I SA/Kr 1732/21
WyrokWSA w Krakowie2022-02-18
Skład orzekający: Inga Gołowska, Piotr Głowacki, Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo stwierdził niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, nie ustalając uprzednio, czy osoba podpisująca się jako pełnomocnik strony faktycznie nim jest i jaki jest zakres jej umocowania?Ratio decidendi
Organ egzekucyjny, stwierdzając niedopuszczalność zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, naruszył przepisy postępowania, nie ustalając, czy osoba podpisująca się jako pełnomocnik strony faktycznie nią jest i jaki jest zakres jej umocowania. Doręczenie postanowienia stronie zamiast pełnomocnikowi, w sytuacji gdy istniały przesłanki do uznania tej osoby za pełnomocnika, skutkuje wadliwością postępowania. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji z uwagi na naruszenie przepisów postępowania.Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał tytuły wykonawcze i wszczął postępowanie egzekucyjne. Strona wniosła zarzuty, kwestionując istnienie należności i prawidłowość oznaczenia zobowiązanego w jednym z tytułów. Organ egzekucyjny stwierdził niedopuszczalność tych zarzutów, uznając, że były już przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu sądowym. W trakcie postępowania pojawiły się pisma podpisane przez matkę strony, J. B., która podawała się za jej pełnomocnika. Organ pierwszej instancji doręczył postanowienie o niedopuszczalności zarzutów stronie, mimo że J. B. podpisywała się jako pełnomocnik. Organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, również nie badając kwestii pełnomocnictwa. Strona wniosła skargę do WSA.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Inga Gołowska (spr.) Sędziowie: WSA Piotr Głowacki WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 sierpnia 2021r. nr [...]
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność wniesionych przez R. zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 14 lipca 2021 r. o numerach [...] i [...]
Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Jak wynika z zaskarżonego postanowienia i akt administracyjnych sprawy, w dniu 14 lipca 2021 r. wierzyciel – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] wydał wobec R. tytuły wykonawcze [...] i [...]
Na podstawie tych tytułów wykonawczych Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...], działając jako organ egzekucyjny, wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego. Zawiadomieniami z dnia 15 lipca 2021 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...]. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały przesłane zobowiązanemu i odebrane przez J. B. (matkę) w dniu 2 sierpnia 2021 r.
Pismem z dnia 6 sierpnia 2021 r. R. wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W treści zarzutu R. stwierdził, iż należności objęte tytułami wykonawczymi, na podstawie których prowadzona jest egzekucja nie istnieją. Ponadto wskazał, że w tytule wykonawczym nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. jako zobowiązanego wskazano Regon [...], który faktycznie nie jest zobowiązanym. Natomiast Regon [...] T. NIP [...], PESEL [...] nie prowadzi działalności od dnia 26 marca 2007 r. Oświadczył również, że zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, od dnia wpisu do dnia sprzedaży udziałów nie prowadziły działalności gospodarczej.
Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych stwierdził niedopuszczalność wniesionych przez R. zarzutów. Powołując się na treść art. 34 § 2 pkt 3 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji organ stwierdził, że brak jest uzasadnienia merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu. Organ wskazał, że podniesione przez zobowiązanego w piśmie z dnia 6 sierpnia 2021 r. zarzuty były już przedmiotem rozpatrzenia w postępowaniu sądowym. Obliguje to więc wierzyciela do wydania postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności zgłoszonych zarzutów.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyjaśnił, że decyzją z dnia 12 lipca 2013 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w [...] stwierdził, że w stosunku do R. jako wspólnika jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, występuje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne od każdej odrębnie prowadzonej spółki. Ww. decyzja została wydana na podstawie danych zawartych w Krajowym Rejestrze Sądowym.
Po ponownej weryfikacji tj. uzyskaniu z Krajowego Rejestru Sądowego informacji dotyczących dat objęcia i zbycia udziałów w spółkach, uwzględnieniu również spółek, w których zobowiązany posiadał 99% udziałów, Zakład ponownie ustalił obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności jako wspólnik jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i w dniu 30 sierpnia 2016 r. wydał decyzję nr [...], w której stwierdził wobec R. obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od września 2008 r. do lipca 2016 r., od każdej odrębnie prowadzonej spółki. Od przedmiotowej decyzji nie zostało złożone odwołanie i decyzja stała się prawomocna.
