I SA/Kr 1107/16
WyrokWSA w Krakowie2016-11-17
Skład orzekający: Jarosław Wiśniewski, Inga Gołowska, Wiesław Kuśnierz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zwrot nienależnie otrzymanej odprawy pieniężnej, zasądzonej pierwotnie prawomocnym wyrokiem, a następnie nakazanej do zwrotu prawomocnym wyrokiem uchylającym pierwotny, skutkuje powstaniem nadpłaty lub nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych w roku, w którym odprawa została otrzymana i opodatkowana?Ratio decidendi
Zwrot nienależnie otrzymanej odprawy pieniężnej, która została pierwotnie opodatkowana jako przychód, nie skutkuje powstaniem nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych w roku jej otrzymania. Skutek podatkowy w postaci możliwości pomniejszenia dochodu o zwróconą kwotę może nastąpić dopiero w roku, w którym faktycznie nastąpił zwrot świadczenia, zgodnie z art. 26 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.Stan faktyczny
Podatnicy złożyli korektę deklaracji PIT-36 za 2009 r. z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i zwrot podatku dochodowego od osób fizycznych w wysokości 258.300,00 zł. Uzasadnili to tym, że otrzymana przez jednego z podatników odprawa pieniężna w kwocie 1.435.000,00 zł, od której zapłacono podatek, została później prawomocnym wyrokiem sądu nakazana do zwrotu. Organy podatkowe odmówiły stwierdzenia nadpłaty, uznając, że podatek został należnie zapłacony w momencie otrzymania odprawy, a zwrot podatku mógłby nastąpić dopiero w roku faktycznego zwrotu świadczenia, który nie nastąpił.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
|Sygn. akt I SA/Kr 1107/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Jarosław Wiśniewski, Sędziowie: WSA Inga Gołowska (spr.), WSA Wiesław Kuśnierz, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2016 r., sprawy ze skargi M. P. i M.P., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29 lipca 2016 r. Nr [...], w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r., , , - s k a r g ę o d d a l a -,
I.
Zaskarżoną decyzją z 29 lipca 2016r. znak: [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z 25 kwietnia 2016r. nr [...] odmawiającą M.P. i M.P. stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok w wysokości 258.300,00 zł, zgodnie z korektą deklaracji PIT-36 za rok 2009 stanowiącą załącznik do wniosku o stwierdzenie nadpłaty.
Powyższa decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Do Naczelnika Urzędu Skarbowego wpłynął wniosek M.P. i M.P. o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009 w wysokości 258.300,00 zł, zgodnie ze złożoną korektą zeznania rocznego PIT-36 za rok 2009. Podatnicy uzasadnili złożony wniosek tym, że M.P. na skutek wyroku Sądu Apelacyjnego nie uzyskał przysporzenia majątkowego, które podlegałoby opodatkowaniu, w związku z czym podatek w wysokości 258.300,00 zł został wpłacony niesłusznie i tym samym podlega zwrotowi. Z wniosku wynika, że M.P. wykazał w zeznaniu rocznym PIT-36 złożonym za rok 2009 nienależnie otrzymane od Towarzystwa Ubezpieczeń E. S.A. z siedzibą w S. świadczenie z tytułu odprawy pieniężnej w kwocie 1.435.000,00 zł w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę.
Organ I instancji po przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego dokonał ustaleń, w wyniku których w dniu 25 kwietnia 2016r. wydał decyzję nr [...] odmawiającą stwierdzenia nadpłaty oraz zwrotu nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok w wysokości 258.300,00 zł zgodnie z korektą deklaracji PIT-36 za rok 2009.
W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji odwołujący M.P. i M.P. zarzucili:
naruszenie przepisów postępowania tj. art. 187§1 w zw. z art. 191 O.p. oraz art. 210§1 pkt 6 w zw. z art. 210§4 O.p.
naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 9 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej-u.p.d.o.f.) poprzez jego błędną wykładnię, art. 26 ust. 1 pkt 5, ust. 7 pkt 4 i ust. 7h u.p.d.o.f. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, a także przepisów art. 72§1 pkt 1 O.p. oraz art. 11 ust. 1 w zw. z art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez ich niezastosowanie.
