I SA/Kr 1277/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 11 października 2017 r. nr: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych J. M. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych z uwagi na trudną sytuację majątkową uniemożliwiającą ich uiszczenie. We wniosku skarżący oświadczył, że jest rozwiedziony, ma dwie córki K. M. ur. 1999 r. i W. M. ur. 2003 r., na które płaci alimenty. Młodsza z córek, W., mieszka aktualnie z wnioskodawcą. Źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.460 zł netto. W skład jego majątku wchodzi nieruchomość stanowiąca teren firmowy, położona w Z. B. 375, obciążona hipotekami na rzecz banku i urzędu kontroli skarbowej. Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, wierzytelnościami, ani przedmiotami wartościowymi. Jego miesięczne wydatki przedstawiają się następująco: alimenty 2.000 zł, opłaty za media i czynsz ok. 600 zł, wyżywienie 200 zł. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy J. M. podniósł, iż wysokość posiadanych przez niego zobowiązań, co do których prowadzone są postępowania egzekucyjne wynosi obecnie około 6 milionów złotych, część została umorzona ze względu na bezskuteczność. Skarżący podał, że obecnie jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę za wynagrodzeniem 2.000 zł brutto. Jego stałe wydatki i zobowiązania oscylują na kwotę 2.800 zł (w tym alimenty w kwocie 2.000 zł). W takiej sytuacji oczywistym jest, że nie jest w stanie pokryć stałych wydatków z pensji, którą otrzymuje. Skarżący umówił się z żoną przed mediatorem, że nie musi płacić alimentów na córkę W. M., która od pewnego czasu z nim zamieszkuje. Z uwagi na trudną sytuację finansową strony w Sądzie Rejonowym w W. toczy się postępowanie o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego wobec pełnoletniej córki, K. M. (sygn. akt IV RC 167/17). Skarżący dodał, że utrzymuje się dzięki pomocy rodziny i przyjaciół w części, której nie jest w stanie pokryć z wynagrodzenia za pracę. Do wniosku załączone zostały kopie następujących dokumentów: postanowień Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 31 maja 2017 r. i z dnia 19 sierpnia 2016 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, zaświadczenia z dnia 31 marca (?) 2017 r. o zatrudnieniu skarżącego w M. Sp. z o.o. w K. na stanowisku dyrektor handlowy za wynagrodzeniem brutto 2.000 zł oraz postanowień z dnia 5 lutego 2016 r. i 7 kwietnia 2017 r. o zwolnieniu skarżącego od kosztów sądowych w sprawach o sygn. I SA/Kr 1646/14 i I SA/Kr 130/17. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie tego prawa w określonym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 marca 2015 r., II FZ 84/15, i z dnia 3 stycznia 2013 r., sygn. akt: II FZ 987/12). W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnił, że nie posiada dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Sytuacja materialna J. M. nie jest bowiem łatwa. Źródłem jego utrzymania jest wynagrodzenie za pracę wynoszące 1.460 zł, w całości przeznaczane na pokrycie podstawowych potrzeb życiowych wnioskodawcy oraz zabezpieczenie utrzymania jego dwóch córek. Nie jest on zatem w stanie z uzyskiwanych dochodów poczynić jakichkolwiek oszczędności. Skarżący posiada znaczne zadłużenie, wynoszące obecnie około 6 milionów złotych. Jego majątek został zajęty na skutek prowadzonych postępowań egzekucyjnych. Z akt niniejszej sprawy wynika, że wartość przedmiotu zaskarżenia wskazana przez skarżącego wynosi 3.509.101 zł, co oznacza, że wysokość aktualnie wymaganych kosztów sądowych - wpisu od skargi - wynosi ponad 35 tys. zł. Zestawienie tej wartości z aktualnymi dochodami skarżącego, wskazuje, że nie jest on w stanie pokryć tych kosztów bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe okoliczności, a także ocenę sytuacji materialnej skarżącego zawartą w orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 marca 2013 roku, sygn. akt I FZ 11/13 i z dnia 30 kwietnia 2015 roku, sygn. akt I FZ 72/15 uwzględniono w całości wniosek J. M. i orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a