I SA/Kr 1201/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Sp. z o.o. w W., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 29.05.2015r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2012r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A. Sp. z o.o. w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 29.05.2015r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za III kwartał 2012r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" oraz przesłanych dokumentów A. Sp. z o.o. w W.zajmuje się m.in. sprzedażą hurtową i detaliczną samochodów osobowych i furgonetek. Kapitał zakładowy spółki wynosi 50 000 zł. i składa się z 1000 udziałów, które są własnością R. z siedzibą w N.. Strona skarżąca podniosła; iż nie posiada środków na pokrycie opłaty sądowej, w 2014r. nie powadziła działalności gospodarczej, utraciła większość dokumentacji oraz nie posiada żadnego majątku za wyjątkiem spornych i trudnych do ściągnięcia oraz słabo udokumentowanych wierzytelności . Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy . Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. II FZ 409/11). Jeżeli skarżący jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych spółki. Stąd też została ona wezwana do przedłożenia: - wyciągów z kont bankowych spółki, obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy oraz obrazujących ich obecny stan, - zeznania podatkowego za 2014 rok, - zaświadczenia o wysokości funduszy posiadanych w kasie spółki, - zeznania podatkowego z tytułu podatku VAT, za ostatni miesiąc, - sprawozdania finansowego za 2014r. - spisu środków trwałych , z podaniem ich wartości , - spisu wierzytelności spółki wraz z podaniem ich wielkości, - oświadczenia określającego ilu obecnie pracowników zatrudnia spółka, W odpowiedzi strona skarżąca przesłała wydruk maila "M.S." – prezesa zarządu A. Sp. z o.o. w W. do : "[email protected]" upoważniający do złożenia do sądu w imieniu spółki następujących informacji: Spółka nie posiada żadnego rachunku bankowego, nie wykonywała żadnych operacji bankowych w ostatnich 3 miesiącach i nie może przedstawić żądanego wyciągu z konta ponieważ konta bankowego nie posiada. Spółka nie prowadzi działalności i nie osiągała w 2014 roku żadnego przychodu i w związku z tym nie składała żadnych deklaracji podatkowych a ponieważ nie składała żadnych deklaracji to nie może przedstawić do sądu takiego dokumentu. Spółka nie prowadzi kasy i nie posiada żadnej gotówki i nie może przedstawić zaświadczenia z kasy. Spółka nie prowadzi działalności, nie jest podatnikiem VAT i nie składa żadnych deklaracji a ponadto w ostatnim miesiącu nie składała deklaracji w podatku VAT i w związku z tym nie może przedstawić deklaracji VAT z ostatniego miesiąca. Spółka nie posiada żadnych środków trwałych i nie może podać spisu środków z podaniem ich wartości. Spółka nie posiada żadnych wierzytelności i nie może podać spisu wierzytelności z podaniem ich wielkości. Spółka aktualnie nie zatrudnia żadnych pracowników. Dokument ten nie został jednak w żaden sposób autoryzowany, brak bowiem na nim podpisu. Tym samym nie można uznać, że zawiera wiążące oświadczenia złożone w imieniu spółki. Podkreślić natomiast trzeba, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich właśnie działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników. Dopłaty takie mają charakter obowiązkowego świadczenia wspólników o charakterze pieniężnym oraz fakultatywnie zwrotnym, tj. nie muszą być zwracane w określonych okolicznościach, ale mogą być tylko wówczas zwracane , jeżeli tak postanowi zgromadzenie wspólników. Ponadto umowa spółki może wprost przewidzieć, że dopłaty mają charakter bezzwrotny (por. M.Rodzynkiewicz; "Kodeks Spółek Handlowych . Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009r., s. 300 - 301 oraz postanowienie NSA z dnia 18.12.2013r., sygn. II FZ 1098/13 i postanowienie NSA z dnia 02.12.2011r., sygn. II FZ 701/11 ). W rozpatrywanym przypadku możliwość ta nie została jednak wykorzystana przez stronę skarżącą, mimo, że jej właścicielem jest inna spółka z siedzibą na C. Strona skarżąca nie podjęła nawet próby zrealizowana w/w operacji, co zdaniem orzekającego świadczy o tym, iż strona nie wykorzystała wszystkich możliwych sposobów na zdobycie środków finansowych. Niezależnie od w/w możliwości spółka nie wykazała też, że podjęła jakiekolwiek czynności zmierzając do wyegzekwowania posiadanych wierzytelności, czy nawet ustalenia ich wielkości. Wymienione okoliczności, w aspekcie fakultatywności przyznania prawa pomocy spółkom, nie uzasadnia zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych, nawet w obliczu nieprowadzenia w 2014r. działalności gospodarczej. Pamiętać bowiem należy, iż pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania " danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych czy finansowych a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach. Taka jednak w rozpatrywanym przypadku, biorąc pod uwagę w/w sytuację, z całą pewnością nie zachodzi. W związku z powyższym, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.