I SA/Kr 1683/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego K.R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. nr [...],[...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 i 2009 rok, na skutek sprzeciwu skarżącego od postanowienia Referendarza sądowego z dnia 11 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1683/12, p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. Postanowieniami z dnia 11 października 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1683/12 oraz I SA/Kr 1684/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przyznał skarżącemu K.R. prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. poprzez zwolnienie go od wpisu sądowego w sprawach ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. nr [...],[...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 i 2009 rok (rozpoznawane obecnie pod wspólną sygn. akt I SA/Kr 1683/12). Skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wniósł zażalenia na powyższe postanowienie. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1683/12, skarżący zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Skarżący podał, że posiada mieszkanie o wartości ok. 150.000zł, obciążone hipoteką umowną oraz przymusowymi na rzecz naczelnika urzędu skarbowego. Wyjaśnił ponadto, że nie osiąga dochodu, a od dnia 3 lutego 2014 r. jego działalność gospodarcza jest zawieszona. Wezwany do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów źródłowych, skarżący podał, że jego zadłużenie ("wykazane dotychczas stosownymi dokumentami") powiększyło się o odsetki ustawowe i umowne. Skarżący podał, że uzyskuje środki finansowe od rodziców w kwocie ok. 1.000 zł miesięcznie, a właścicielem nieruchomości, w której zamieszkuje jest jego brat. Skarżący przedstawił dodatkowo wyciąg z rachunku bankowego i wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia dodatkowych dokumentów, czego jednak nie uczynił pomimo uwzględnienia tego wniosku. Postanowieniem z dnia 11 lipca 2014 r. Referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie od tego orzeczenia, sporządzonym przez profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem, wskazano, że sytuacja skarżącego jest na tyle trudna, że zasługuje on na zwolnienie od kosztów postępowania. Zdaniem autora sprzeciwu, skarżący "przedłożył już wcześniej wszystkie dokumenty wskazujące na jego sytuację majątkową, a następnie uzupełnił je dokumentami wskazującymi, że sytuacja ta uległa dalszemu pogorszeniu". Pełnomocnik skarżącego wskazał na "brak polepszenia sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a wręcz jej pogorszenie wobec zwiększenia zadłużenia o odsetki ustawowe i umowne", a o pogorszeniu sytuacji skarżącego świadczyć ma fakt, że jest zmuszony do korzystania z pomocy rodziców. Adwokat reprezentujący skarżącego uznał, że orzekający Referendarz prezentuje "nadmierną skrupulatność i brak uwzględnienia realiów". W sprzeciwie wskazano również, że jeżeli dokumenty przedłożone przez skarżącego nie były wystarczające do oceny jego sytuacji finansowej, należało wezwać skarżącego do uzupełnienia braków wniosku. W wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 26 września 2014 r. wezwano skarżącego o podanie aktualnego stanu sprawy rozwodowej skarżącego oraz wyjaśnienie, w jakim ustroju majątkowym małżeńskim obecnie skarżący pozostaje, z kim zamieszkuje i kto pozostaje na jego utrzymaniu; przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, ponadto o wyjaśnienie czy skarżący poszukuje zatrudnienia; przedłożenie kserokopii decyzji o przyznaniu zasiłków lub innych świadczeń dla skarżącego; przedłożenie wyciągu z rachunku bankowego skarżącego i jego żony obrazującego historię transakcji w ciągu trzech ostatnich miesięcy oraz wyjściowy i końcowy stan tego rachunku; podanie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości, a w razie braku takich dochodów o dokładne wyjaśnienie pochodzenia źródeł utrzymania skarżącego; udokumentowanie stałych wydatków ponoszonych przez skarżącego, w szczególności dotyczących opłat mieszkaniowych, za media, żywność i odzież, leczenie itp.; wskazanie składników majątku skarżącego; udokumentowanie aktualnego stanu zadłużenia skarżącego oraz wskazanie aktualnego etapu postępowań egzekucyjnych prowadzonych wobec skarżącego; przedłożenie zeznania podatkowego skarżącego i jego żony za rok 2013 oraz o przedstawienie ewentualnie innych dokumentów lub oświadczeń wskazujących na zmianę sytuacji finansowej skarżącego w stosunku do jego sytuacji z września 2013 r. – w terminie