W oparciu o powyższe zarzuty wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego i merytoryczną zmianę decyzji zgodnie z treścią wniosku, albo uchylenie zaskarżonej decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego i przekazanie sprawy do rozpatrzenia organowi I instancji.
Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznając powyższe odwołanie wyjaśnił, że wyrokiem z 26 maja 2008r. sygn. akt: [...] Sąd Okręgowy - Sąd Pracy w G. zasądził od S. S.A. na rzecz M.P. kwotę 1.470.000,00 zł brutto tytułem odprawy wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 2 lutego 2004r. do dnia zapłaty oraz kosztami postępowania. Sąd Apelacyjny w Gdańsku (wyrok z 29 października 2008r. - sygn. akt: III APa 23/08) oddalił apelację S. S.A. od wyroku Sądu I instancji oraz zasądził na rzecz M.P. kwotę 4.500,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję. Pozwany, czyli S. S.A. z siedzibą w S., wykonał ww. prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego, w związku z czym M.P. w roku 2009 otrzymał odprawę w wysokości 1.435.000,00 zł, którą wykazał w rocznym zeznaniu podatkowym do opodatkowania.
Następnie Sąd Najwyższy wyrokiem z 8 marca 2010r. sygn. akt: II PK 249/09 uchylił ww. wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w G. do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. wyrokiem z 16 grudnia 2010r. (sygn. akt: III APa 11/10) oddalił powództwo M.P. i nakazał mu zwrot pozwanemu tj. S. S.A. z siedzibą w S. kwoty 1.470.000,00 zł brutto z ustawowymi odsetkami od 2 lutego 2004r. do dnia zapłaty tytułem spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia (wyrok jest prawomocny).
M. i M. P. w złożonym za rok 2009 zeznaniu rocznym PIT-36, wykazali m. in. dochód uzyskany przez M.P. w wysokości 1.435.000,00 zł oraz należną zaliczkę w kwocie 258.300,00 zł (na podstawie informacji PIT-11 S.S.A. za rok 2009).
W dniu 21 lipca 2010r. złożono korektę zeznania rocznego PIT-36 za rok 2009 pozostającą bez wpływu na wysokość podatku należnego za ten rok (346.460,00 zł) oraz kwotę do zapłaty (88.160,00 zł). Natomiast 31 grudnia 2015r. do organu I instancji wpłynęła kolejna korekta zeznania PIT-36 za rok 2009, w której nie uwzględniono dochodu w wysokości 1.435.000,00 zł, ale wykazano nadpłatę w wysokości 258.300,00 zł wraz z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty i zwrot nienależnie zapłaconego podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2009 w wysokości 258.300,00 zł.
Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że w związku z tym, iż wyrokiem Sądu Apelacyjnego III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. z 16 grudnia 2010r. nakazano M.P. zwrócić wypłacone wcześniej świadczenie, w przedmiotowej sprawie należy brać pod uwagę przepisy art. 26 ust. 1 pkt 5, art. 26 ust. 7 pkt 4 oraz art. 26 ust 7h ustawy z 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej w pierwotnie złożonym przez M. i M. P. zeznaniu rocznym PIT-36 za rok 2009 prawidłowo wykazano do opodatkowania kwotę odprawy w wysokości 1.435.000,00 zł, a pobrana zaliczka to 258.300,00 zł. Powyższe było skutkiem wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 października 2008r. sygn. akt: III APa 23/08.
Organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania wezwał strony do przedłożenia m. in. dowodu zwrotu świadczenia z tytułu odprawy pieniężnej otrzymanej od S. S.A. z siedzibą w S. W odpowiedzi na wezwanie, strony najpierw wniosły o przedłużenie terminu do złożenia wyjaśnień, a następnie w dniu 28 stycznia 2016 r. przesłały wyrok Sądu Apelacyjnego - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z 16 grudnia 2010r. (sygn. akt: III APa 11/10) wraz z pismem, jednakże nie wypowiedziały się, co do kwestii udokumentowania zwrotu odprawy pieniężnej.
Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. pismem z 10 lutego 2016r. zwrócił się do S. S.A. o udzielenie informacji, czy w związku z wydanym przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z 16 grudnia 2010r. sygn. akt: III APa 11/10, M.P. dokonał zwrotu nakazanej przez Sąd należności, jeśli tak to kiedy i w jakiej kwocie.
W odpowiedzi z 25 lutego 2016r. S. S.A. poinformowało, że nie odnotowano zapisów potwierdzających dokonanie przez M.P. zwrotu kwoty, zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku. Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, iż M i M P nie nabyli prawa do pomniejszenia dochodu z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f.
W trakcie postępowania prowadzonego przez organ I instancji, pełnomocnik stron przedłożył uchwałę Sądu Najwyższego 7 sędziów z 11 lipca 2012r. sygn. akt: II PZP 1/12 oraz wyrok Sądu Najwyższego z 12 lutego 2013r. sygn. akt: II PK 180/11. Pełnomocnik podniósł, że wynika z nich, że w sprawie rozstrzygana była kwestia zakwalifikowania kwoty odprawy jako bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd Najwyższy rozstrzygnął o niezasadności takiej kwalifikacji, wywodząc że kwota przekazana przez wierzyciela nie mogła być zakwalifikowana jako świadczenie definitywne. Podatnik, będący powodem, w ocenie Sądu Najwyższego nie mógł uznać się za właściciela przekazanej kwoty i powinien był liczyć się z obowiązkiem jej zwrotu.
Z uwagi na znaczenie tej kwestii dla przedmiotowej sprawy pełnomocnik stron wniósł o uwzględnienie treści ww. orzeczeń Sądu Najwyższego z uwagi na kwalifikację spornej kwoty dla celów podatkowych. Zdaniem pełnomocnika oznacza to, że w zeznaniu rocznym za rok 2009 błędnie wykazano otrzymaną kwotę, bowiem świadczenie nie miało charakteru definitywnego, a zatem kwota ta nigdy nie stała się przychodem strony. W przedmiotowej sprawie Sąd Najwyższy uznając, iż skargi kasacyjne powodów nie mają uzasadnionych podstaw, potwierdził nakaz zwrotu świadczenia z tytułu odprawy S. S.A., zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego z 16 grudnia 2010r.
W uzasadnieniu wyroku z 12 lutego 2013r. sygn. akt: II PK 180/11 Sąd Najwyższy powołał uchwałę Sądu Najwyższego 7 sędziów z 11 lipca 2012r. sygn. akt: II PZP 1/12 w kontekście art. 409 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Biorąc pod uwagę powyżej opisany stan faktyczny, brzmienie przepisu art. 72§1 pkt 1 O.p. oraz powołanych wcześniej przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż wnioskowana przez strony kwota 258.300,00 zł stanowi nadpłatę, czyli kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, podlegającą zwrotowi. Otrzymana przez M.P. kwota odprawy została słusznie wykazana do opodatkowania w rocznym zeznaniu podatkowym za rok 2009. W wyniku zaistnienia obowiązku jej zwrotu, jako świadczenia nienależnie otrzymanego, zwrot do S. S.A. nie nastąpił. Zatem w niniejszej sprawie brak podstaw do zastosowania art. 26 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f.
Skoro w roku 2009 M. P. otrzymał od S. S.A. odprawę, będącą wykonaniem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjny w Gdańsku z 29 października 2008r. sygn. akt: III APa 23/08, to winien był wykazać stosowną kwotę przychodu i pobraną zaliczkę w rocznym zeznaniu podatkowym złożonym za rok 2009. Nie ma wątpliwości, iż w dacie wypłaty świadczenia podatnik otrzymał przychód podlegający opodatkowaniu. Jednakże zdaniem organu odwoławczego, co stwierdził także Sąd Najwyższy, podatnik reprezentowany przez profesjonalną kancelarię prawną musiał mieć świadomość wzruszenia prawomocnego wyroku w postępowaniu kasacyjnym - co faktycznie nastąpiło - i możliwością zwrotu otrzymanego świadczenia. Kwota pobranej zaliczki podlegałaby wtedy zwrotowi poprzez odliczenie od dochodu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w zeznaniu rocznym złożonym za rok podatkowy, w którym nastąpiłby zwrot odprawy.
