I SA/Kr 1181/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Michna po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: zawiesić postępowanie sądowe. Skargą z dnia 6 lipca 2012 r. S.K. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 4 czerwca 2012 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 28 lutego 2012 r. nr [...] ustalającą skarżącej podatek od spadków i darowizn w kwocie 7 809,00 zł z tytuły nabycia spadku po zmarłej siostrze BS. W uzasadnieniu skarżąca podała, że wiadomość o prawomocnym nabyciu spadku powzięła nie wcześniej niż po otrzymaniu prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 12 czerwca 2007 r. [...] stwierdzającego nabycie spadku, opatrzonego klauzulą prawomocności z dnia 1 sierpnia 2007 r. Skarżąca podała, że wymienione postanowienie doręczone zostało jej pocztą przez co nie była ona w stanie dochować terminu do zgłoszenia nabycia spadku, który to termin upływał dnia 4 sierpnia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Postępowanie sądowe należało zawiesić. W ocenie sądu, w niniejszej sprawie zachodzi konieczność zawieszenia postępowania z uwagi na postępowanie toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym. Postanowieniem z dnia 12 maja 2011 r. I SA/Kr 38/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przedstawił Trybunałowi Konstytucyjnemu ( dokumenty w sprawie dostępne na stronie internetowej Trybunału Konstytucyjnego w zakładce: Sprawy w Trybunale) następujące pytanie prawne: czy art. 4a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 142 poz. 1514 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w okresie od dnia 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 grudnia 2008 r. w części w jakiej uzależniał prawo do zwolnienia od podatku w przypadku nabycia własności rzeczy i praw majątkowych w drodze dziedziczenia od dokonania zgłoszenia tegoż nabycia w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku jest niezgodny z zasadą prawidłowej legislacji oraz zasadą zaufania do państwa prawa i jego organów wyrażoną w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej? Z uzasadnienia ww. postanowienia WSA w Krakowie wynika, że przedmiotem wątpliwości co do zgodności ww. przepisów z Konstytucją były m.in. okoliczności faktyczne związane z opóźnieniami sądów powszechnych w przesyłaniu odpisów postanowień z klauzulami prawomocności, co w konsekwencji uniemożliwiało podatnikom składanie w terminie miesięcznym od daty uprawomocnienia się postanowienia w przedmiocie nabycia spadku stosownych druków informujących urząd skarbowy o nabyciu spadku objętego zwolnieniem podatkowym. Z powyższego wynika więc, że w rozpoznawanej sprawie zaistniał podobny stan faktyczny, strony bowiem spierały się m.in. co do skutku opóźnienia w przesłaniu odpisu postanowienia w przedmiocie nabycia spadku. Na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w oparciu o powyższy przepis następuje z urzędu, lecz jego celowość została pozostawiona ocenie Sądu (vide: postanowienia NSA z 11 marca 2005r. I OZ 45/05 oraz z dnia 7 czerwca 2008 r. I OZ 382/08 – wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl ), zaś generalnie następuje wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadminstracyjnej zależy od wyniku innego postępowania (administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym). W orzecznictwie sądów administracyjnych (vide: wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2008r., I FZ 221/08 oraz wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 czerwca 2009 r., III SA/Wa 3321/08) przyjmuje się, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione ze względów celowości, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej przy czym celowość zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinna być analizowana z punktu widzenia wystąpienia w przyszłości ewentualnej konieczności uruchomienia nadzwyczajnych środków wzruszania rozstrzygnięć ostatecznych np. przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego lub stwierdzenia nieważności decyzji, czego w opisanej wyżej sytuacji nie można wykluczyć. Dodatkowo należy podkreślić, że w sprawach sądowoadministracyjnych