I SA/Kr 1875/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Kr 1875/11 oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2010 r. p o s t a n a w i a: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek o przyznanie prawa pomocy (w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych) w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 8 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od gier za kwiecień 2010 r. Wysokość wpisu sądowego w sprawie ustalono na 1.444 zł. Jak wynika z uzasadnia wniosku, przesłanych dokumentów oraz akt sprawy "A" Sp. z o.o. w B. (dalej: skarżąca) zajmuje się głównie działalnością związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Kapitał zakładowy skarżącej spółki wynosi 2.117.000 zł., wartość środków trwałych 5.191.559,97 zł, zaś rachunek zysków i strat z dnia 24 marca 2011 r. wykazuje, że ostatni rok obrotowy spółka zamknęła stratą w wysokości 3.237.584,63 zł. przy przychodzie na poziomie 15.867.897,15 zł. W dniu 31 grudnia 2010 r. skarżąca posiadała w kasie i na rachunkach kwotę 94.497,10 zł. W chwili obecnej ma dwa rachunki bankowe, jeden w BRE Banku S.A., na którym w dniu 24 października 2011 r. zgromadzona była kwota 5.899,81 zł oraz drugi w Banku Spółdzielczym, na którym w dniu 28 października 2011r. znajdowała się suma 77,90 zł. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r., referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie referendarz sądowy stwierdził, że sytuacja skarżącej nie daje zdaniem orzekającego podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych. Spółka prowadzi działalność gospodarczą znacznych rozmiarów o czym świadczy wielkość przychodów za 2010 r. Wartość kapitału zakładowego spółki jest bardzo wysoka. Dysponuje ona środkami trwałymi wycenianymi na kwotę 5.191.559,97 zł., na które składają się grunty, budynki, lokale, obiekty inżynierii lądowej i wodnej, urządzenia techniczne, maszyny oraz środki transportu. W uznaniu Referendarza Sądowego, skarżąca wykazała wprawdzie, iż rok 2010 zamknęła stratą, jednak z uwagi na to, że strata powstaje w wyniku nadwyżki kosztów uzyskania przychodów nad przychodem, to sytuacja ta skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania (brakiem obowiązku zapłaty podatku dochodowego) i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Powstanie zatem straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej podmiotu. W uzasadnieniu wskazano ponadto, że skarżąca posiada środki finansowe na rachunku bankowym. Referendarz sądowy zwrócił uwagę, że pomoc finansowa w ramach prawa pomocy nie ma na celu "wspierania" danego podmiotu w jego przedsięwzięciach gospodarczych a ma jedynie charakter "ratunkowy" i stosowana być może tylko w wyjątkowych sytuacjach, z którą jednak nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Od powyższego postanowienia skarżąca wniosła sprzeciw, którym zarzuciła naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nie zostały spełnione przesłanki do zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. Skarżąca zwróciła uwagę, że jeden z jej rachunków bankowych jest obciążony tytułami egzekucyjnymi w wysokości ponad 2.515.800,47 zł (według dołączonego do sprzeciwu zaświadczenia z dnia 15 września 2011 r.). Wskazano ponadto, że majątek spółki nie może zostać spieniężony, gdyż stanowią go w przeważającej części automaty do gier o niskich wygranych, na który – w świetle nowych przepisów – nie ma popytu. Ponadto wskazano, że sprzedaż majątku nieruchomego skarżącej miałaby charakter nieodwracalny, a zgodnie z orzecznictwem sądowym przepisy o kosztach sądowych nie mogą prowadzić do likwidacji majątku osób dochodzących swoich praw przed sądem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek w postaci możliwości przyznania stronie skarżącej prawa pomocy. Art. 245 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 p.p.s.a.). Z kolei, na podstawie art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć jednak należy, że mający zastosowanie w przedmiotowej sprawie wyżej cyt. art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nakłada na osobę prawną ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy obowiązek uprawdopodobnienia przesłanek w tym przepisie określonych. Z omawianej regulacji wynika bowiem wprost, że prawo pomocy w zakresie częściowym może być przyznane osobie