Zatem zarzuty pełnomocnika stron odnośnie naruszenia art. 26 ust. 1 pkt 5, ust. 7 pkt 4 i ust. 7h u.p.d.o.f. nie zasługiwał na uwzględnienie.
Dyrektor Izby Skarbowej skonstatował, że organ I instancji słusznie uznał, iż przysługujące podatnikowi świadczenie z tytułu odprawy wypłacone przez STU Ergo Hestia S.A. z siedzibą w S. stanowi przychód podlegający opodatkowaniu, gdyż świadczenie to nie jest zwolnione z opodatkowania na podstawie ww. przepisów. Natomiast w wyniku ostatecznego wyroku Sądu Najwyższego z 12 lutego 2013r., świadczenie jako nienależnie otrzymane powinno zostać zwrócone, tak jak nakazuje to wyrok Sądu Apelacyjnego z 16 grudnia 2010r. Tylko w przypadku zwrotu świadczenia mogłoby ono zostać odliczone od dochodu stosownie do przepisu art. 26 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. w roku w którym świadczenie zostałoby zwrócone jako świadczenie nienależne.
II.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie M. P. i M.P. zarzucili naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj.
- art. 187§1 oraz art. 191 w zw. z art. 122 O.p. poprzez niewłaściwą interpretację wchodzących w skład materiału dowodowego orzeczeń sądów powszechnych wydanych w niniejszej sprawie, tj. pominięcie wypływającego z tych orzeczeń wniosku o braku definitywnego charakteru otrzymanego przez skarżącego przysporzenia;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 9 ust. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f., poprzez jego niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczenie nienależne stanowi przychód podlegający opodatkowaniu;
- art. 26 ust. 1 pkt 5, ust. 7 pkt 4 i ust. 7h u.p.d.o.f. poprzez jego zastosowanie w niniejszej sprawie, w sytuacji kiedy otrzymane przysporzenie nie mogło zostać uznane za dochód w rozumieniu przepisów u.p.d.o.f., a to wobec braku możliwości uznania go za przychód z uwagi na brak cechy definitywności;
- art. 72§1 pkt 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie będące konsekwencją przyjęcia, że w wyniku zapłaty zaliczki na podatek dochodowy od nienależnie otrzymanego świadczenia nie wystąpi instytucja nadpłaty.
Skarżący uważają, że świadczenie pieniężne otrzymane przez M. P. z tytułu odprawy pieniężnej w związku z wypowiedzeniem umowy o pracę, mieści się w definicji przychodu z art. 11 ust. 1 oraz art. 12 ust. 1 u.p.d.o.f. stanowiącymi konkretyzację ogólnej zasady wyrażonej w art. 9 ust. 1 u.p.d.o.f. Z całokształtu przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych wynika ogólna zasada, iż przychodem mogą być tylko takie przysporzenia majątkowe, które mają charakter trwały i definitywny. Jeżeli z jakiegoś powodu (tytułu prawnego) uzyskiwane środki powinny być zwrócone albo przekazane komuś innemu, to nie stanowią one przychodu podatkowego.
