I SA/Kr 228/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Bogusław Wolas (spr.) Sędziowie: WSA Inga Gołowska WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 30 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu na postępowanie egzekucyjne skargę oddala Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 grudnia 2019 r Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia 18 października 2019 r odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie zarzutu na postępowanie egzekucyjne. Postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. (dalej: Dyrektor O/ZUS) jako organ egzekucyjny prowadzi na podstawie własnych tytułów wykonawczych postępowanie egzekucyjne przeciwko zobowiązanej A. S.. Postępowaniem egzekucyjnym objęto należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia do listopada 2009 r. Dnia 18 maja 2011 r organ dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę u pracodawcy E. S., potrąceń jednak nie dokonano, bowiem wynagrodzenie było równe kwocie wolnej od potrąceń. W dniu 26 kwietnia 2019 r dokonano kolejnych zajęć wynagrodzeń za pracę w spółce [...]. Pismem z dnia 13 maja 2019 r pracodawca poinformował organ, że przyjął zajęcie do realizacji. Pani A. S. złożyła wypowiedzenie umowy o pracę z dniem 18 maja 2019 r . W dniu 3 czerwca 2019 r dokonano zajęcia wynagrodzenia za pracę w Sklepie [...], gdzie skarżąca była zatrudniona na podstawie umowy zlecenia w kresie od 20 maja 2019 r do 3 czerwca 2019 r . Dnia 30 maja 2019 r Pani A. S. złożyła wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego podnosząc przedawnienie zobowiązań. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2019 r Dyrektor Oddziału ZUS w K. odmówił umorzenia postępowania. Po uchyleniu tego postanowienia przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. w dniu 12 sierpnia 2019 r Dyrektor Oddziału ZUS w K. postanowieniem z dnia 12 września 2019 r ponownie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego uznając, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu. W dniu 09.10.2019 r. zobowiązana złożyła podanie do Dyrektora O/ZUS, które organ egzekucyjny zakwalifikował jako zgłoszenie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., zwanej dalej upea) do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Strona uzasadniając podniesiony zarzut wskazała, iż nigdy nie występowała z wnioskiem o umorzenie postępowania. Skarżąca twierdzi, iż "(...) zawsze podnosiłam zarzut przedawnienia roszczenia. I tym razem ponawiam zgłoszony zarzut przedawnienia roszczenia (...) ". Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 18.10.2019 r. na podstawie art. 61a § 1 kpa odmówił wszczęcia postępowania w sprawie złożonego zarzutu z uwagi na uchybienie terminu do jego wniesienia. Organ I instancji w uzasadnieniu do powołanego powyżej postanowienia wskazał, iż tytuły wykonawcze zostały doręczone zobowiązanej w dniu 17.05.2011 r. i w związku z tym termin do skutecznego wniesienia zarzutów minął w dniu 24.05.2011 r. Na postanowienie to zobowiązana złożyła zażalenie podnosząc, że nie uchybiła terminu do złożenia zarzutów ponieważ nie mogła złożyć takiego zarzutu do dnia 24 maja 2011 roku, bowiem na ten dzień roszczenie organu nie było jeszcze przedawnione . W uzasadnieniu objętego skargą postanowienia z dnia 23 grudnia 2019 r , którym Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego podkreślono, że zobowiązanej zgodnie z art. 33 Kpa przysługuje w przypadkach wymienionych we wskazanym przepisie prawo do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzonego postepowania egzekucyjnego. Ustawodawca przyznał zobowiązanej prawo do wniesienia zarzutu w ściśle określonym terminie i wyłącznie na podstawach wyczerpująco wyliczonych w ustawie o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. Skorzystanie przez zobowiązanego z tego środka zaskarżenia jest możliwe tylko w ciągu 7 dni od dary doręczenia odpisu tytułu wykonawczego, zaopatrzonego w klauzulą o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej (art. 27 § 1 pkt 9 upea). Uchybienie terminowi określonemu w przepisie art. 27 § 1 pkt 9 upea, do złożenia zarzutów spowodowało bezskuteczność czynności zobowiązanej polegającej na złożeniu zarzutów do prowadzonego postępowania egzekucyjnego, a tym samym wystąpiły okoliczności uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania w tym zakresie na podstawie art. 61a § 1 Kpa. Organ egzekucyjny doręczył stronie tytuł wykonawczy w dniu 17.05.2011 r.. Wobec powyższego termin do skutecznego wniesienia zarzutów upłynął w dniu 24.05.2011 r. Wobec powyższego organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wniesionych zarzutów. Podkreślono także, że kwestia przedawnienia została przez organ egzekucyjny zbadana. W piśmie z dnia 29.05.2019 r. zobowiązana wniosła o umorzenie postepowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie "(...) należności z tytułu składek (...)". Organ I instancji zakwalifikował ww. podanie jako wniosek o umorzenie postepowania egzekucyjnego wniesiony w trybie art. 59 upea, co pozwoliło uwzględnić intencje strony. Zakwalifikowanie bowiem wspomnianego powyżej wniosku strony jako wniesienie zarzutu z art. 33 § 1 pkt 1 upea uniemożliwiło organowi egzekucyjnemu merytoryczne zbadanie kwestii przedawnienia ze względu na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów. W skardze zarzucono naruszenie art. 59 § 1 pkt 2 upea w zw. z art. art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 900 ze zm., dlaej Op) w zw. z art. 31 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz.266, dalej: usus) poprzez nie umorzenie postępowania egzekucyjnego pomimo wygaśnięcia zobowiązania; - art. 24 ust.4 usus poprzez jego niezastosowanie , pomimo upływu 5 lat od umorzenia postepowania egzekucyjnego; - art. 107 § 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. o Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej kpa) przez niewskazanie w uzasadnieniu faktycznym zaskarżonego postanowienia podstawy faktycznej, która została przyjęta dla uznania bezzasadności umorzenia postepowania egzekucyjnego ; - art.2.Konstytucji RP przez naruszenie prawa przez Dyrektor a Izby Administracji Skarbowej w K. skutkującego korzyścią dla państwa, a niekorzyścią dla płatnika składek na ubezpieczenie społeczne . W uzasadnieniu skargi podkreśliła, że z uwagi na umorzenie postępowania egzekucyjnego w dniu 17 września 2013 r. bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od tej daty na nowo. A zatem do 2019 r upłynął już 5 letni termin przedawnienia. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie. Podkreślił, że żadna z okoliczności wymieniona przez zobowiązaną w uzasadnieniu skargi nie odnosi się do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie złożonego zarzutu na postępowanie egzekucyjne. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. zwrócił także uwagę, że nie jest organem wyższego stopnia w stosunku do Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K.. Wobec powyższego, zgodnie z art. 23 § 2 upea w przypadku braku organu wyższego stopnia w stosunku do organów egzekucyjnych, o których mowa w art. 19 upea, nadzór nad egzekucją należności pieniężnych sprawuje właściwy miejscowo dyrektor izby administracji skarbowej. W myśl natomiast art. 23 § 4 pkt 2 w/w ustawy organy sprawujące nadzór są jednocześnie organami sprawującymi kontrolę przestrzegania w toku czynności egzekucyjnych przepisów ustawy przez wierzycieli i nadzorowane organy egzekucyjne. Wynika z tego, iż dyrektor izby administracji skarbowej nadzoruje prawidłowość stosowania przez wierzycieli i organy egzekucyjne przepisów ustawy egzekucyjnej nie ma natomiast legitymacji do nadzorowania prawidłowości stosowania przez wskazane powyżej podmioty innych ustaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Zgodnie z treścią art. 33 § 1 upea zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Podstawa zarzutów zgodnie z § 2 ust 5 tego przepisu wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części. Przy czym zgodnie