Organ podniósł, że pojawienie się nowych dowodów w sprawie zobowiązanego dało podstawę do wszczęcia postępowania z urzędu, uchylenia decyzji z dnia 30 sierpnia 2016 nr [...] i wydania w dniu 7 marca 2017 r. decyzji nr [...], w której ustalono obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia działalności jako wspólnik jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością za okres od września 2008 r. do stycznia 2017 r. Wniesione od powyższej decyzji odwołanie, wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 maja 2019 r. sygn.. akt VII U 1246/17, zostało oddalone. Po uprawomocnieniu się przedmiotowej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości należności na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2016 r. do stycznia 2017 r., a następnie w dniu 12 stycznia 2021 r. wydał decyzję nr [...] zobowiązującą R. do zapłaty nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2016 r. do stycznia 2017 r. Odwołanie R. od przedmiotowej decyzji zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 1 czerwca 2021 r. sygn. akt VII U 571/21. Decyzja stała się prawomocna i na jej podstawie w dniu 14 lipca 2021 r. zostało wdrożone postępowanie egzekucyjne. W związku z powyższym organ uznał, że skoro ww. decyzje stały się ostateczne, to ponowne rozpatrzenie zarzutów musi skutkować stwierdzeniem ich niedopuszczalności.
Odnosząc się natomiast do podnoszonej przez R. kwestii użycia w tytule wykonawczym nr [...] REGONU [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że w przedmiotowym tytule wykonawczym podano REGON [...]. Postanowienie zostało przesłane na adres R. i odebrane przez jego matkę – J. B. w dniu 20 września 2021 r.
W dniu 6 września 2021 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo podpisane przez J. B. (podającą się za pełnomocnika R. ), w którym zarzuciła organowi, że naliczone składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od lipca 2016 r. do stycznia 2017 r. w kwocie 33.363,26 zł naruszają prawo. J. B. podniosła, że według orzecznictwa Sądu Najwyższego zarejestrowanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w KRS nie przesądza samo w sobie o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia w ZUS. J. B. stwierdziła, że zarejestrowane w KRS spółki z o.o. od dnia wpisu do dnia sprzedaży udziałów nie prowadziły działalności gospodarczej. W związku z tym J. B. wniosła o umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z kolei pismem z dnia 27 września 2021 r. R. wniósł o ponowne rozpatrzenie jego sprawy i umorzenie postępowania egzekucyjnego, gdyż zostało ono oparte na nieistniejącym obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zobowiązany powtórzył swoje wcześniejsze argumenty oraz podniósł, że należące do niego spółki nie prowadziły jakiejkolwiek działalności gospodarczej. R. stwierdził, że zarejestrowanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w KRS nie przesądza samo w sobie o podleganiu obowiązkowi ubezpieczenia w ZUS. Jego zdaniem, osoba, która dokonała wpisu spółki do KRS lecz nie rozpoczęła działalności gospodarczej nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu do momentu rozpoczęcia tej działalności.
Pismem z dnia 29 października 2021 r. J. B. (podając się za pełnomocnika R. ) również wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie składek. J. B. podniosła, że wbrew twierdzeniom organu, zarejestrowane w KRS spółki nie były jednoosobowymi spółkami kapitałowymi, gdyż ich udziały należały do dwóch wspólników, a ci są zwolnieni z obowiązku opłacania składek do ZUS.
Postanowieniem z dnia 9 listopada 2021 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia 31 sierpnia 2021 r. W uzasadnieniu swojej decyzji organ przytoczył treść art. 33 § 2 i art. 34 § 2 pkt 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i stwierdził, że:
a) przesłanka wymieniona w art. 33 § 2 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zachodzi, ponieważ obowiązek ten został określony w decyzji nr [...], a wniesione przez R. od powyższej decyzji odwołanie, wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 maja 2019 r. sygn. akt VII U 1246/17, zostało oddalone;
b) przesłanka wymieniona w art. 33 § 2 pkt 2 nie zachodzi ponieważ obowiązek został określony zgodnie z treścią obowiązku orzeczenia;
c) przesłanka wymieniona w art. 33 § 2 pkt 3 nie zachodzi, ponieważ nie wystąpił błąd co do zobowiązanego;
d) przesłanka wymieniona w art. 33 § 2 pkt 4 nie zachodzi, ponieważ upomnienie nie było wymagane;
e) przesłanka wymieniona w art. 33 § 2 pkt 5 nie zachodzi, ponieważ nie wygasł obowiązek w całości albo w części;
f) przesłanka wymieniona w art. 33 § 2 pkt 6 nie zachodzi, ponieważ obowiązek jest wymagalny. Brak informacji o złożonym wniosku o odroczenie terminu wykonania obowiązku, wniosku o rozłożenie na raty należności pieniężnej, wystąpieniu innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Jednocześnie organ ustalił, że zgodnie art. 34 § 2 pkt 3 pkt a zarzut był już przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu sądowym w Sądzie Okręgowym w [...] VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 28 maja 2019 r. sygn. akt VII U 1246/17. Biorąc pod uwagę opisane powyżej okoliczności Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowił utrzymać w mocy postanowienie z dnia 31 sierpnia 2021 r.
Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 listopada 2021 r. R. pismem z dnia 3 grudnia 2021 r. wniósł na nie skargę, domagając się jego zmiany poprzez umorzenie składek ZUS, względnie jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie prawa ubezpieczeń i naliczanie składek na ubezpieczenie zdrowotne pomimo nie podjęcia i nie prowadzenia faktycznej działalności gospodarczej przez spółki z ograniczoną odpowiedzialności, które były zarejestrowane w Krajowym Rejestrze Sądowym na dwóch udziałowców. Skarżący stwierdził, że postępowanie egzekucyjne jest oparte na nieistniejącym obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej przez wspólnika jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem skargi jest postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymujące w mocy wcześniejsze postanowienie tego organu stwierdzające niedopuszczalność wniesionych przez skarżącego zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 14 lipca 2021 r. o numerach [...] i [...] Zgodnie z treścią art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r. poz. 1427 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.) na postanowienie w sprawie zarzutu w sprawie egzekucyjnej przysługuje zażalenie. Tym samym wniesiona skarga mogła zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym.
Odnosząc się zaś do kwestii kognicji Sądu, należy przywołać art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), stosownie do którego sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżone do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę, uchyla decyzję administracyjną, jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (lit. b) lub inne naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z kolei stosownie do art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., w przypadku wystąpienia przesłanek nieważności postępowania administracyjnego określonych w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., zwanej dalej k.p.a.), lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części.
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że skarga jest zasadna, albowiem zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie wydane w I instancji naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, naruszenie to polegało na nieustaleniu przez organ (orzekający w I i II instancji), czy w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym skarżący działa sam, czy też jest reprezentowany przez pełnomocnika – swoją matkę J. B..
Wskazać należy, że w myśl art. 40 § 1 k.p.a., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 18 u.p.e.a., pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Z kolei zgodnie z treścią art. 40 § 2 zd. 1 k.p.a. jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi.
Z istoty pełnomocnictwa wynika, iż strona wyraża wolę nieosobistego udziału w postępowaniu administracyjnym. Dlatego też stosunek pełnomocnictwa powoduje, że na mocy art. 40 § 2 k.p.a. decyzje lub postanowienia, jak i wszelkie inne pisma doręcza się pełnomocnikowi. W świetle tego przepisu za skuteczne uznać należy wyłącznie doręczenie dokonane ustanowionemu przez stronę pełnomocnikowi.
W orzecznictwie i doktrynie ugruntowane jest stanowisko, że od chwili ustanowienia pełnomocnika strona działa za jego pośrednictwem z pełnym skutkiem prawnym, a wobec tego również wszystkie pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie stronie. Podkreśla się również, że przepis art. 40 § 2 k.p.a. nie dopuszcza żadnych wyjątków i zgodnie z przyjętą w Kodeksie postępowania administracyjnego zasadą oficjalności doręczeń obarcza organy administracyjne prowadzące postępowanie obowiązkiem doręczania wszystkich pism procesowych, a w tym orzeczeń (decyzji i postanowień), pełnomocnikowi ustanowionemu w sprawie (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, B. Adamiak, J. Borkowski, Warszawa 2016 r., s. 285, postanowienie SN z dnia 9 września 1993 r. sygn. akt III ARN 45/93, OSNCP 1994, Nr 5, poz. 112, wyroki NSA z dnia 14 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 1461/17, z dnia 16 grudnia 2016 r. sygn. akt II OSK 1365/16 czy z dnia 26 lipca 2013 r. sygn. akt II OSK 702/12). Przepis ten ma pełnić funkcję gwarancyjną dla ochrony interesów strony, która mając ustanowionego pełnomocnika i dokonując przez niego czynności procesowych nie może ponosić ujemnych konsekwencji prawnych z powodu braku doręczenia konkretnego rozstrzygnięcia w sprawie ustanowionemu pełnomocnikowi (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 259/17).
W konsekwencji jeżeli decyzja lub postanowienie zostaną doręczone zarówno stronie, jak i jej pełnomocnikowi, to wywołują jedynie ten skutek, że strona jest poinformowana o fakcie wydania decyzji lub postanowienia, natomiast skutki procesowe doręczenia należy wiązać z datą ich doręczenia pełnomocnikowi. W tym przypadku datą doręczenia w rozumieniu Kodeksu postępowania administracyjnego będzie data doręczenia pisma pełnomocnikowi, stąd od tej daty należy liczyć terminy procesowe do zaskarżenia decyzji.
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu rachunku bankowego zostały przesłane zobowiązanemu i odebrane przez jego matkę J. B. w dniu 2 sierpnia 2021 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 19 akt adm.) J. B., oprócz swojego podpisu, zamieściła adnotację "peł. [...]". Również na zwrotnych potwierdzeniach odbioru zawiadomienia z dnia 12 sierpnia 2021 r. informującego o zakończeniu postępowania i możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego (k. 55 akt adm.) oraz postanowienia z dnia 12 sierpnia 2021 r. nr [...] o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego (k. 57 akt adm.) widnieją podpisy J. B. z dopiskiem "pełnomocnik [...]". Mimo to orzekający w I instancji organ nie podjął żadnych czynności zmierzających do ustalenia, czy J. B. faktycznie jest pełnomocnikiem skarżącego i jaki jest zakres tego pełnomocnictwa.
Wyjaśnić należy, że pełnomocnictwo proceduralne może być ogólne albo szczególne. Pełnomocnictwo ogólne upoważnia pełnomocnika do prowadzenia wszelkich spraw mocodawcy, natomiast pełnomocnictwo szczególne upoważnia do prowadzenia konkretnej sprawy albo do poszczególnych czynności (art. 88 Kodeksu postępowania cywilnego). Pełnomocnictwo może też ograniczać się jedynie do odbierania przez pełnomocnika korespondencji adresowanej do jego mocodawcy. Podkreślić przy tym należy, że pełnomocnictwo w postępowaniu administracyjnym musi być wyraźnie udzielone konkretnej osobie, nie można domniemywać udzielenia pełnomocnictwa.
Istotne jest również i to, że przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym. W myśl art. 26 § 5 u.p.e.a. wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje m.in. z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 1) lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (pkt 2). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, że tytuł wykonawczy należy doręczyć zobowiązanemu, mimo że ustanowił on pełnomocnika do prowadzenia wszystkich spraw przed organem, który jest jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym (wyroki NSA z dnia: 10 grudnia 2014 r. sygn. akt II FSK 2818/12, 14 czerwca 2012 r. sygn. akt II FSK 2513/10, 13 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 128/11, 23 października 2013 r. sygn. akt II FSK2782/11, z 4 marca 2014 r. sygn. akt II FSK 863/12). Za wyrokiem NSA z dnia 28 stycznia 2021 r. sygn. akt I FSK 1360/20, można powtórzyć, że doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca etap egzekucji administracyjnej, musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu zobowiązany ma prawo ustanowić pełnomocnika. Dołączenie pełnomocnictwa do akt sprawy, o czym mowa w art. 33 § 3 k.p.a., może mieć miejsce dopiero wtedy, gdy sprawa istnieje, to zaś wymaga wszczęcia postępowania (w rozpatrywanym przypadku postępowania egzekucyjnego, stanowiącego odrębną sprawę administracyjną). Postępowanie egzekucyjne jest postępowaniem odrębnym od postępowania podatkowego, prowadzonego na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej, czy też jak w przypadku spraw toczących się przed Zakładem ubezpieczeń Społecznych na podstawie Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustanowienie pełnomocnika w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez organ będący jednocześnie wierzycielem i organem egzekucyjnym nie wywołuje skutku w postaci ustanowienia pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym.
