I SA/Kr 1756/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D.P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 września 2015 r. nr: [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne p o s t a n a w i a wniosek oddalić D.P. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną J.P., która jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Źródłem utrzymania rodziny jest prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza przynosząca dochód netto w wysokości 2.500 zł miesięcznie oraz pobierane przez niego wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.700 zł. W skład majątku D.P. wchodzi mieszkanie o powierzchni 65 m² i wartości około 170.000 zł oraz samochód osobowy Skoda Octavia, rok produkcji 2009 (we współwłasności). Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawcy przedstawiają się następująco: czynsz 650 zł, prąd 200 zł, gaz 90 zł, telefon 50 zł, kredyty konsumpcyjne 3.000 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że jego aktualne sytuacja majątkowo – finansowa uzasadnia złożenie przedmiotowego wniosku. W związku z tym, że dane zawarte w złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie były wystarczające do oceny stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych D.P., zarządzeniem z dnia 28 kwietnia 2017 roku na podstawie art. 255 p.p.s.a. został on wezwany do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez przedłożenie: - zeznania PIT za 2016 rok, - deklaracji VAT-7 z prowadzonej przez D.P. działalności gospodarczej za styczeń, luty i marzec 2017 roku, - zeznania PIT za 2016 rok J.P., - zaświadczenia właściwego urzędu pracy o zarejestrowaniu J.P. jako osoby bezrobotnej, - wykazu wszystkich posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych (osobistych i firmowych) oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem, - udokumentowanie rachunkami i fakturami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny skarżącego (m.in. opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę), a także określenie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, utrzymanie samochodu, itp., - udokumentowanie zaciągniętych pożyczek i potwierdzenie spłaty rat kredytowych. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru wezwanie skierowane na adres pełnomocnika skarżącego, A.M., zostało przez niego odebrane w dniu 11 maja 2017 roku. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy upływał z dniem 18 maja 2017 roku. Do dnia wydania niniejszego postanowienia wnioskodawca nie odniósł się w żaden sposób do wezwania. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 roku, poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego D.P. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Wątpliwości orzekającego dotyczyły przede wszystkim wysokości środków finansowych pozostających w miesiącu do dyspozycji wnioskodawcy oraz wysokości ponoszonych przez niego wydatków. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podał bowiem, że łączna wysokość jego dochodów wynosi 4.200 zł miesięcznie, a wysokość wydatków obejmujących czynsz, prąd, gaz, telefon i raty kredytów wynosi łącznie 3.990 zł. Dane wynikające z zestawienia dochodów i wydatków wskazują na to, że na pozostałe wydatki, takie chociażby jak: wyżywienie dwóch osób w rodzinie, zakup ubrania, środków czystości, czy utrzymanie samochodu pozostaje w miesiącu kwota 210 zł, co w ocenie orzekającego jest mało wiarygodne. Z tego powodu oświadczenie skarżącego wymagało skonfrontowania z dokumentami źródłowymi. D.P. uchylił się także od przedstawienia wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, które najpełniej obrazują wysokość środków jakimi skarżący dysponuje i na co je przeznacza. Struktura obrotów na rachunku bankowym pozwala na dość dokładną ocenę, jakie są rzeczywiste możliwości strony uiszczenia kosztów sądowych chociażby w części. Skarżący uniemożliwił orzekającemu dokonanie takiej oceny. Bez odpowiedzi pozostało także wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych potwierdzających fakt zaciągnięcia pożyczek bankowych wraz z potwierdzeniem spłaty rat kredytowych. Wobec powyższego, opierając się o treść formularza, przyjąć należy, że złożone w nim oświadczenia nie odzwierciedlają pełnej i rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Wnioskodawca na skutek uchylenia się od przedstawienia dokumentów, do których był zobowiązany na podstawie ww. wezwania uniemożliwił przeprowadzenie oceny jego sytuacji materialnej tak, by można było jednoznacznie stwierdzić, że poniesienie przez niego kosztów sądowych jest niemożliwe Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.