z treścią art. 27 § 1 ust 9 upea zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu; W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że skarżąca nie dochowała tego terminu. Nie budzi bowiem wątpliwości, iż otrzymała ona tytuł wykonawczy w dniu 17 maja 2011 r. Zarzuty zostały natomiast wniesione 9 października 2019 r , a więc po terminie. Art. 33 § 5 upea dopuszcza także możliwość wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej po jej zakończeniu. Stanowi on bowiem, że zarzut wnosi się nie później niż : 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. W omawianej sprawie nie wyegzekwowano jeszcze całego obowiązku. Dokonano co prawda w dniu 26 kwietnia 2019 r zajęcia wynagrodzenia za pracę należnego zobowiązanej, nie doprowadziło to jednak do wykonania całego obowiązku. Ponadto także i w tym przypadku upłynął już termin określony w powyższym przepisie. Ustawa nie łączy natomiast terminu do wniesienia zarzutów z chwilą przedawnienia zobowiązania. Okoliczność ta może być badana w ramach wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W tym miejscu należy podkreślić, że organ w taki sposób zakwalifikował pismo skarżącej z dnia 29 maja 2019 r. uznając, że jest to wniosek o umorzenie postepowania egzekucyjnego wniesiony w trybie art. 59 upea, co pozwoliło ocenić go merytorycznie. Gdyby zatem pismo z dnia 9 października 2019 r również potraktowano jako wniosek o umorzenie postępowania, to należało by go uznać za niedopuszczalny gdyż podniesiono w nim te same okoliczności co w piśmie z dnia 29 maja 2019 r. Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcia należy także zwrócić uwagę, że przepisy u.p.e.a. nie regulują wprost sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu. W art. 34 § 4 u.p.e.a. jest jedynie mowa, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego". Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest jednolite co do określenia w jakiej formie należy rozstrzygać zarzuty wniesione po terminie. We wszystkich orzeczeniach podkreśla się jednak, że uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej (wyrok WSA w Krakowie z 3 sierpnia 2012 r., I SA/Kr 849/12 oraz powołane tam poglądy B. Adamiak i J. Borkowskiego, Kodeks postępowania administracyjnego, Warszawa 2008, s. 335 i nast.). W razie uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z 15 stycznia 2009 r., I SA/Bk 361/08), bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z 9 lipca 2008 r., I SA/Po 443/08), bądź umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z 24 października 2000 r., I SA/Ka 712/99; wyrok NSA z 8 lutego 1994 r. SA/Wr 1463/93), albo nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu (wyrok NSA z dnia 1 października 1999 r., I SA/Lu 722/98; wyroki WSA w Łodzi z 24 kwietnia 2008 r., III SA/Łd 19/08, 9 lipca 2015 r. III SA/Łd 556/15). Sądy administracyjne akceptowały również odmowę wszczęcia postępowania przez organ egzekucyjny pierwszej instancji w sprawie zgłoszonych zarzutów w związku z uchybieniem terminu do ich wniesienia (wyroki WSA w Gdańsku z 27 listopada 2013 r., I SA/Gd 1017/13, WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 843/14, WSA w Białymstoku z dnia 19 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Bk 354/17). Do tego ostatniego poglądu przychylił się także Naczelny Sąd Administracyjny, który w wyroku z dnia 11 stycznia 2017 r. w sprawie II FSK 3770/14 wskazał, że niewątpliwie uchybienie terminowi do wniesienia zarzutów powoduje bezskuteczność dokonanej przez stronę czynności procesowej, co prowadzić może do zamknięcia drogi dalszego postępowania. W takiej sytuacji zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego właściwa będzie podstawa z art. 61a § 1 k.p.a. o odmowie wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn. W ten sposób rozstrzygnięcie organu najpełniej wyraża konsekwencje w postaci bezskuteczności dokonanej przez stronę czynności procesowej. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na postawie wyżej powołanych przepisów.