W przypadku zatem, gdy tak jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, organ powziął informacje, że zobowiązany może być reprezentowany przez pełnomocnika, powinien był wezwać J. B. o przedłożenie dokumentu pełnomocnictwa uprawniającego ją do działania w imieniu skarżącego. Organ I instancji nie podjął jednak żadnych działań w tym przedmiocie, a swoje postanowienie doręczył skarżącemu.
Powyższego uchybienia organu I instancji nie dostrzegł orzekający w II instancji organ. Również i ten organ nie podjął żadnych działań zmierzających do ustalenia, czy skarżący jest w sprawie reprezentowany przez pełnomocnika i jaki jest zakres tego pełnomocnictwa i to mimo, że w aktach sprawy znajduje się wniesione przez J. B. pismo z dnia 6 września 2021 r. (k. 62 akt adm.), czy też jej pismo z dnia 29 października 2021 r. (k. 83 akt adm.). Obydwa te pisma zostały podpisane przez J. B. z dopiskiem, że jest pełnomocnikiem skarżącego. Również na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zawiadomienia z dnia 26 października 2021 r. o przedłużeniu terminu (k. 84 akt adm.) widnieje podpis J. B. z adnotacją "Pełnomocnictwo [...]". Co więcej organ ten, nie dysponując dokumentem pełnomocnictwa i nie znając jego zakresu, doręczył odpis zaskarżonego postanowienia zarówno skarżącemu, jak i J. B.. Tym samym organ ten uznał, że J. B. jest pełnomocnikiem skarżącego. Potwierdza to zresztą adnotacja na ostatniej stronie zaskarżonego postanowienia, że jego odpis otrzymuje m.in. pełnomocnik – J. B. (k. 87 akt adm.).
Doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, gdyż orzekający w I i II instancji organ nie zbadał kwestii reprezentacji skarżącego przez pełnomocnika, czym naruszył art. 40 § 1 i § 2 k.p.a.
Ponownie rozpoznając sprawę (art. 153 p.p.s.a.) organ powinien uwzględnić powyższe rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Dopiero bowiem ustalenie, czy skarżący jest reprezentowany w niniejszej sprawie przez pełnomocnika i jaki jest zakres tego pełnomocnictwa pozwoli przeprowadzić postępowanie administracyjne zgodnie z wymogami Kodeksu postepowania administracyjnego, tj. z udziałem pełnomocnika strony lub z pominięciem dokonanych przez niego czynności. Gdyby okazało się, że J. B. jest uprawniona do działania w imieniu skarżącego, to doręczenie skarżącemu wydanego w I instancji postanowienia byłoby bezskuteczne, gdyż dopiero z chwilą doręczenia go pełnomocnikowi zaczęłoby ono wywoływać skutki prawne i rozpocząłby bieg termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy.
Z uwagi na stwierdzone naruszenie przez organy przepisów postępowania, orzekający w niniejszej sprawie Sąd odstąpił od rozpatrzenia prawidłowości stwierdzenia niedopuszczalności wniesionych przez skarżącego zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 14 lipca 2021 r. o numerach [...] i [...], gdyż byłoby to przedwczesne. Dopiero bowiem po przesądzeniu o prawidłowości przeprowadzonego przez organy postępowania, możliwa będzie ocena procesu subsumcji stanu faktycznego pod mające zastosowanie w sprawie, przepisy prawa materialnego.
Mając na uwadze powyżej przedstawione naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.
Podstawą uchylenia postanowienia wydanego w I instancji był art. 135 p.p.s.a. Skoro bowiem także i to postanowienie zostało wydana z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów, jego uchylenie stało się również konieczne.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło