I SA/Kr 1297/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.) Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Piotr Głowacki po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 kwietnia 2011 r. wniosków "M" Sp. z o.o. w Wadowicach o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Mai Chodackiej oraz Agnieszki Jakimowicz w sprawie ze skarg "M" sp. z o.o. w W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 21 czerwca 2010 r. Nr. [...], [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych za lata 2000 -2001. postanawia oddalić wnioski. Strona Skarżąca "M" Sp. z o.o. w W. złożyła wniosek o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Mai Chodackiej oraz Agnieszki Jakimowicz. W uzasadnieniu swojego wniosku Skarżąca wskazała, że zarówno sędzia Maja Chodacka, jak również sędzia Agnieszka Jakimowicz uczestniczyły w wydaniu wyroku z dnia 29 stycznia 2010r. do sygn. akt I SA/Kr 1272/09, którym została rozstrzygnięta (nieprawomocnie) sprawa pomiędzy tymi samymi stronami, na gruncie takiego samego stanu faktycznego, której osią sporu (podobnie jak w niniejszej sprawie) była interpretacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 czerwca 2002 r. (sygn. akt K 45/01) a w szczególności użytego w tym wyroku pojęcia "długookresowe przedsięwzięcia na rzecz zatrudnionych osób niepełnosprawnych", a także ustalenie czy ten wyrok dotyczy strony skarżącej. Na w/w wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie powołuje się Organ w zaskarżonej decyzji i pismach procesowych, próbując w ten sposób odeprzeć zarzut skargi, iż nie zastosował się do oceny prawnej i wskazówek co do dalszego postępowania, zawartych w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 września 2008r. ( I SA/Kr 640/07). W oświadczeniu z dnia 25 marca 2011r. Sędzia WSA Maja Chodacka wyjaśniła, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia jej od orzekania w sprawie, wymienione w art. 19 p.p.s.a. Przyznała jednocześnie, że występowała w sprawie o sygn. akt l SA/Kr 1272/09, dotyczącej decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług. Dodatkowo stwierdziła, iż w sprawie tej jednak, jak w każdej ze spraw rozpoznawanych na rozprawie przed sądami administracyjnymi, wyrok wydany został w składzie trzyosobowym, który to skład orzekający uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca, która nie zgadzała się z rozstrzygnięciem miała możliwość wniesienia stosownych środków zaskarżenia w toku instancji, z czego też skorzystała. Z kolei w oświadczeniu z dnia 29 marca 2011r. Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz wyjaśniła, że nie zachodzą przesłanki wyłączenia jej od orzekania w sprawie wymienione w art. 19 p.p.s.a. Przyznała jednocześnie, że była sprawozdawcą w sprawie o sygn. akt l SA/Kr 1272/09, dotyczącej decyzji w przedmiocie podatku od towarów i usług. Dodatkowo stwierdziła, iż w sprawie tej jednak, jak w każdej ze spraw rozpoznawanych na rozprawie przed sądami administracyjnymi, wyrok wydany został w składzie trzyosobowym, który to skład orzekający uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Strona skarżąca, która nie zgadzała się z rozstrzygnięciem miała możliwość wniesienia stosownych środków zaskarżenia w toku instancji, z czego skorzystała. Sędzia nadmieniła ponadto, że obydwie sprawy dotyczą innego przedmiotu (podatek od towarów i usług, podatek dochodowy od osób prawnych), zatem rozstrzygnięcie zapaść musi w oparciu o akta dotyczące wyłącznie podatku dochodowego i z uwzględnieniem orzeczeń zapadłych na gruncie tej konkretnej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Złożone wnioski nie zasługują na uwzględnienie. Wnioskodawca złożył tożsame wnioski o wyłączenie sędziów, powołując się na tę samą przyczynę wyłączenia określoną w art. 19 p.p.s.a. Stosownie do treści tego przepisu, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Przepis ten, w odróżnieniu od art. 18 p.p.s.a. zawierającego katalog przyczyn powodujących wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, a zatem jego bezwzględne wyłączenie, dotyczy względnych przesłanek wyłączenia sędziego. Podstawą wyłączenia sędziego na gruncie tego przepisu są zarówno okoliczności wynikające ze stosunku osobistego pomiędzy sędzią, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, charakteryzujące się przede wszystkim istnieniem więzi emocjonalnej (pozytywnej bądź negatywnej), której podstawą jest stosunek pokrewieństwa, przyjaźni, dłuższej znajomości, zależności służbowej, gospodarczej, społecznej, jak również wszelkie obiektywnie zaistniałe okoliczności, dające podstawę do zaistnienia wątpliwości co do bezstronności sędziego. Mając zatem na względzie powyższe regulacje normatywne zważyć należy, iż jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny, w postanowieniu z dnia 18 września 2008 r. (sygn. akt I OZ 696/08) charakter instytucji wyłączenia sędziego jest oczywisty i sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. W tym zakresie istota wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki bezwzględne wymienione enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., jak też w oparciu o przesłanki względne z art. 19 p.p.s.a., jest taka sama. Ma ona zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Wskazano przy tym, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie. Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 100/09). Strona Skarżąca upatruje przyczyn wyłączenia Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w tym, iż wyraziły one pogląd prawny będąc w składzie sądu, rozstrzygającego w innej sprawie. Ponieważ pogląd ten był niekorzystny dla Skarżącej istnieje obawa, że również pogląd ten zostanie zaprezentowany w niniejszej sprawie i w związku z tym zapadnie niekorzystne dla Skarżącej rozstrzygnięcie. Takie twierdzenie Skarżącej nie jest zasadne na gruncie niniejszego stanu prawnego. Zarzut bezstronności sędziego powinien zostać odniesiony do konkretnej sprawy, czyli strona powinna wykazać, że w danej konkretnej sprawie istnieją uzasadnione wątpliwości co do bezstronności konkretnego sędziego. Wyrażenie przy rozpatrywaniu innej sprawy określonego poglądu prawnego, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Stanowisko takie jest przy tym ugruntowane w orzecznictwie. Tytułem przykładu można wskazać na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2009r. (II OZ 378/09, LEX nr 573365) w którym zostało stwierdzone, iż okoliczność, że sędzia wyraził przy orzekaniu w innej sprawie pogląd, z którym wnioskujący się nie zgadza nie może być przesłanką do wyłączenia sędziego od orzekania w innej sprawie, choćby w jakikolwiek sposób powiązanej ze sprawą, w której sędzia orzekał wcześniej. Pogląd ten w pełni odnosi się do sytuacji mającej miejsce w niniejszej sprawie i jednocześnie powoduje, iż wniosek należy uznać za niezasadny. Można w tym przedmiocie wskazać również na inne orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postanowieniu z dnia 18 września 2008r. (II OZ 979/08, LEX nr 527666) stwierdził on, iż nie jest dopuszczalne żądanie wyłączenia sędziego tylko z tego powodu, iż wnioskodawca kwestionuje zasadność rozstrzygnięć w innych sprawach z udziałem tego sędziego. Również w postanowieniu z dnia 6 maja 2009 r. (II FZ 140/09, LEX nr 564221) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził między innymi, że nie jest wystarczające samo subiektywne przekonanie strony bądź utrata wiarygodności w bezstronność sędziego wynikająca z faktu, że osoba ta orzekała w "niemal" identycznych sprawach. Jak wynika z wyżej przedstawionych poglądów orzecznictwa, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, wyrażenie poglądu prawnego przez konkretnego sędziego przy okazji rozpatrywania innej sprawy, nie może stanowić podstawy do jego wyłączenia. Niczym nieuzasadnione jest przy tym stwierdzenie, że Sędzia WSA Maja Chodacka, bądź Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz wyraziły w trakcie postępowania I SA/Kr 1297/10 swoje poglądy na temat rozpoznawanej sprawy. W każdym razie Skarżąca nie wskazała na żadną okoliczność, która uprawdopodobniłaby to stwierdzenie. Wydanie bowiem orzeczenia przez sędziego w innej sprawie, nie stanowi uzewnętrznienia przez tego sędziego swojego stanowiska w konkretnie rozpatrywanej sprawie. Nie można także zapomnieć, iż sprawa, w której orzekały Sędzia WSA Maja Chodacka oraz Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz, dotyczyła podatku od towarów i usług. Tymczasem niniejsza sprawa dotyczy podatku dochodowego. Trudno zatem przyjąć, aby wyrażone zostały poglądy w przedmiocie podatku dochodowego w sytuacji, w której sprawa ta nie została rozstrzygnięta. Należy również wskazać na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08 (ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97), w którym słusznie podkreślił, że wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów. Innymi słowy sędzia nie może podlegać wyłączeniu z tej tylko przyczyny, że skarżący nie zgadza się z rozstrzygnięciami wydanymi w sprawach z udziałem tego sędziego. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty te strona może podnosić w środkach zaskarżenia, w ramach kontroli instancyjnej. Przyjęcie za zasadne wniosku złożonego przez Stronę Skarżącą mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której sama strona decyduje o składzie sądu rozpatrującego jej sprawę. Mogłoby to w sytuacji, gdy określona kwestia została przesądzona w orzecznictwie, doprowadzić z kolei do sytuacji, w której żaden sędzia nie mógłby orzekać, gdyż wszyscy przy okazji różnych rozstrzygnięć zgadzaliby się z ugruntowaną linią orzeczniczą. Mając zatem na względzie brak faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia sędziego, należało na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji postanowienia.