I SA/Kr 1315/16

|Dnia 6 lutego 2017r. | Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Urszula Zięba (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w dniu 6 lutego 2017r., sprawy ze skargi I. Sp. z o. o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 września 2016r. nr [...] w przedmiocie uznania ponaglenia za bezzasadne postanawia: I. skargę odrzucić; II. zwrócić stronie skarżącej uiszczony od skargi wpis sądowy w kwocie 100 (słownie: sto) złotych. Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadził postępowanie wymiarowe dotyczące określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych, powstałego w związku z umową przelewu wierzytelności, zawartą w dniu 20 sierpnia 2013r., pomiędzy cedentem A.Ś., a cesjonariuszem Spółką I. Sp. z o. o. w K.. Z treści zawartej umowy wynikało, że I. Sp. z o. o., jako cesjonariusz nabyła od A. Ś., jako cedenta, przysługującą mu od Spółki K. sp. z o. o. z/s w Z. z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia, wierzytelność o łącznej wartości 2.731.531,46 zł (plus odsetki za zwłokę). Wobec podatnika zostało z urzędu wszczęte postępowanie podatkowe w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych. Powyższe było konsekwencją złożonej w Urzędzie Skarbowym deklaracji PCC-3, z której wynikało, że I. sp. z o. o. z tytułu ww. umowy, uiściła podatek od czynności cywilnoprawnych, przyjmując za podstawę opodatkowania kwotę 100.000,00 zł. Z uwagi na złożony i niejednoznaczny stan faktyczny sprawy, w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, organ I instancji podjął szereg czynności, mających na celu ustalenie właściwej podstawy opodatkowania przedmiotowej umowy, tj. wartości rynkowej nabytych w sierpniu 2014r. wierzytelności. Wobec powyższego, organ I instancji zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka A.S., jako cedenta. Pomimo dwukrotnie wyznaczonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego terminu, ww. nie stawił się na przesłuchanie, przedkładając zwolnienie lekarskie, po czym tamtejszy organ podatkowy, zwrócił dokumenty w sprawie, Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Następnie organ I instancji wezwał A.S. do osobistego zgłoszenia się, w celu przesłuchania w charakterze świadka. W odpowiedzi na powyższe wezwanie ww. zwrócił się z prośbą o wyznaczenie przesłuchania w Urzędzie Skarbowym właściwym dla jego miejsca zamieszkania tj. Urzędzie Skarbowym. W konsekwencji, organ I instancji, ponownie zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z prośbą o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka A.S. Pomimo dwukrotnie wyznaczonego przez tamtejszy organ terminu, ww. nie stawił się na przesłuchanie. Wobec zaistniałych okoliczności, tamtejszy organ podatkowy, zwrócił dokumenty w sprawie Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, jednocześnie informując, że świadek wezwany dwukrotnie (na dwa różne terminy), nie stawił się na przesłuchanie a także nie odpowiedział na wezwanie w sprawie przedłożenia potwierdzenia faktu wezwania przez Sąd Okręgowy na termin kolidujący z terminem przesłuchania. Ponadto, w trakcie prowadzonego postępowania podatkowego, w celu zgromadzenia rzetelnego materiału dowodowego, pozwalającego na podjęcie decyzji rozstrzygającej kwestię wysokości opodatkowania z tytułu nabytych przez Spółkę I. Sp. z o. o. wierzytelności, organ I instancji podjął następujące czynności, zwracając się do: - Naczelnika Urzędu Skarbowego o przesłanie sprawozdania finansowego Spółki K. sp. z o. o. (jako dłużnika) za rok 2013., - Spółki K. sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z/s w Z-likwidatora W.P. o przekazanie informacji dotyczącej ewentualnego przelania w 2013r. na rzecz podatnika, kwoty wynikającej z przedmiotowej cesjiwierzytelności, - Sądu Rejonowego w K. Wydział VIII Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych z prośbą o informacje dotyczące uznania przedmiotowej wierzytelności, - Syndyka Masy Upadłości K. sp. z o. o. w upadłości likwidacyjnej z prośbą o informacje dotyczące uznania przedmiotowej wierzytelności oraz potwierdzenie za zgodność z oryginałami, dokumentów posiadanych przez Urząd Skarbowy tylko w kserokopiach. W dniu 16 sierpnia 2016r. (data stempla pocztowego), podatnik wniósł do organu I instancji ponaglenie na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie, w którym wskazał, że przedmiotowe postępowanie toczy się nieprzerwanie przez okres ponad dwóch lat i nie zostało zakończone. W uzasadnieniu ponaglenia wskazał na naruszenia przepisów dotyczących ogólnych zasad postępowania podatkowego, wyrażonych w przepisach ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej jako: "o.p."), m.in. powołał na tę okoliczność art. 125, art. 139 §1 i §2 o.p., a ponadto wskazał na treść art. 140 i art. 141 o.p. Powołał się także na orzeczenia sądów administracyjnych, m.in. na wyrok NSA w Warszawie z dnia 20 lipca 1999r., sygn. I SAB 60/99 i uchwałę z dnia 28 września 1990r., III CZP 33/90 dotyczącą odpowiedzialności odszkodowawczej względem podatnika, którego