Skarżący podnieśli, że zarówno przedstawiciele doktryny prawa podatkowego, sądy administracyjne oraz organy podatkowe zgodnie wskazują na fakt, iż przychodem może być jedynie świadczenie definitywne, bezzwrotne, trwałe, ostateczne i nieodwołalne. W jednym z orzeczeń Naczelny Sąd Administracyjny wprost stwierdza, że przysporzenie definitywne to takie, które ma charakter ostateczny, nieodwołalny i nie podlega zwrotowi, a z takim przysporzeniem można mieć do czynienia wtedy, gdy podatnik nie musi liczyć się z obowiązkiem jego zwrotu w jakiekolwiek formie (wyrok z 24 października 2012r. sygn. akt: II FSK 421/11). Podobnie wyrok NSA z 14 lutego 2013r. sygn. akt: II FSK 1269/11, wyrok NSA z 18 marca 2015r. sygn. akt: II FSK 467/13.
Zdaniem skarżących nieuzasadnione jest oparcie rozstrzygnięcia organu odwoławczego na przepisie art. art. 26 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f. Skarżący uważają, że przepis ten znalazłby zastosowanie w sytuacji, w której przychód skarżącego stanowiłby od początku przysporzenie o charakterze definitywnym, a dopiero późniejsza zmiana stosunków prawnych pozbawiłaby to przysporzenie definitywnego charakteru. W przedmiotowej sprawie orzeczenia Sądu Najwyższego jednoznacznie wskazują na brak definitywności przysporzenia majątkowego już od chwili jego uzyskania, skoro skarżący otrzymując nienależną odprawę pieniężną powinien był się liczyć z obowiązkiem jej zwrotu.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
III.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Art. 3§2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm. dalej- p.p.s.a.) określa, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia oraz inne akty administracyjne. W wyniku takiej kontroli rozstrzygnięcie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Badając zaskarżone decyzje w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania ich z obrotu prawnego zatem skargi nie zasługiwały na uwzględnienie.
Ocena stanu faktycznego ustalonego przez organ: należy podkreślić, że Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego, a jedynie wskazuje, które ustalenia organu zostały przez niego przyjęte, a które nie zatem oceniając stan faktyczny ustalony przez organ, Sąd przyjął za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne poczynione przez organ administracji publicznej (organy podatkowe) albowiem stan faktyczny został ustalony z zachowaniem reguł procedury administracyjnej. Ustalony w postępowaniu administracyjnym stan faktyczny stał się stanem faktycznym przyjętym przez Sąd.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność jej wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd nie dostrzegł wadliwości proceduralnej w postępowaniu organów obydwu instancji, prowadzącym do wydania zaskarżonej decyzji-którą miałby obowiązek uwzględnić z urzędu.
W badanej sprawie organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne czynności dla prawidłowego i obiektywnego ustalenia podstawy opodatkowania w odniesieniu do gruntów, budynków i budowli znajdujących się we współposiadaniu skarżącej, zaś podjęta ocena materiału dowodowego niewątpliwie mieści się w granicach wyznaczonych przez art. 191 O.p. Organy wyjaśniły dostatecznie wszystkie kwestie, które były potrzebne do ustalenia istotnej faktografii.
Przeprowadzona kontrola akt administracyjnych wskazuje w szczególności, że nie sposób podzielić zarzutów dotyczących sposobu gromadzenia przez Organy materiału dowodowego, w tym nieuwzględnienia słusznych wniosków stron, dokonania dowolnej, arbitralnej i wybiórczej oceny dowodów, nie odniesienia się do składanych zarzutów, a w konsekwencji błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i sporządzenia wadliwego uzasadnienia decyzji. Zarzuty dotyczące wadliwej oceny dowodów są tylko wówczas słuszne, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez organ wydający rozstrzygnięcie nie odpowiada wymogom logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego tj., gdy wyprowadzone ze zgromadzonych dowodów wnioski naruszają przesłanki swobodnej oceny dowodów. Zarzut nie może jednak sprowadzać się do samej tylko polemiki z ustaleniami poczynionymi w uzasadnieniu rozstrzygnięcia organu, czy do odmiennej oceny materiału dowodowego, lecz winien polegać na wykazaniu, jakich uchybień w świetle norm prawnych, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego dopuściły się organy podatkowe. Sam fakt, iż materiał dowodowy został przez organy podatkowe oceniony odmiennie niż oczekiwała tego strona skarżąca nie świadczy o naruszeniu zasad postępowania wyrażonych w O.p.
