I SA/Kr 162/16

sygn. akt I SA/Kr 162/16 Kraków, dnia 24 maja 2016r. POSTANOWIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Grażyna Firek po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu L.C. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 marca 2016 r. w sprawie ze skargi L.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 16 listopada 2015r., znak [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Niniejsza sprawa została wszczęta wskutek skargi L.C. na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 16 listopada 2015r., znak [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 18 marca 2016 r. oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz wskazał, że podane przez L.C. dane były niepełne, a skarżący mimo wezwania nie przedłożył dokumentów, które mogłyby uzupełnić jego oświadczenie. Odnosząc się natomiast do podnoszonego przez wnioskodawcę faktu pozostawania z żoną w rozdzielności majątkowej, referendarz uznał, że nie ma on znaczenia dla sprawy. Nadto w postanowieniu zwrócono uwagę na istotne wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń składanych przez wnioskodawcę. L.C. wniósł ło w terminie sprzeciw od powyższego postanowienia. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012r., poz. 270 – oznaczana dalej jako p.p.s.a.) i wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia skarżącego od kosztów w całości. Podniósł, że z uwagi na rozdzielność majątkową i odrębną politykę finansową nie ma możliwości pozyskania danych, dotyczących majątku żony. Zwrócił uwagę na dużą ilość spraw, toczących się przed sądem administracyjnym oraz na merytoryczne aspekty zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 259 p.p.s.a. od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z brzmienia art. 260 p.p.s.a. wynika natomiast, iż rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W myśl przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, przy czym prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2 tego przepisu), natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.), zaś częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Konsekwencją nie zrealizowania takiego wezwania jest oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości również co do tego, że inicjatywa w zakresie uprawdopodobnienia okoliczności świadczących o trudnej sytuacji materialnej, np. związanej z ponoszeniem nadzwyczajnych kosztów utrzymania, czy leczenia spoczywa na wnioskodawcy. Sąd, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości- wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości sądu w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem administracyjnym, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wszelkie wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 roku, sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). W takiej sytuacji uznać trzeba, iż zainteresowana nie wykazała- w rozumieniu art. 246 § 1 p.p.s.a.- że nie stać jej na poniesienie wydatków, niezbędnych w postępowaniu sądowym. Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). W niniejszej sprawie skarżący nie zrealizował wezwania o nadesłanie oświadczeń dokumentów, a mianowicie nie przedłożył wyciągów z własnych firmowych kont bankowych L.C., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z kont bankowych G. J. – C. (zarówno osobistych jak i firmowych ), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągów z lokat bankowych L.C. i G. J. – C., zeznań podatkowych L. C. za 2015r. lub odpowiednich zaświadczeń z właściwych urzędów skarbowych o uzyskanych przez niego w 2015r. dochodach i przychodach oraz zeznań podatkowych G. J. – C. za 2015r. lub odpowiednich zaświadczeń z właściwych urzędów skarbowych o uzyskanych przez nią w 2015r. dochodach i przychodach. Należy wskazać, że fakt zawarcia między małżonkami umowy ustanawiającej rozdzielność majątkową pozostaje w istocie bez znaczenia dla oceny sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 2014r., sygn. akt I OZ 412/14, Lex Omega nr 1480918). Obowiązek poszerzenia ustaleń faktycznych o informacje dotyczące stanu posiadania małżonka osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów sądowych odnosi się również do sytuacji, gdy o zwolnienie z kosztów zabiega osoba pozostająca w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. W takiej sytuacji wnioskodawcę obciąża obowiązek wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania nawet z pomocą małżonka (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 lutego 2014r., sygn. akt I OZ 95/14, Lex Omega nr 1449986). Przy ocenie możliwości finansowych poboczną kwestią jest rozdzielność majątkowa istniejąca między małżonkami. Ustanowienie rozdzielności majątkowej nie wyłącza stosowania przepisów regulujących małżeńskie stosunki majątkowe, niezależnie od ustroju majątkowego obowiązującego małżonków (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2014r., sygn. akt I FZ 339/14, Lex Omega 1503381). Z uwagi na to brak przedłożenia dokumentów, obrazujących sytuację finansową żony skarżącego uniemożliwia ocenę, czy prawo pomocy powinno zostać przyznane. Należy również zaznaczyć, że wezwanie obejmowało także przedłożenie dokumentów (wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych) własnych skarżącego – i również w tym zakresie nie zostało zrealizowane. Słusznie zatem referendarz uznał, że wobec braku współpracy ze strony skarżącego nie sposób uznać przesłanek przyznania prawa pomocy za wykazane. W tym stanie rzeczy oświadczenia skarżącego – w tym dotyczące braku środków na opłacenie kosztów sądowych – uznać należało za gołosłowne. L.C. nie przedstawił nawet tych dokumentów, którymi mógł dysponować samodzielnie, bez potrzeby zwracania się do żony o ich udostępnienie. Nadto zasadnie referendarz zwrócił uwagę na to, że w oświadczeniu z dnia 7 marca 2016 r. L.C. stwierdził iż nie posiada żadnych samochodów, będących jego własnością, podczas gdy zgodnie z zaświadczeniem Prezydenta Miasta K. jest właścicielem samochodu osobowego Audi A6 3.0 TDI i przyczepy ciężarowej Wiola. Oświadczeń skarżącego nie sposób uznać zatem za wiarygodne i w oparciu o nie przyznać mu prawo pomocy w jakimkolwiek zakresie. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu, wobec czego Wojewódzki Sąd Administracyjny utrzymał je w mocy, za podstawę biorąc art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a.