oddalił powyższą skargę. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając skargę kasacyjną R. F. wyrokiem z 28 listopada 2024 r., sygn. akt I OSK 1530/24 uchylił powyższy wyrok WSA w Kielcach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z 5 marca 2025 r. w sprawie sygn. akt II SAB/Ke 12/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w pkt. I zobowiązał Starostę Skarżyskiego do załatwienia sprawy z wniosku z dnia 10 marca 2011 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości - w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi; w pkt. II stwierdził, że Starosta Skarżyski dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa; w pkt. III przyznał od Starosty Skarżyskiego na rzecz R. F. sumę pieniężną w kwocie 7.000 (siedem tysięcy) złotych; w pkt. IV zasądził od Starosty Skarżyskiego na rzecz R. F. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Orzeczenie w sprawie sygn. akt II SAB/Ke 12/25 jest prawomocne w pkt I i IV, natomiast w części obejmującej pkt II i III została wniesiona przez Starostę Skarżyskiego, a w pkt III przez R. F., skarga kasacyjna. Powyższe okoliczności Sąd bierze pod rozwagę z urzędu. Podejmując rozstrzygnięcie w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania należy bowiem uwzględnić stan sprawy istniejący w dniu wyrokowania.
Zarówno skarga na bezczynność jak i skarga na przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczą tego samego postępowania tj. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, położonej w Kielcach przy ul. J. w sprawie znak: GG-II.6821.2.7.2011. Nie budzi wątpliwości, że obie wniesione przez skarżącego skargi są ze sobą powiązane, mimo, że mogą stanowić przedmiot odrębnego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Stosownie do art. 170 Ppsa, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W myśl art. 171 Ppsa wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku ze skargą stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok NSA z 28.10.2022 r. sygn. III FSK 951/22, wyrok NSA z 13.06.2023 r. sygn. II OSK 1997/20, CBOSA) wyrażona w art. 170 Ppsa istota mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia sądu sprowadza się do tego, że organy państwowe i sądy muszą brać pod uwagę fakt istnienia i treść prawomocnego orzeczenia sądu oraz ogół skutków prawnych z niego wynikających. Wprawdzie powaga rzeczy osądzonej obejmuje sentencję orzeczenia, jednak biorąc pod uwagę, że istota sądowej kontroli wyraża się w ocenie prawnej, ta zaś wyrażona jest w uzasadnieniu, to na zakres powagi rzeczy osądzonej w rozumieniu art. 171 Ppsa wskazują motywy wyroku (por. wyrok NSA z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt III FSK 3060/21, CBOSA). W sytuacji, gdy zachodzi związanie prawomocnym orzeczeniem sądu i ustaleniami faktycznymi, które legły u jego podstaw, niedopuszczalne jest w innej sprawie o innym przedmiocie dokonywanie ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą. Rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami inny spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2021 r. sygn. akt I OSK 252/21, CBOSA).
Materiał dowodowy wskazuje, że skarżący nie czekając na wyrok WSA, któremu Naczelny Sąd Administracyjny ponownie do rozpoznania przekazał wniesioną przez skarżącego skargę na przewlekłość, złożył kolejną skargę na bezczynność organu.
W uzasadnieniu uchwały siedmiu sędziów NSA z 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19 (dostępne w CBOSA), wskazano, że pojęcia bezczynności i przewlekłości zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., po zmianach tej ustawy dokonanych ustawą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), uzyskały odmienny znaczeniowo sens. I tak bezczynność zdefiniowana została, jako niezałatwienie sprawy w terminie określonym w k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 tej ustawy, zaś przewlekłość określono jako prowadzenie postępowania dłużej, niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy. Z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, że organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 K.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód. Uwzględniając treść art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. i zawarte w nich definicje bezczynności i przewlekłości, przyjąć trzeba, że skarga na bezczynność jest skargą na naruszający prawo stan postępowania administracyjnego, w którym mimo upływu określonego prawem terminu właściwego dla załatwienia indywidualnej sprawy, rozstrzygnięcie nie zostało wydane. Z kolei skarga na przewlekłość jest skargą na stan postępowania, w którym opieszałość organu powoduje niezałatwienie sprawy niezwłocznie lub szybciej, niż to wynika z art. 35 § 1-3a k.p.a. lub z przepisów szczególnych. Skarga na bezczynność lub na przewlekłe prowadzenie postępowania skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje.
Zauważyć należy, że orzekając w trybie art. 149 § 1 Ppsa, Sąd uwzględniając skargę w przedmiocie przewlekłości postępowania, zobowiązuje organ do wydania aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, zakreślając jednocześnie termin. Takie samo zobowiązanie zawiera wyrok uwzględniający skargę w sprawie na bezczynność organu. W zakresie wyżej wskazanym skutki prawne obu wyroków są takie same. Na gruncie niniejszej sprawy, niewątpliwie Sąd orzekający w sprawie skargi na bezczynność, jest związany terminem wskazanym we wcześniejszym wyroku w sprawie skargi na przewlekłość postępowania, gdyż obie te skargi, jak już wyżej podniesiono, dotyczą tego samego postępowania tj. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W konsekwencji Sąd rozpoznając kolejną skargę tego samego podmiotu, nie może czynić ustaleń i ocen prawnych sprzecznych z prawomocnie osądzoną sprawą.
Z okoliczności sprawy wynika, że na dzień rozpoznawania przez tut. Sąd skargi R. F. na bezczynność organu (tj. 16 kwietnia 2025 r.), nie upłynął jeszcze wskazany Staroście Skarżyskiemu w orzeczeniu WSA w Kielcach z 5 marca 2025 r. sygn. akt II SAB/Ke 12/25 dotyczącym skargi na przewlekłość, termin do załatwienia sprawy z wniosku z dnia 10 marca 2011 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Jak już wyżej wskazano, w pkt III wyroku Sąd określił, że załatwienie sprawy powinno nastąpić w terminie 30 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi w sprawie. Okoliczność ta stanowiła przeszkodę do uwzględnienia wniesionej przez skarżącego skargi z 28 lutego 2025 r. na bezczynność Starosty Skarżyskiego. Wobec powyższego skargę należało uznać za bezzasadną.
W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 Ppsa, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło