I SA/Kr 2143/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.H. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 24.10.2011r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek I.H. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 24.10.2011r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek. Przedmiotowy wniosek sporządzony został przez pełnomocnika I.H. - jej ojca L.P. Zarówno w uzasadnieniu wniosku jak i piśmie z dnia 22.11.2011r. pełnomocnik podniósł , iż wraz z żoną chce spłacić powstałe zadłużenie córki, w taki sposób ażeby nie dowiedział się o tym fakcie jej obecny mąż M. J. H.. W związku z tym w "oświadczeniu o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" znajdującym się w formularzu PPF L.P. zamieścił dane dotyczące jego , żony M.P. ur. w 1951 r. oraz ich syna J.P. ur. w 1989r. Z informacji tych wynika , że L.P. otrzymuje rentę w wysokości 970 zł., a M.P. emeryturę w wysokości 1130 zł., syn natomiast jest na trzecim roku Seminarium Duchownego w K. Pełnomocnik podał również, iż małżonkowie są właścicielami domu o pow. 180 m2 , mieszkania o pow. 100m 2 , nieruchomości rolnej o pow. 0,078 ha oraz budynku gospodarczego stanowiącego garaż. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sądowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie jej prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Przy czym przez wnioskodawcę należy rozumieć w niniejszym przypadku osobę (podmiot) w stosunku, do której adresowana była zaskarżona decyzja administracyjna. Osoba ta uprzednio była stroną postępowania administracyjnego a obecnie jest stroną postępowania sądowoadministracyjnego mającego na celu zbadanie legalności zaskarżonej decyzji - wydanej właśnie w poprzednim postępowaniu administracyjnym. Nie należy też utożsamiać strony skarżącej (wnioskodawcy), która jest podmiotem praw i obowiązków z jej pełnomocnikiem procesowym , który działa w jej imieniu i na jej rzecz . Pełnomocnik niejako zastępuje stronę w jej działaniach procesowych ale nie wchodzi w jej prawa. Nie staje się też przez swoje działania stroną postępowania sądowoadministracyjnego. Strona skarżąca starająca się o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych a nie rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych pełnomocnika. Oczywiście informacje o członkach rodziny strony są istotne przy ocenie sytuacji finansowej strony skarżącej, nie mogą jednak stanowić wyłącznie podstawy do dokonywania analizy majątkowej. Brak takiej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Zdaniem orzekającego dane przedstawione we wniosku były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych I.H.. Stąd też jej pełnomocnik został wezwany do przedłożenia: - oświadczenia określającego czy I.H. prowadzi gospodarstwo domowe z L.P., M.P. i J.P - spisu miesięcznych wydatków I.H. związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych I.H. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z lokat bankowych I.H. i jej męża, - zeznania podatkowego I.H., za 2011r. lub oświadczenia o przychodzie uzyskanym w tym roku z uwzględnieniem dochodu, - zeznania podatkowego męża I.H., za 2011r. lub oświadczenia o przychodzie uzyskanym w tym roku z uwzględnieniem dochodu, - aktualnego zaświadczenia z zakładu pracy męża I.H. o wysokości zarobków, - oświadczenie gdzie mieszka I.H. i czyją własnością jest przedmiotowy lokal, dom wraz z podaniem jego położenia i wielkości, - zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o samochodach będących własnością I.H. (obejmującego ich markę i rok produkcji) lub o ich braku, Z nałożonego obowiązku strona skarżąca nie wywiązała się jednak. W piśmie z dnia 07.03.2012r. stanowiącym odpowiedź na przedmiotowe wezwanie pełnomocnik strony oświadczył natomiast, iż stan majątkowy i możliwości płatnicze I.H. i jej męża nie mają żadnego związku z toczącą się sprawą. Podniósł również, iż wraz z żoną zdecydował się spłacić zadłużenie córki i zarówno on jak i żona są stronami w toczącej się sprawie a żądanie zaświadczeń i wyciągów od małżeństwa H. nie może być spełnione. W świetle wcześniejszych wywodów nie można się zgodzić z tą tezą. Podkreślić też trzeba, iż dokonując oceny możliwości płatniczych danej strony należy przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków jej gospodarstwa domowego do uzyskiwanych dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. Tymczasem brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia tą operację a co za tym idzie i rzetelną analizę sytuacji materialnej wnioskodawcy. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy , zwłaszcza w zakresie całkowitym. Strona skarżąca powinna się zatem liczyć, iż w przypadku wyżej opisanego zachowania orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do przyznania jej prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10). Mając na względzie fakt, iż to właśnie na stronie spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów sądowych, stwierdzić należy, iż I.H. nie wykazała przesłanek warunkujących przyznanie jej prawa pomocy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn.akt II FZ 253/2010). W związku z tym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata nie zasługuje na uwzględnienie a rozpatrywany wniosek zgodnie z przyjętą linią orzeczniczą (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79) należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.).