czternastu dni pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W piśmie procesowym z dnia 17 października 2014 r. skarżący wskazał, że prawomocnym wyrokiem z dnia 26 maja 2014 r. rozwiązano jego małżeństwo przez rozwód, a skarżący zamieszkuje obecnie u rodziców. Skarżący posiada na utrzymaniu dzieci, jednak jest w stanie im pomóc jedynie w minimalnym stopniu. Skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna, jednak poszukuje zatrudnienia we własnym zakresie. Z podejmowanych prac dorywczych uzyskuje ok. 1.500 zł miesięcznie, niekiedy uzyskując środki finansowe od rodziców. Jednocześnie skarżący nie utrzymuje żadnych środków pomocy społecznej. Skarżący nie jest w stanie partycypować w kosztach utrzymania mieszkania, a cały swój niestabilny przychód przeznacza na koszty transportu związane z poszukiwaniem pracy i pracami dorywczymi, opłatę za telefon oraz wydatki na żywność, leczenie i środki czystości. Skarżący wyjaśnił, że nadal aktualna jest informacja dotycząca stanu składników majątkowych będących w posiadaniu skarżącego – nie doszło do podziału majątku byłych małżonków, którzy nadal posiadają wspólny rachunek bankowy. W piśmie podano również, że zadłużenie skarżącego powiększyło się o kwoty odsetek, a w prowadzonym wobec niego postępowaniu egzekucyjnym nie przeprowadzono dotąd licytacji zajętych pojazdów. Do pisma dołączono kopię wyroku rozwodowego, obwieszczenia o licytacji, wyciągu z historii operacji na rachunku bankowym, harmonogram spłaty kredytu hipotecznego oraz kopię dokumentów podatkowych, w tym zeznania PIT-36L, w którym skarżący wykazał stratę w kwocie 1.228 zł przy przychodach na poziomie 11.000 zł w roku 2013. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, złożony wraz ze skargą kasacyjną od wyroku z dnia 12 grudnia 2013 r. należy zauważyć, że w niniejszej sprawie skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skarg inicjujących niniejsze postępowanie. Skarżący, reprezentowany również wówczas przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego, ubiegał się o zwolnienie od całości kosztów sądowych, jednak nie zaskarżył przytoczonego postanowienia Sądu. Należy zatem podnieść, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienia NSA z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II GZ 181/12; LEX nr 1285027; z dnia 25 września 2013 r., sygn. akt I GZ 441/13; LEX nr 1436984 oraz z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt II FZ 672/14; LEX nr 1467663). Istotne jest przy tym, że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację strony (zob. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 545/12; LEX nr 1239276). Przenosząc te rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy zauważyć, że jedyną znaczącą zmianą sytuacji życiowej skarżącego, jaka nastąpiła po wydaniu poprzedniego postanowienia w przedmiocie prawa pomocy było rozwiązanie jego małżeństwa. Należy jednak zauważyć, że już poprzednio Sąd przyznawał skarżącemu prawo pomocy mając na uwadze faktyczną separację małżonków, a zatem oceniając sytuację finansową skarżącego nie brał pod uwagę dochodów jego żony. Skarżący w toku poprzedniego postępowania o przyznanie prawa pomocy podnosił, że utrzymuje się z finansowej pomocy najbliższych. Obecnie jednak oświadcza, że uzyskuje również dochody z prac dorywczych w kwocie ok. 1.500 zł. W ocenie Sądu oznacza to, że nastąpiła minimalna poprawa sytuacji finansowej skarżącego, skoro w skład jego aktualnych dochodów wchodzą nie tylko środki pożyczone lub darowane przez najbliższych, ale również środki pochodzące z wykonywanej przez skarżącego działalności. Następnie należy wskazać, że w ocenie Sądu, wzrastająca kwota odsetek od zadłużenia skarżącego nie zmienia jego aktualnej sytuacji majątkowej w zasadniczy sposób. Ocenę taką uzasadnia fakt, iż skarżący nie wykazał by wzrost kwoty odsetek prowadził do rozszerzenia postępowania egzekucyjnego o kolejne składniki mienia skarżącego czy też w jakikolwiek sposób umniejszał aktualne możliwości płatnicze skarżącego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, by jego sytuacja majątkowa i finansowa uległa znacznemu pogorszeniu w stosunku do stanu faktycznego stanowiącego podstawę poprzedniego postanowienia o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy. To zaś oznacza, że w analizowanym przypadku nie ma podstaw do rozszerzenia zakresu przyznanego skarżącemu prawa pomocy. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na zasadzie art. 245 § 1 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 i art. 165 p.p.s.a.