sprawę prowadzono przewlekle oraz na wyrok NSA z dnia 26 marca 2002r., III SA 3390/2000. Postanowieniem z dnia 19 września 2016r., nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej rozpoznał ww. ponaglenie, działając w trybie art. 216 w zw. z art. 141§1 pkt 1 o.p. i postanowił uznać ponaglenie za bezzasadne. Na wstępie zgodził się z podatnikiem, że realizacja ogólnej zasady szybkości postępowania podatkowego, wynikająca z art. 125 o.p. jest gwarantowana przepisami określającymi termin załatwienia sprawy, tj. normami zawartymi w art. 139 i art. 140 o.p. Stwierdził nadto, że w rozpoznawanej sprawie organowi I instancji nie można było zarzucić przewlekłego prowadzenia postępowania. Należało bowiem mieć na uwadze, że postępowanie podatkowe, zostało wszczęte w związku ze złożoną deklaracją PCC-3, z której wynikało, że podatnik z tytułu zawartej umowy, uiścił podatek od czynności cywilnoprawnych, przyjmując za podstawę opodatkowania kwotę 100.000,00 zł, podczas gdy nominalna wartość wierzytelności, jaka przysługiwała cedentowi A.S., została określona w kwocie 2.731.531,46 zł (wraz z odsetkami za zwłokę oraz wszystkimi prawami z nią związanymi). Na podstawie zebranego do tej pory materiału dowodowego, zdaniem organu II instancji, wobec tak znacznej różnicy, pomiędzy nominalną wartością wierzytelności (2.731.531,46 zł), a ceną wynikającą z umowy (100.000,00 zł), organ podatkowy zasadnie wszczął postępowanie podatkowe w sprawie podatku od czynności cywilnoprawnych. Organ I instancji wskazał na szereg czynności, które podjął w toku prowadzonego postępowania podatkowego. Okolicznościami niespornymi w przedmiotowej sprawie były sześciokrotne, skuteczne wezwania, doręczenie A.S., na które jednak wzywany się nie stawił. Niezależnie jednak od powyższego, odnosząc się do czasu prowadzenia postępowania podatkowego - organ II instancji podniósł, że w niniejszym przypadku, przebieg postępowania podatkowego, uniemożliwiał zakończenie tego postępowania w pierwotnym terminie. Przyczyną przedłużania postępowań była konieczność zebrania przez organ I instancji znacznej części materiału dowodowego bez udziału świadka A.S., który nie stawiał się na kolejno wyznaczone przez organy podatkowe, terminy przesłuchań, opóźniając tym samym zakończenie postępowania. W tej sytuacji, wyznaczanie przez organ I instancji kolejnych terminów załatwienia spraw było konieczne, w celu zebrania pełnego materiału dowodowego, w tym dowodów uzyskanych w drodze pomocy prawnej od innych organów. Co za tym idzie, wyznaczanie kolejnych terminów załatwienia spraw było uzasadnione. Zauważono, że zgodnie z art. 140 o.p., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w wyznaczonym terminie, Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadamiał podatnika, podając przyczyny niedotrzymania terminu i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ostatnie zawiadomienie w tym trybie z dnia 23 sierpnia 2016r., zostało wysłane do podatnika, w którym organ podatkowy termin załatwienia sprawy określił na dzień 26 października 2016r. Wobec powyższego, organ II instancji uznał, że ponaglenie było nieuzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, strona skarżąca zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu, naruszenie art. 216 w zw. z art. 141§1 o.p., poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, polegające na wydaniu postanowienia, uznającego za bezzasadne ponaglenie na niezałatwienie we właściwym terminie sprawy, postępowania prowadzonego przez organ I instancji, mimo braku podstaw faktycznych i prawnych do takiego postępowania. W uzasadnieniu skargi strona powieliła opis swojego stanowiska zawarty w ponagleniu. Wobec powyższego wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ II instancji w całości podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie, wobec czego nie podzielił zarzutu podnoszonego w skardze przez stronę i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 - Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Na mocy art. 3 § 1 p.p.s.a., sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosuje środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje obok orzekania w sprawach skarg na decyzje m.in. kontrolę postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę, co do istoty (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga I. Sp. z o. o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 września 2016r., nr [...] w przedmiocie uznania ponaglenia za bezzasadne. W pierwszej kolejności podać należy, że ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie, którego bezzasadność stwierdził Dyrektor Izby Skarbowej w przedmiotowej sprawie jest specyficznym środkiem ochrony prawnej w postępowaniu podatkowym. Ponaglenie to przysługuje na czynność organu administracyjnego, która w tym przypadku będzie przybierała postać swoistego milczenia organu. Zgodnie z treścią art. 141 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 613 ze zm.) na niezałatwienie sprawy we właściwym terminie lub terminie ustalonym na podstawie art. 140 Ordynacji podatkowej, stronie służy ponaglenie do organu podatkowego wyższego stopnia. Organ podatkowy, uznając ponaglenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby, podejmuje środki zapobiegające naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 141 § 2 Ordynacji podatkowej). Mimo że ustawa nie wskazuje, w jaki sposób organ powinien postąpić w przypadku uznania ponaglenia za nieuzasadnione - przyjmuje się, że w takim przypadku powinien orzec w tym zakresie w formie postanowienia. Wydanie takiego postanowienia będzie uzasadniało wniesienie skargi do sądu administracyjnego na bezczynność administracji (por. R. Hauser (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, "Ordynacja podatkowa. Komentarz", Warszawa 2009, Wyd. Praw. LexisNexis, wyd. 5 s. 612). Ponaglenie o którym mowa w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej jest więc warunkiem złożenia skargi na bezczynność organu podatkowego do sądu administracyjnego, której samodzielnym przedmiotem jest bezczynność organu, a nie wypowiedź w tym przedmiocie organu wyższego stopnia. Warto dodać, że stanowisko w zakresie niedopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia, wydanego w wyniku wniesionego ponaglenia, znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienia WSA w Bydgoszczy z dnia 18 lipca 2005r., sygn. akt I SA/Bd 460/05, WSA w Szczecinie z dnia 9 listopada 2011r. sygn. akt I SA/Sz 909/11, WSA w Lublinie z dnia 25 listopada 2011r. sygn. akt I SA/Lu 650/11, WSA w Gliwicach z dnia 2 kwietnia 2012r. sygn. akt I SA/Gl 355/12, WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2012r. sygn. akt III SAB/Po 3/12, WSA w Poznaniu z dnia 13 listopada 2012r. sygn. akt I SA/Po 901/12, WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2012r. sygn. akt I SA/Kr 1016/12, WSA w Poznaniu z dnia 6 lutego 2013r., sygn. akt I SA/Po 81/13). Co istotne, postępowanie związane z rozpoznaniem ponaglenia nie jest postępowaniem konkurencyjnym w odniesieniu do postępowania, w którym następuje rozstrzygnięcie sprawy w formie decyzji podatkowej (por. P. Pietrasz w: Dowgier R., Etel L., Kosikowski C., Pietrasz P., Popławski M., Presnarowicz S., Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX nr 100317). Ponaglenie, o jakim mowa w art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej spełnia zatem identyczną funkcję, jak zażalenie przewidziane w art. 37 K.p.a. Z kolei na tle art. 37 K.p.a. w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za utrwalony uznać należy pogląd, zgodnie z którym, stanowisko organu wyższego stopnia, wyrażone w trybie art. 37 § 1 k.p.a. ma charakter wpadkowy (incydentalny) i powinno mieć formę postanowienia. Postanowienie wydane w trybie art. 37 K.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2012r., sygn. akt I OSK 872/12, postanowieniu z dnia 31 stycznia 2013r. sygn. akt I OSK 74/13, czy też Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 29 października 2013r. sygn. akt VI SAB/Wa 157/13; (wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego wskazać należy, że ponaglenie z art. 141 § 1 Ordynacji podatkowej nie stanowi środka zaskarżenia, nie służy bowiem kontroli rozstrzygnięć podjętych w postępowaniu administracyjnym, lecz ma na celu spowodowanie, aby rozstrzygnięcia takie w ogóle zostały wydane. Zaznaczyć trzeba przy tym, że postanowienie wydane w związku z rozpoznaniem wniesionego przez stronę ponaglenia nie należy również do postanowień kończących postępowanie, dotyczy bowiem kwestii wpadkowej, tj. bezczynności organu lub przewlekłości postępowania, zaistniałej w toku sprawy podatkowej. Nie można też uznać, że postanowienie wydane w oparciu o art. 141 Ordynacji podatkowej jest postanowieniem rozstrzygającym sprawę, co do istoty, skoro jego celem jest spowodowanie jedynie tego, aby w sprawie zostało podjęte rozstrzygnięcie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2010r. sygn. akt II GSK 1350/10, z dnia 13 grudnia 2012r. sygn. akt I FSK 1643/12). Wedle powyższych rozważań, uznać należy, że zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie nie należy do postanowień, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również nie sposób go zaliczyć do innych aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie, jako podlegających kontroli sądu administracyjnego. Zatem w przedmiotowej sprawie, skargę należy uznać za niedopuszczalną. Taka skarga w myśl art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlega odrzuceniu. Reasumując i mając na względzie podniesione wyżej okoliczności faktyczne oraz prawne sprawy - Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie mieści się w kategorii spraw, podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego w rozumieniu art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z tej przyczyny Sąd uznał skargę za niedopuszczalną i orzekł o jej odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis stanowi, że Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. O zwrocie wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy.