I SA/Kr 219/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 16 grudnia 2014 r. nr: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2006 r. p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wraz ze sprzeciwem z dnia 9 grudnia 2015 roku od zarządzenia Starszego Referendarza sądowego z dnia 23 listopada 2015 roku o pozostawieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, M.K., działający przez adwokata B.K., złożył wniosek - na formularzu "PPF" – o zwolnienie w całości od kosztów sądowych. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną M. T. – K., synem F. K. ur. 1996 r., synem M.K. ur. 2008 r. i pasierbicą D.Ś.ur. 2002 r. Ich miesięczny dochód wynosi 5.000 zł, a jego źródłem jest prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza. Żona skarżącego nie pracuje, ani nie prowadzi działalności gospodarczej, działalność ta została zawieszona. M.K. nie posiada majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, ani cennych przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Stałe miesięczne wydatki rodziny przedstawiają się następująco: czynsz 450 zł, energia elektryczna 120 zł, gaz 100 zł, telewizja kablowa i internet 150 zł, lekarstwa skarżącego 200 zł, lekarstwa jego żony 50 zł, środki czystości i higieny osobistej 200 zł, zakup odzieży i obuwia 500 zł, koszty związane ze szkołą dzieci 300 zł, wyżywienie 2.000 zł. Z uwagi na aktualną sytuację majątkową skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w szczególności opłaty sądowej od skargi kasacyjnej. Odnosząc się do zarządzenia Referendarza sądowego wzywającego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego poinformował, że M.K. nie ma możliwości przedłożenia zeznania podatkowego za 2015 rok, ani zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o wysokości przychodów i dochodów za 2015 rok, ponieważ nie składał jeszcze deklaracji podatkowej, w tym również w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej w 2015 roku. Nie ma również możliwości przesłania zeznania podatkowego żony skarżącego za 2014 rok, ponieważ nie składała takiego oświadczenia z uwagi na brak dochodów. Podano ponadto, iż żona skarżącego nie jest zarejestrowana w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Pełnoletni syn wnioskodawcy nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący zamieszkuje pod adresem os. S., a nieruchomość ta stanowi własność Spółdzielni Mieszkaniowej Bieńczyce. M.K, ani jego żona, nie posiadają rachunku bankowego, nie są też właścicielami pojazdu mechanicznego. Do pisma z dnia 22 lutego 2016 roku załączone zostały dokumenty źródłowe, z których wynika, że w roku 2014 z prowadzonej działalności gospodarczej, której przedmiotem jest budownictwo ogólne, M.K. osiągnął przychód 1.980.589,73 zł, przy kosztach jego uzyskania 1.915.776,71 zł, co dało dochód w wysokości 64.813,02 zł (wg. PIT-36). Z przedłożonych deklaracji VAT-7 wynika, że w listopadzie 2015 roku podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 150.000 zł, a wartość nabytych towarów i usług za ten okres wyniosła 145.856 zł, zaś w miesiącu grudniu 2015 roku podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 424.000 zł, a wartość nabytych towarów i usług za ten okres to 285.690 zł. Wydatki skarżącego przedstawiają się następująco: energia elektryczna 121,13 zł (wpłata 12 stycznia 2016 roku), telewizja UPC 60,56 zł (12 stycznia 2016 roku) i 128,38 zł (2 lutego 2016 roku), cyfrowy Polsat 50 zł (wpłata 2 lutego 2016 roku), gaz 332,65 zł (wpłata 19 stycznia 2016 roku) i 144,17 zł (18 lutego 2016 roku), czynsz za mieszkanie 610 zł (wpłata 12 stycznia 2016 roku). Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Zgodnie z treścią art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie M.K. nie przekonał orzekającego o niemożliwości uiszczenia przez niego kosztów sądowych we własnym zakresie. Jak wynika z oświadczeń skarżącego, popartych dokumentami źródłowymi, jego sytuacja materialna nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Źródłem utrzymania rodziny wnioskodawcy jest prowadzona przez M.K. działalność gospodarcza w zakresie budownictwa, która przynosi dochody określone na kwotę 5.000 zł miesięcznie. Za rok 2014 dochód z wykonywanej działalności gospodarczej wyniósł 64.813,02 zł przy przychodzie w wysokości 1.980.589,73 zł. Powyższe dane świadczą o fakcie prowadzenia dochodowej działalności gospodarczej, jak również o skali tej działalności. Jak podkreśla się w orzecznictwie, w przypadku przedsiębiorców, miarodajną dla oceny zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania, lecz właśnie "przychodu", gdyż istnieją legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów tak, by w końcowym rozliczeniu minimalizować bądź w ogóle eliminować obciążenia podatkowe. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, dokonywanie zakupów i inwestycji w odpowiednim okresie, obniżenie dochodu przez przesunięcie kosztów w czasie, amortyzacja majątku trwałego (por. postanowienia NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I FZ 10/10 oraz z dnia 27 listopada 2014 r., sygn. akt II FZ 1843/14). Istotnym jest, że skarżący nadal jest aktywnym przedsiębiorcą. Z przedłożonych deklaracji podatkowych VAT-7 za ostatnie trzy miesiące 2015 roku wynika, że M.K. podejmował czynności zarówno w zakresie dostawy towarów i usług (w listopadzie 2015 roku na poziomie 150.000 zł, w grudniu 2015 roku 424.000 zł), jak i ich nabycia (w listopadzie 2015 roku na poziomie 145.856 zł, w grudniu 2015 roku 285.000 zł). Rozmiar dokonywanych przez skarżącego wydatków niewątpliwie świadczy o jego możliwościach finansowych. Nie można zatem uznać, że skarżący nie ma możliwości pozyskania środków finansowych na opłacenie niezbędnych kosztów w prowadzonych przez niego postępowaniach sądowych. Tym bardziej, że wysokość kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od skargi kasacyjnej, a łączna wysokość wpisów od skarg kasacyjnych w pięciu sprawach skarżącego o sygn. akt I SA/Kr 216 do 220/15 wynosi 1.812 zł. Suma ta - w odniesieniu do skali prowadzonej przez skarżącego działalności - jest niemal symboliczną. W zestawieniu z powyższymi danymi odnoszącymi się do działalności gospodarczej M.K. orzekający poddaje w wątpliwość wiarygodność oświadczenia skarżącego o nieposiadaniu rachunku bankowego. Zauważyć bowiem należy, że stosownie do art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 roku o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity: Dz.U. z 2015, poz. 584) dokonywanie lub przyjmowanie płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą następuje za pośrednictwem rachunku bankowego przedsiębiorcy w każdym przypadku, gdy stroną transakcji, z której wynika płatność, jest inny przedsiębiorca oraz gdy jednorazowa wartość transakcji, bez względu na liczbę wynikających z niej płatności, przekracza równowartość 15.000 euro przeliczonych na złote według średniego kursu walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym dokonano transakcji. Również w zakresie rozliczeń z urzędem skarbowym i zakładem ubezpieczeń społecznych wymagany jest obrót bezgotówkowy, co oznacza obowiązek posiadania tego rodzaju rachunku. Jest zatem mało prawdopodobne, aby skarżący prowadził wszelkie rozrachunki tylko w formie gotówkowej. Podkreślić należy, że analiza przepływu środków na rachunkach bankowych ma istotne znaczenie przy ocenie możliwości płatniczych strony wnioskującej o przyznanie prawa pomocy. Ważna jest nie tylko kwestia wysokości środków finansowych zgromadzonych na takim rachunku, ale również obrotu tymi środkami celem ustalenia, czy wnioskodawca nie wyzbywa się posiadanych środków w okresie, kiedy ciąży na nim obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W niniejszej sprawie – pomimo wyraźnego wezwania o przedłożenie wykazu i wyciągów z wszystkich rachunków bankowych (osobistych i firmowych) skarżącego i jego żony – dokumenty takie nie zostały dostarczone. Konkludując, w przedmiotowej sprawie M.K. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prowadzenie przez skarżącego rentownej działalności gospodarczej przeczy tezie jakoby nie był on w stanie pokryć kosztów sądowych w prowadzonym postępowaniu sądowym we własnym zakresie. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.