I SA/Kr 1016/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 25 października 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.B., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.04.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18.04.2013r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej w podatku od czynności cywilnoprawnych. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach", akt sprawy oraz nadesłanych dokumentów R.B. ur. w 1977r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną A.B. ur. w 1977r. oraz córką N.B. ur. w 1996r. Obecnie wnioskodawca nie prowadzi działalności gospodarczej pod firmą "R" ale pod koniec bieżącego roku ma zamiar ją wznowić. W 2012r. uzyskał on dochód w łącznej wysokości 16 205,86 zł. przy przychodzie na poziomie 240 112,74 zł. Rodzina utrzymuje się z oszczędności R.B. oraz dochodów żony pochodzących z prowadzonej działalności gospodarczej, szacowanych na sumę ok. 3500 zł. – 4000 zł. miesięcznie. Działalność ta w 2012r. przyniosła A.B. stratę w wysokości 17 076,36 zł. przy przychodzie w kwocie 401 216,37 zł. Strona skarżąca spłaca kredyt hipoteczny w wysokości ok. 970 zł., miesięcznie oraz pożyczkę udzieloną przez matkę w wysokości ok. 300 zł., miesięcznie. Średnie koszty utrzymania rodziny wynoszą natomiast ok. 2 500 zł. R.B. jest właścicielem samochodu osobowego marki Volkswagen Sharan o wartości 25 000 zł. a wraz z żoną jest współwłaścicielem mieszkania o pow. 54 m2. Nie posiada oszczędności ani innych nieruchomości. Saldo jego konta prowadzonego w Banku Śląskim S.A. na dzień 11.09.2013r. miało wartość ujemną i wynosiło - 96 597,71 zł. , saldo konta firmy "R, R. B." miało także wartość ujemną i wynosiło - 96 800,25 zł. A.B. w Banku Śląskim S.A. posiada natomiast dwa rachunki; jeden oszczędnościowo – rozliczeniowy prowadzony w euro, którego saldo na dzień 11.09.2013r. wynosiło - 1640,32 EUR, drugi stanowiący "Konto Direct", którego stan na ten dzień wynosił – 6505,39 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). Sytuacja strony skarżącej nie wykazuje natomiast znamion ubóstwa. Nie daje też, w ocenie orzecznika, podstaw do przyznania prawa pomocy w niniejszym postępowaniu. R.B. nie uzyskuje wprawdzie dochodów , stan ten jest jednak przejściowy, gdyż z końcem roku ma zamiar podjąć prowadzenie zawieszonej działalności gospodarczej. Posiada też oszczędności, których zresztą wysokości, mimo wezwania, nie ujawnił. Z nich finansowane są m.in., bieżące wydatki. Żona wnioskodawcy otrzymuje natomiast stały dochód (3500 zł. - 4000 zł.), który przewyższa koszty utrzymania rodziny (2500 zł.). Poza tym należy podkreślić, że strona skarżąca w istniejącej sytuacji, jest w stanie spłacać raty kredytu i pożyczki w łącznej wysokości 1070 zł. (970 zł. + 300 zł. = 1070 zł.) a łączna suma wpisów od skarg w niniejszym postępowaniu oraz w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1017/13 wynosi 1000 zł. (2 x 500 zł.). Warto natomiast podkreślić, że prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10). Zwolnienia od kosztów sądowych nie może zatem uzasadniać konieczność uregulowania zaciągniętych przez stronę pożyczek. Nie ma bowiem żadnych podstaw do przyjęcia , że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10). W świetle powyższego stwierdzić należy, iż przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie nie jest uzasadnione. Strona skarżąca spłaca bowiem miesięcznie zobowiązania cywilnoprawne w wysokości aktualnych kosztów sądowych w w/w sprawach. Zaznaczyć również wypada , na marginesie, że powszechnie stosowaną przez banki praktyką jest odraczanie płatności rat zobowiązania, czy też akceptowanie przerw w ich uiszczaniu, zwłaszcza kiedy wniosek w tym zakresie ma charakter incydentalny i sytuacja kredytobiorcy tego wymaga. Praktyka ta, jak również fakt, iż część zobowiązań spłacana jest matce a więc osobie bliskiej, która nie musi stosować sformalizowanych procedur w stosunku do dłużnika, dają możliwość wygospodarowania środków na koszty sądowe zarówno w tej sprawie jak i w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 1017/13. Suma 1000 zł. (2 x 500 zł.) jest bowiem, jak już wskazano, w zasięgu możliwości płatniczych strony skarżącej. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).