zjawiskiem wielce niepożądanym i utrudniającym praworządne działanie administracji jest odmienne stanowisko Sądu, co do wykładni i stosowania prawa w sprawach o analogicznym lub zbliżonym stanie prawnym i faktycznym (vide: postanowienie NSA z 13 czerwca 2008r. I FZ 221/08 oraz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 302-303). W sprawach związanych z dotrzymaniem miesięcznego terminu przez podatników z uwagi na opóźnienia w przesyłaniu odpisów postanowień o nabyciu spadku zapadały rozbieżne orzeczenia (vide: uzasadnienie ww. postanowienia WSA w Krakowie z dnia 12 maja 2011r. I SA/Kr 38/11). Jednolitość orzecznictwa - dając stan stałości, pewności i bezpieczeństwa prawnego - służy respektowaniu zasady równości wobec prawa. Równe traktowanie stron znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej oznacza, że wobec nich musi zapaść takie samo rozstrzygniecie. Z sytuacją, w której rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku w sprawie sądowoadministracyjnej występuje tzw. zagadnienie wstępne (kwestia prejudycjalna), czyli sytuacja, w której uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia występującego w sprawie, może wpływać na wynik postępowania, a tym samym uzasadnia celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. umożliwia sądowi administracyjnemu zawieszenie postępowania, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym. Kluczowe w tym przepisie jest więc słowo "zależy", według którego, jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Inny Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, Tom P-Ż, s. 1231). Owe "decydujące znaczenie" jest konsekwencją użycia przez ustawodawcę w analizowanym przepisie p.p.s.a. zwrotu "zależy". Interpretując go nie można jednak poprzestać jedynie na wykładni językowej. Należy bowiem uwzględnić najnowsze poglądy judykatury oraz doktryny w zakresie wykładni prawa i za licznymi wypowiedziami NSA stwierdzić, że zasada pierwszeństwa wykładni językowej nie powinna prowadzić do wniosku, że interpretatorowi wolno jest całkowicie ignorować wykładnię systemową lub funkcjonalną. Może się bowiem okazać, ze sens przepisu, który wydaje się językowo jasny, okaże się wątpliwy, gdy go skonfrontujemy z innymi przepisami lub weźmiemy pod uwagę cel regulacji prawnej. Jednym z najmocniejszych argumentów o poprawności interpretacji jest okoliczność, że wykładnia językowa, systemowa i funkcjonalna dają zgodny wynik. W każdej zatem sytuacji, gdy nasuwa się podejrzenie, że wynik wykładni językowej może okazać się nieadekwatny, interpretator powinien go skonfrontować z wykładnią systemową i funkcjonalną (vide:. postanowienie SN z dnia 26 kwietnia 2007r., I KZP 6/07, OSNKW 2007/5/37, Biul.SN 2007/5/18; postanowienie NSA z dnia 9 kwietnia 2009r., II FSK 1885/07; wyroki NSA: z dnia 19 listopada 2008r., II FSK 976/08, z dnia 2 lutego 2010r., II FSK 1319/08, z dnia 2 marca 2010r., II FSK 1553/08) oraz wypowiedzi doktryny: M. Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, Warszawa 2002, s. 275; L. Morawski, Zasady wykładni prawa, Toruń 2006, s. 74.). Jak Sąd już uzasadniał powyżej, sprawa zapytania do Trybunału Konstytucyjnego ( sprawie Trybunał nadał sygnaturę P 43/11) porusza te same problemy, na które zwróciła uwagę skarżąca w swojej argumentacji. Co ważne WSA w Krakowie w ww. postanowieniu z dnia 12 maja 2011r. I SA/Kr 38/11 zmierza praktycznie do uchylenia przez Trybunał skutków jednomiesięcznego terminu na dokonanie zgłoszenia nabycia spadku. Niezasadnym byłoby więc, ze względów ekonomii procesowej, kierowanie ponownie zapytania do Trybunału Konstytucyjnego w analogicznej sprawie. Uznając zatem, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania wszczętego przed Trybunałem Konstytucyjnym na skutek pytania skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, ponieważ dotyczy ona tożsamego problemu prawnego, Sąd skorzystał z uprawnienia do zawieszenia postępowania sądowego i na mocy art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji niniejszego postanowienia. Sąd w motywach uzasadnienia kierował się również analogicznymi uzasadnieniami innych składów orzekających w podobnych sprawach.