Z akt przedmiotowych spraw wynika niewątpliwie, że materiał dowodowy został zebrany przez organy podatkowe w sposób rzetelny i skrupulatny. Był on przy tym kompletny i wystarczający dla podjęcia rozstrzygnięcia, a jego spójna, logiczna i kompleksowa ocena nie naruszyła granic swobodnej oceny dowodów. Organy podatkowe zasadnie pominęły wnioski stron nieprzydatne dla rozstrzygnięcia i rozpatrzyły nie tylko poszczególne dowody z osobna, ale i poddały analizie całość zebranego materiału dowodowego, akcentując jego kompleksową wymowę i wzajemną koherentność. Dokonana kontrola nie ujawniła, by w jakikolwiek sposób ograniczano Skarżącej możliwość składania oświadczeń, przeglądania akt, ustosunkowania się do gromadzonych przez organ dowodów, czy brania udziału w czynnościach.
Lektura uzasadnień decyzji prowadzi do wniosku, iż Organy ustosunkowały się do zarzutów artykułowanych przez podatników i przedstawiły stanowisko w kwestii zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości, czym uczyniły zadość wymogom art. 210§4 O.p. Organy zadośćuczyniły także obowiązkowi wynikającemu z art. 200§1 O.p. i przed wydaniem decyzji wyznaczyły stronom siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Istota problemu prawnego jaki zarysował się w sprawie dotyczy tego czy na skutek otrzymania odprawy pieniężnej (zasądzonej prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego) od której zapłacono podatek dochodowy od osób fizycznych, powstanie nadpłata/nienależny podatek, w sytuacji gdy na skutek późniejszego wzruszenia wyroku, mocą następnego prawomocnego wyroku, podatnik jest zobligowany do zwrotu otrzymanej odprawy pieniężnej.
Odnosząc się do nakreślonego w jego zasadniczej warstwie zagadnienia budzącego kontrowersje w sprawie, w pierwszej kolejności, mając na uwadze wskazany i niekwestionowany przez strony, a przez Sąd uznany za prawidłowo ustalony stan faktyczny, podkreślić trzeba, że wyrok sądu powszechnego, zgodnie z art. 365§1 Kodeksu postępowania cywilnego, wiąże nie tylko strony i Sąd, który je wydał, lecz również inne Sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Żaden organ wskazany w art. 365§1 K.p.c. nie może swych rozstrzygnięć oprzeć na twierdzeniu przeciwnym. Także Sąd Administracyjny rozstrzygając niniejszą sprawę jest obowiązany uwzględnić wyrok Sądu powszechnego.
Skutkiem prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 29 października 2008r. sygn. akt: III APa 23/08, ze skutkiem ex tunc (od początku- K.Korzan, System prawa procesowego cywilnego, Ossolineum 1987 t. II s. 314, 321) było to, że skarżący M.P. otrzymał odprawę wysokości 1.470.000,00 zł. Skarżący zapłacił od tego podatek w wysokości 258.300,00 zł.
Weryfikacja tegoż wyroku i wydanie w sprawie nowego wyroku, tym razem nakazującego zwrot otrzymanej uprzednio odprawy pieniężnej nie skutkuje dla podatnika, powstaniem nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku.