prawnej, "gdy osoba ta wykaże", że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy argumentacja służąca uprawdopodobnieniu, że spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie kosztów sądowych, musi być dokładna i wyczerpująca. Skoro podstawą ustaleń faktycznych, pozwalających na podjęcie rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy są zawsze okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, to powinna być to informacja kompletna, pozwalająca na zobrazowanie realnej sytuacji majątkowej i finansowej strony. Nadto wskazać należy, że opłaty sądowe są rodzajem daniny publicznej i zasadą jest obowiązek ich ponoszenia. Przyznanie prawa pomocy jest zatem rodzajem szczególnej formy dofinansowania ze strony budżetu państwa, które winno mieć wyjątkowe zastosowanie w sytuacjach, w których strona nie może obiektywnie uzyskać środków finansowych. Dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 245/11, LEX nr 898872). W realiach niniejszej sprawy skarżąca wykazała, że od 2009 r. ponosi straty (w 2009 r. w kwocie 40.351,81 zł, zaś w 2010 r. w kwocie 3.237.584,63 zł). Jednocześnie wskazała, że na koniec 2009 r. posiadała aktywa w sumie 14.210.709,84 zł, zaś na koniec 2010 r. ich wartość wynosiła 11.762.203,54 zł. Pomimo więc straty, jaką skarżąca odnotowywała już dwukrotnie, nadal kontynuuje swoją działalność gospodarczą i jest obecna w obrocie prawnym (jest więc gotowa nadal ponosić ryzyko gospodarcze, w tym ryzyko sporów prawnych). W orzecznictwie zaś słusznie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z 15 września 2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, LEX nr 898871). Do sprzeciwu od orzeczenia Referendarza sądowego sporządzonego w dniu 21 grudnia 2011 r., skarżąca dołączyła zaświadczenie z dnia 15 września 2011 r., z którego wynika, że jeden z rachunków bankowych skarżącej jest obciążony tytułami egzekucyjnymi. W przekonaniu Sądu, z uwagi na dynamikę obrotu gospodarczego nie sposób na tej podstawie ustalić rzeczywistego stanu rzeczy w tym zakresie, gdyż zaświadczenie potwierdza okoliczności, jakie miały miejsce ponad trzy miesiące przed złożeniem go do akt sprawy. Ponadto, skarżąca wydaje się sugerować – składając ten dokument – iż powinna zostać zwolniona od kosztów sądowych z uwagi na inne, wysokie zobowiązania finansowe, których natury z resztą nie wyjaśnia. Sąd przychyla się w tym zakresie do wyrażanych już w orzecznictwie uwag, iż mając na uwadze interes Skarbu Państwa (czyli w istocie wszystkich podatników), nie można zgodzić się na sytuację, w której cywilnoprawne zobowiązania skarżącego byłyby zaspokajane ze szkodą dla jego zobowiązań publicznoprawnych (zob. postanowienie NSA z dnia 1 czerwca 2011 r., sygn. akt II FZ 234/11, LEX nr 821432). W dalszej kolejności, skarżąca wskazuje, iż sprzedaż majątku nieruchomego spółki – która pozwoliłaby uiścić przez nią koszty sądowe – doprowadziłaby do jej likwidacji. Należy przy tym zauważyć, że przedmiotem działalności spółki jest m.in. obsługa nieruchomości (por. dane z działu 3 rubryka 1, poz. 30 odpisu KRS). Wobec powyższego Sąd zauważa, że skarżącej zapewne znane są możliwości uzyskania z majątku – także nieruchomego – dochodów w inny sposób niż poprzez sprzedaż nieruchomości. Należy także wskazać, że z dołączonego do wniosku o przyznanie prawa pomocy bilansu na dzień 31 grudnia 2010 r. wynika, że skarżąca na ten dzień posiadała nieruchomości o wartości 2.286.088,00 zł, przy ogólnej sumie aktywów w kwocie 11.762.203,54 zł. Oznacza to, że udział nieruchomości w majątku skarżącej na dzień sporządzania bilansu wynosił mniej niż 20%. Należy przy tym wskazać, iż osoba prawna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy zobowiązana jest wykazać, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (zob. postanowienie NSA z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 267/11, LEX nr 948891). W niniejszej sprawie skarżąca w żaden sposób nie uprawdopodobniła, iż poszukuje źródeł finansowania kosztów sądowych w sposób inny niż poprzez ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem, posiadając aktywa w takiej wysokości, jak wykazano w bilansie, skarżąca jest w stanie znaleźć źródła finansowania wpisu sądowego ustalonego na kwotę 1.444 zł. Wobec powyższego, na zasadzie art. 246 § 2, art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.