I SA/Kr 1365/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2009r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. N. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.08.2008r. , nr [...] w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych faktur VAT za maj 2004r. w kwocie 8 206 zł. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29. 08.2008r. , nr [...], w przedmiocie określenia podatku od towarów i usług z tytułu wystawionych faktur VAT za maj 2004r. w kwocie 8 206 zł. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów T. N.prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną M. N. ur. w 1956r. i synem M. N. ur. w 1985r. Obecnie T. N. nie uzyskuje dochodu, jest na utrzymaniu żony. M. N. prowadzi Kancelarię Adwokacką w M. Z tego tytułu w roku 2008 uzyskała dochód w wysokości 11 748,11 zł. przy przychodzie wynoszącym 131 250,60 zł. Zgodnie jednak z wyciągami z rachunku osobistego prowadzonego w Banku [...] S.A. z dnia 24.01.2009r. i 25.02.2009r. otrzymuje ona wynagrodzenie w wysokości 7000 zł. Na rachunek ten dokonywane były ponadto wpłaty własne w wysokości np. 10 000 zł. - dnia 13.03. 2009r. , 4000 zł. - dnia 16.03.2009r. M. N. działająca w ramach Kancelarii Adwokackiej posiada również konto w [.. ]Bank S.A. M. N. jest studentem prawa [...] Szkoły Wyższej [...] w K. Czesne za jego studia wynosi 2000 zł. za semestr i opłaca je matka. Rodzina mieszka w domu o łącznej powierzchni 120 m2. Nieruchomość ta obciążona jest hipoteką. Koszty utrzymania rodziny obejmują: opłatę za wodę i sieć kanalizacyjną - 77,84 zł. miesięcznie, opłatę za energię elektryczną - 282 zł. miesięcznie, opłatę za wywóz śmieci - 69,35 zł. miesięcznie, opłatę za telefon - 151,17 zł. miesięcznie , opłatę za gaz - 1652,41 zł. za okres od 30.09.2008r. do 19.01.2009r. (czyli ok. 550 , 80 zł. za miesiąc zakładając , iż suma 1652,41 zł. jest opłatą za trzy miesiące) M. N. opłaca też raty kredytów zaciągniętych przez T. N. w łącznej sumie 482 zł. miesięcznie i koszty jego leczenia w wysokości 200 zł. miesięcznie. Na utrzymanie syna wydawana jest kwota 1200 zł. miesięcznie (obejmuje ona również czesne za studia) Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić, iż zwolnienie od kosztów sądowych w ramach prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa.(por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84) Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) Sytuacja finansowa strony skarżącej nie ma znamion wyjątkowości. Nie daje też w ocenie orzecznika podstaw do przyznania jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów. Na wstępie trzeba podkreślić, iż fakt , że T. N. nie uzyskuje dochodu, nie ma znaczenia przy ocenie jego zdolności płatniczych. Prowadzi on bowiem gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną , która zarabia i go utrzymuje. Przy badaniu przesłanek z art. 246§1pkt 2 w/w ustawy należy wziąć pod uwagę , że zgodnie z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej. (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 )Ten obowiązek wzajemnej pomocy między małżonkami wynikający z art. 23 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jest więc tym bardziej uzasadniony kiedy małżonkowie razem mieszkają i gospodarują . Rozszerza się on także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych.(por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ) Tak więc badanie możliwości finansowych strony skarżącej w niniejszej sprawie zasadne jest przez pryzmat uzyskiwanych zarobków M. N. Rzeczywiste jej dochody są natomiast na tyle wysokie , iż pozwalają uiścić koszty sądowe związane z toczącymi się postępowaniami sądowoadministracyjnymi bez pogorszenia sytuacji bytowej rodziny. Miesięczne wydatki rodziny obejmują bowiem kwotę 1131,16 zł. co wraz z kosztami utrzymania syna (1200 zł. włączając w tą sumę czesne za studia) i kosztami leczenia T. N. w wysokości 200 zł. daje sumę 2531,16 zł. Uwzględniając nawet raty płaconych kredytów, co nie jest w pełni zasadne, gdyż opłaty cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed kosztami sądowymi, kwota wydatków jest rzędu 3013,91 zł. Nie stanowi zatem połowy miesięcznych dochodów M. N. Kwota wpisów od skarg T. N. we wszystkich czterech sprawach prowadzonych w tut. Sądzie o sygn. akt I SA/Kr 1365/08 -1368/08 wynosi natomiast 1377 zł. i jest kilkakrotnie niższa od tych dochodów. Tym samym jest ona możliwa do uiszczenia nawet przy uwzględnieniu w wydatkach rodziny kosztów kredytów. Ponadto trudno uznać, iż rodzina jest w ciężkiej sytuacji finansowej czy ubóstwie skoro M. . kupuje zestaw mebli za 11 000 zł. płacąc za nie gotówką , czego dowodzi przelew z tego tytułu, uwzględniony w wyciągu z jej konta w Banku [...] S.A. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 244§1 , art.245§3, art. 246§1pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270) orzeczono jak w sentencji.