I SA/Kr 1581/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "P" w W. , "O" w W o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 23.07.2012r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek "P" w W., "O" w W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 23.07.2012r., nr [...], w przedmiocie zwrotu dotacji. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o majątku i dochodach" "P" w W poprzez "O" w W., będący niepubliczną , specjalistyczną i wielofunkcyjną placówką zajmuje się kompleksową, wielodyscyplinarną pomocą rehabilitacyjno - edukacyjną, świadczoną wychowankom w wieku do 25 roku życia. Aktualnie w ośrodku realizuje obowiązek szkolny 133 wychowanków upośledzonych umysłowo, w stopniu znacznym i głębokim, 75 dzieci korzysta z zadań wczesnego wspomagania rozwoju, a w ramach świadczeń ambulatoryjnych korzysta około 400 dzieci z terenu powiatu o. i powiatów o. Stowarzyszenie zatrudnia w "O" ok. 100 wysoko wykwalifikowanych pracowników. Fundusz statutowy strony skarżącej wynosi 462 168,76 zł., wartość jej środków trwałych według bilansu za ostatni rok ; 5 601 079,28 zł, a wysokość zysku za ostatni rok; 55 545,33 zł. Zobowiązania wnioskodawcy wobec dostawców szacowane są na kwotę 68 258,40 zł. a należności od dostawców na sumę 4 730 zł. Strona skarżąca nadmienia, że nie prowadzi działalności gospodarczej a jej działalność finansowana jest głównie z; dotacji budżetowych (w około 97%), 1% podatku przekazywanego przez podatników, darowizn , zbiórek publicznych, przychodów finansowych takich jak odsetki od lokat, składek członkowskich (ok. 6000 zł., rocznie , przy czym połowa tej sumy odprowadzana jest do Zarządu Głównego). Wszystkie te środki służą jednak na pokrycie bieżącej działalności statutowej. Wnioskodawca posiada dziesięć rachunków bankowych w Banku Śląskim S.A. i jeden w Banku Spółdzielczym w W., na których łącznie zgromadzona jest kwota 523 742,45 zł. Strona skarżąca zaznacza jednocześnie, iż są to pieniądze przeznaczone na określone cele i zadania związane z prowadzoną działalnością statutową. Podkreśla też, iż jest organizacją pożytku publicznego , której zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24.04.3003r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2010r, nr 234, poz. 1536 z p. zm.) przysługuje zwolnienie od opłat sądowych. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010). Jeżeli strona skarżąca nie jest osobą fizyczną, to powinno unikać się przerzucania kosztów sądowych na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa ,z których pokrywa się te koszty w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Tymczasem sytuacja strony skarżącej nie ma znamion takiej wyjątkowości , która predestynowała by ją do zwolnienia od kosztów sądowych, nawet w przypadku kiedy wpis od skargi wynosi 7 113 zł. Jest ona bowiem właścicielem środków trwałych o wartości 5 601 079,28 zł. i środków finansowych kilkakrotnie przewyższających wpis od skargi w niniejszej sprawie. Stąd też zwolnienie strony skarżącej w takich okolicznościach nie jest zasadne, pomimo społecznej pożyteczności jej działalności. Przesłanki przyznania prawa pomocy mają bowiem charakter stricte finansowy a nie celowy oceniany z punktu widzenia charakteru danej strony czy też jej pożyteczności. W kwestii natomiast twierdzeń strony skarżącej jakoby zgodnie z art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie przysługiwało jej zwolnienie od opłat sądowych, orzekający w pełni podziela ugruntowane stanowisko sądów administracyjnych o odmiennej treści w tej materii. Art. 24 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie nie jest bowiem podstawą do przyjęcia, że organizacje pożytku publicznego z mocy prawa są zwolnione od kosztów sądowych. Przepis ten stanowi, że organizacji pożytku publicznego przysługuje, na zasadach określonych w przepisach odrębnych, zwolnienie od opłat sądowych w odniesieniu do prowadzonej przez nią działalności pożytku publicznego. Norma ta odsyła więc do przepisów odrębnych, a zatem nie stanowi samodzielnej podstawy zwolnienia od opłat sądowych. Natomiast przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują z mocy prawa zwolnienia od opłat sądowych organizacji pożytku publicznego. Zgodnie z art. 240 p.p.s.a. Rada Ministrów może, w drodze rozporządzenia, zwolnić organizacje społeczne od obowiązku uiszczania wpisu w ich własnych sprawach. Takie rozporządzenie nie zostało jednak wydane, dlatego też nie można zgodzić się z zaprezentowanym poglądem, że strona skarżąca jest zwolniona od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 25.10.2011 r., sygn. akt II OZ 1018/11, postanowienie NSA z dnia 23.02.2012r., sygn. akt II FZ 102/12, postanowienie NSA z dnia 30.05.2012r., sygn. akt II OZ 467/12, postanowienie NSA z dnia 05.06.2012r., sygn. akt II OZ 476/12, postanowienie NSA z dnia 18.04.2012r., sygn. akt II FZ 310/12) Biorąc pod uwagę powyższe, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz .270).