Nadpłata, to kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku (art. 72§1 pkt 1 O.p.). Za nadpłatę zatem uznać należy kwotę nadwyżki dokonanej przez podatnika wpłaty nad wynikającą z ustawy kwotą podatku, co oznacza, że podatek nadpłacony to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna. Podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika, w sytuacji gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia, obowiązek ten nie istniał, albo wygasł. Ustawodawca w definicji nadpłaty kładzie nacisk na faktyczną zapłatę podatku nienależnego lub w wysokości wyższej od należnej uznając, że tylko wówczas tę wpłaconą kwotę uznać należy za nadpłatę (por. wyroki NSA: z 13 marca 2008r., sygn. akt: II FSK 1775/06; z 28 lipca 2015r., sygn. akt: I FSK 724/15; publik. w CBOSA). W każdym przypadku dla trybu zwrotu nienależnie zapłaconego podatku jako nadpłaty w ujęciu Ordynacji podatkowej istotnym jest, aby uiszczone świadczenie zrealizowane było na tle szeroko pojętego stosunku podatkowoprawnego, tzn. aby świadczenie to pochodziło od podmiotu stosunku zobowiązaniowego w prawie podatkowym (podatnika, płatnika, inkasenta, osoby trzeciej lub spadkobiercy), na którym generalnie ciążą zobowiązania wobec wierzyciela podatkowego, lecz w konkretnym przypadku podstawę nienależnego świadczenia stanowiło błędne przeświadczenie tego podmiotu o ciążącym na nim zobowiązaniu podatkowym. W każdym takim przypadku podmiot zobowiązań podatkowych, uznając się bezpodstawnie za dłużnika danego stosunku prawnopodatkowego, realizuje nienależne świadczenie na rzecz wierzyciela takiego stosunku (por. wyrok NSA z 26 listopada 2008r., sygn. akt: I FSK 1620/07: publik. CBOSA, por. również J. Zubrzycki, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wydawnictwo Unimex, Wrocław 2008, s. 371).
W ocenie Sądu, podatek w momencie "pobrania" był podatkiem należnym. Obowiązek jego uiszczenia wynikał z prawomocnego wyroku i miał charakter trwały, definitywny. Nie było żadnych podstaw by w świetle przepisów prawa podatkowego, traktować otrzymaną odprawę jako przysporzenie ,,tymczasowe", ,,krótkotrwałe", ,,przejściowe". Sam podatnik uiścił podatek od odprawy.
Późniejsze zasądzenie przez Sąd powszechny-Sąd Apelacyjny w Gdańsku (prawomocny wyrok z 16 grudnia 2010r. sygn. akt: III APa 11/10) zwrotu na rzecz STU ERGO HESTIA SA pobranej odprawy pieniężnej, mogło wywrzeć skutek podatkowy w momencie zwrotu tej odprawy (art. 26 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f.), a nie za rok podatkowy, w którym wypłata została faktycznie dokonana. W myśl bowiem wskazanego przepisu podstawę obliczenia podatku za dany rok podatkowy stanowi dochód po odliczeniu kwot dokonanych w roku podatkowym zwrotów nienależnie pobranych świadczeń, które uprzednio zwiększyły dochód podlegający opodatkowaniu, w kwotach uwzględniających pobrany podatek dochodowy, jeżeli zwroty te nie zostały potrącone przez płatnika. Podatnik za 2009r. odprowadził podatek dochodowy od kwoty faktycznie otrzymanej, a następnie po zakończeniu roku podatkowego został zobowiązany na mocy prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego do zwrotu tej kwoty jako nienależnej (wyrok z 16 grudnia 2010r.) Tak więc w roku, w którym nastąpi zwrot nienależnie pobranego świadczenia będzie on mógł zmniejszyć podstawę obliczenia podatku o kwotę zwróconych nienależnych świadczeń.
Istotą opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych jest objęcie nim każdego przyrostu o charakterze majątkowym (z wyłączeniem przysporzeń, które ustawa wyłącza z tej kategorii), przy czym przy zaliczaniu danego przysporzenia majątkowego do przychodów danego podmiotu decydujące znaczenie ma definitywny charakter przysporzenia, tj. okoliczność, że w sposób ostateczny powiększa ono aktywa podatnika, bądź zmniejsza jego zobowiązania.
Co ważne i co wymaga podkreślenia, podatnik nie zwrócił S. SA odprawy pieniężnej zatem przysporzenie miało charakter definitywny.
W rozstrzyganej sprawie nie zaistniał więc żaden z przypadków, o których mowa w art. 75 O.p.
Mając na uwadze powyższe, zdaniem Sądu, nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego i procesowego, a to skutkuje oddaleniem skargi, jako nieuzasadnionej, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło