I SA/Kr 1939/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 23 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.W. o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 października 2010 r. nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie określenia wysokości należności z tytułu niepobranego podatku od wynagrodzenia pracownika za 2005 r. postanawia oddalić wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. W dniu 4 listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła za pośrednictwem Dyrektora Izby Skarbowej skarga R. W. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 października 2010 r. od nr [...] do nr [...] w przedmiocie określenia wysokości należności z tytułu niepobranego podatku od wynagrodzenia pracownika za poszczególne miesiące 2005 r. W przedmiotowej skardze został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji. Uzasadniając powyższy wniosek skarżący wskazał, że znajduje się w trudnym położeniu materialnym, jest inwalidą II grupy, rencistą nieposiadającym żadnego majątku. Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2011 r. WSA w Krakowie oddalił powyższy wniosek stwierdzając, że skarżący ograniczył się jedynie do sformułowania prośby o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji bez podania jakiejkolwiek argumentacji potwierdzającej zasadność wniosku w kontekście spełnienia przesłanek z art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W wyniku skutecznie wniesionego zażalenia od powyższego rozstrzygnięcia, Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 638/11 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. W uzasadnieniu NSA stwierdził m. inn., że interpretacja art. 133 § 1 w zw. z art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzi do wniosku, iż sąd w postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązany jest ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony, ale także na podstawie dokumentów zebranych w aktach sprawy (na gruncie niniejszej sprawy chodziło o twierdzenia i dokumenty przedłożone przez skarżącego w postępowaniu o udzielenie prawa pomocy). Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na fakt, iż zgodnie z art. 190 § 1 cytowanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe. Nie obejmuje natomiast ocen dotyczących stanu faktycznego (tak: Komentarz do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2006, wyd. II). W niniejszej sprawie NSA w Warszawie dokonał w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wykładni przepisów stanowiących podstawę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tj. art. 61 § 1 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez pryzmat treści art. 133 § 1 w zw. z art. 166 tej ustawy. W wyniku tej interpretacji doszedł do przekonania, że zawarty w ww. przepisach nakaz wydania rozstrzygnięcia na podstawie akt sprawy oznacza, iż rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy uwzględniać nie tylko treść wniosku i znajdującą się tam argumentację, ale brać pod uwagę również dokumenty zebrane w aktach sprawy. Na gruncie niniejszej sprawy, skoro skarżący uzasadnił lakonicznie swój wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji trudną sytuacją materialną i zdrowotną, to należało zanalizować dokumenty, jakie dołączył do wniosku o przyznanie prawa pomocy. Stosownie do art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części tego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. W orzecznictwie ugruntował się już pogląd, że z tak brzmiących przepisów wynika, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest odstępstwem od zasady, a w konsekwencji tego przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie powinny być interpretowane rozszerzająco. Istotny jest również fakt, iż to na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, gdy weźmie się pod uwagę, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu pozostawione jest uznaniu Sądu i może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego. Pozostawienie przez ustawodawcę uznaniu Sądu zasadności wstrzymania aktu wiąże się w związku z powyższym z koniecznością szczególnie wnikliwego i przekonującego uzasadnienia przez skarżącego wniosku wykazującego potrzebę wstrzymania wykonania aktu, zwłaszcza, że na tym etapie postępowania Sąd nie bada merytorycznej zasadności skargi. Sąd nie ma kompetencji uwzględniać ani tym bardziej doszukiwać się z urzędu, a więc bez uzasadnienia wniosku, okoliczności decydujących o udzieleniu ochrony tymczasowej (por. postanowienie NSA z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, LEX nr 795365). W szczególności skarżący powinien wykazać, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Nie chodzi przy tym o jakiekolwiek skutki i jakąkolwiek szkodę, ale o szkodę i skutki kwalifikowane, tzn. przekraczające normalne następstwa związane z wykonywaniem aktu (tak m. inn.: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 889/04, niepubl.; postanowienie NSA z dnia 8 grudnia 2004 r., OZ 694/04, niepubl.; postanowienie z dnia 9 marca 2005 r., II OZ 52/05, niepubl.). W sytuacji, gdy – tak jak w niniejszej sprawie - chodzi o decyzję rodzącą obowiązek zapłaty konkretnej sumy pieniężnej, a zatem rozporządzenia majątkiem podatnika, koniecznym jest wykazanie konkretnych przesłanek wskazujących na trudną sytuację materialną oraz wykazanie, że uszczuplenie tego majątku o kolejne sumy grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków (tak: postanowienie NSA z dnia 26 stycznia 2010 r., I FZ 481/09). Innymi słowy każda zapłata podatku wiąże się z pewną dolegliwością w postaci uszczuplenia stanu posiadania podatnika. Aby jednak możliwe było wstrzymanie wykonania decyzji podatkowej podatnik musi wykazać, że w związku z wykonaniem decyzji nastąpią kwalifikowane skutki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak podkreśla się w orzecznictwie fakt, że decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość, sam z siebie nie uzasadnia zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (tak: postanowienie NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 520/11, LEX nr 786115). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skarżący sformułował w skardze bardzo lakoniczne uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, z którego nie wynikają żadne okoliczności dotyczące jego sytuacji majątkowej i zdrowotnej. Nie wystarczy w tej materii gołosłowne, nie poparte żadnymi wyliczeniami i dokumentami źródłowymi stwierdzenie o tym, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, jest inwalidą II grupy, rencistą nieposiadającym żadnego majątku. Niemniej jednak w toku postępowania skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. Sąd zatem dokonał oceny przedłożonych przez skarżącego na tym etapie dokumentów obrazujących jego sytuację życiową i finansową - uwzględniając również w tej materii postanowienie NSA z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II FZ 638/11 - i doszedł do przekonania, że nie uzasadnia ona wstrzymania wykonania zaskarżonych decyzji. Wskazać bowiem należy, że skarżący ma stały dochód w kwocie ok. 773 zł netto miesięcznie (jeden z przelewów opiewał zaś na kwotę 1100,05 zł), nie obciążony z tytułu wyroków sądowych czy innych tytułów. Jest w stanie zabezpieczyć podstawowe potrzeby życiowe, albowiem nie sygnalizuje, by korzystał z instytucjonalnej pomocy społecznej, czy pomocy rodziny lub osób trzecich, nie wykazuje też żadnych zaległości czy opóźnień w regulowaniu bieżących zobowiązań. Dodatkowo nie ma nikogo na utrzymaniu. Wskazując natomiast miesięczne obciążenia w postaci konieczności uiszczania opłat za czynsz, prąd, gaz, wodę, czy leki skarżący nie przedłożył żadnych dowodów (rachunków, dowodów wpłat, faktur) dokumentujących ponoszenie powyższych opłat w deklarowanej wysokości. Skarżący zatem w opinii Sądu nie wykazał, by na skutek zapłaty zaległego podatku lub wyegzekwowania go w drodze przymusowej zaszło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody. Może co najwyżej dojść do pogorszenia warunków egzystencji, ale nie jest to powód, aby wstrzymywać wykonanie ostatecznej decyzji administracyjnej (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 października 2005 r., II GZ 111/05). Wskazać przy tym należy, że wprawdzie skarżący w oparciu o ww. dane został zwolniony przez referendarza sądowego od kosztów sądowych, przyznano również skarżącemu doradcę podatkowego z urzędu, jednak zupełnie inne są przesłanki warunkujące udzielenie prawa pomocy (art. 246 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a inne wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jak podkreślono wyżej, nie chodzi tu o wystąpienie normalnych następstw wykonania decyzji podatkowej, ale o prawdopodobieństwo wystąpienia kwalifikowanej szkody, czy nieodwracalnych skutków. W art. 61 § 3 cytowanej ustawy chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Zapłata podatku wynikającego z zaskarżonych decyzji (w łącznej kwocie 2.800 zł) nie spowoduje zatem trudnych do odwrócenia skutków, gdyż w sytuacji wygrania sporu sądowego z organem wszystkie kwoty ulegną zwrotowi. Również okoliczność wszczęcia przez organ ewentualnej egzekucji nie usprawiedliwia wstrzymania wykonania decyzji podatkowej. W art. 61 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe (bądź istotnie utrudnione) przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazana w art. 61 § 3 cytowanej ustawy nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa przy tym na wnioskodawcy (tak: postanowienie NSA z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 1134/11, LEX nr 795341, postanowienie NSA z dnia 20 maja 2011 r., sygn. akt I FSK 1693/10, LEX nr 795228, postanowienie NSA z dnia 23 marca 2011 r. sygn. akt II FSK 489/11, LEX nr 783792). Zaznaczyć wreszcie trzeba, że w ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2002 r. nr 110, poz. 968 z późn. zm.) istnieją ograniczenia egzekucji (art. 8-10 tej ustawy), które gwarantują zachowanie zobowiązanemu wystarczających warunków, według ustawodawcy do humanitarnej egzystencji - choć niewątpliwie w gorszych standardach niż przed wszczęciem egzekucji. Wskazać na zakończenie również należy, że rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu Sąd winien mieć na uwadze interesy wszystkich stron postępowania, także i organu podatkowego, który stoi na straży przestrzegania przepisów podatkowych, dba także o to, by nie doszło do nieuzasadnionego uszczuplenia wpływu do budżetu państwa należności podatkowych. W związku z powyższym wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji Sąd uznał za nieuzasadniony, a tym samym należało ten wniosek oddalić.