I SA/Kr 244/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. F. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 28 grudnia 2016 r. nr: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia pojazdu p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wyrokiem z dnia 6 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę I. F. w przedmiotowej sprawie. W skardze kasacyjnej z dnia 11 grudnia 2017 r. od tego orzeczenia skarżący, reprezentowany przez adwokata M. K., zawarł wniosek o zwolnienie go od obowiązku ponoszenia kosztów opłaty od skargi z uwagi na bardzo złą sytuację materialną. Wezwany do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania pełnomocnik skarżącego przesłał kserokopię formularza "PPF". Zarządzeniem z dnia 17 stycznia 2018 r. starszy referendarz sądowy wezwał pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez osobiste podpisanie wniosku przez I. F., złożenie oryginału wniosku, ewentualnie podpisanie przez skarżącego kserokopii złożonego wniosku w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania - pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie pełnomocnik strony został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni poprzez przedłożenie odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania stanu majątkowego I. F. oraz jego możliwości płatniczych w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W wezwaniu pouczono skarżącego, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku W dniu 13 lutego 2018 r. do tut. Sądu wpłynęło pismo adw. M. K. wraz z podpisaną przez I. F. kserokopią druku "PPF". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego we wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną B. F. oraz córką N. F. ur. 2012 r. Wnioskodawca nie posiada żadnych dochodów, majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Jego zobowiązania i stałe wydatki przedstawiają się następująco: alimenty 450 zł, kredyt 300 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że nie posiada środków na zapłatę opłaty od skargi kasacyjnej bez uszczerbku dla życia i zdrowia swojej rodziny. Dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe, o których przesłanie skarżący był wzywany, nie zostały dołączone do wniosku. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepubl.). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Aby dokonać rzetelnej oceny możliwości płatniczych strony orzekający musi dysponować dokładnymi informacjami na temat jej sytuacji rodzinnej i majątkowej. Informacje te winien przedstawić wnioskodawca. Brak takich danych lub dane niepełne powodują, że materiał dowodowy w dalszym ciągu jest niekompletny, a zatem niewystarczający do sprawdzenia, czy twierdzenie strony o niemożności poniesienia kosztów postępowania znajduje odzwierciedlenie w rzeczywistości (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1361/10). Zdaniem orzekającego I. F. nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Dane zawarte w złożonym przez skarżącego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach nie są wystarczające do wolnej od wątpliwości oceny jego sytuacji materialnej i możliwości płatniczych, a wezwanie do uzupełnienia tych danych nie zostało przez stronę wykonane. Podkreślić należy, że skarżący po raz drugi ubiega się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Jego poprzedni wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych został oddalony postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego z dnia 25 maja 2017 r., które zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 lipca 2017 r. z powodu uchylenia się wnioskodawcy od obowiązku przedłożenia kompletnych danych dotyczących jego sytuacji materialnej. Skarżący (reprezentowany przez kwalifikowanego pełnomocnika) miał zatem świadomość jakie dane należy wykazać we wniosku o przyznanie prawa pomocy i pomimo tego, jego kolejny wniosek zawiera enigmatyczne dane, a wezwanie do jego uzupełnienia nie zostało wykonane. Mimo prawidłowego wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a. skarżący (reprezentowany przez pełnomocnika) nie przedłożył oświadczeń i dokumentów kluczowych z punktu widzenia oceny jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, a mianowicie: - oświadczenia, gdzie zamieszkuje i czyją własność stanowi ta nieruchomość; - oświadczenia o jego stanie majątkowym (nieruchomości, zasoby pieniężne, papiery wartościowe, wierzytelności, przedmioty wartościowe); - źródła jego utrzymania oraz wysokości miesięcznego dochodu; - odpisu zeznania podatkowego za 2017 r. lub zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów skarżącego za rok 2017 jeżeli zeznanie podatkowe za ubiegły rok nie zostało jeszcze złożone; - wykazu wszystkich posiadanych przez stronę rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - oświadczenia o stanie majątkowym żony - B. F. (nieruchomości, zasoby pieniężne, papiery wartościowe, wierzytelności, przedmioty wartościowe); - źródła oraz wysokości miesięcznego dochodu B. F.; - odpisów zeznań podatkowych B. F. za lata 2016 i 2017 (lub zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości dochodów żony skarżącego za rok 2017 jeżeli zeznanie podatkowe za ubiegły rok nie zostało jeszcze złożone); - wykazu wszystkich posiadanych przez B. F. rachunków bankowych oraz wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - dokumentów za ostatni okres rozliczeniowy dotyczących wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem rodziny wnioskodawcy (m. in. opłaty za czynsz, prąd, gaz, wodę, odpady itp.), a także oświadczenia w przedmiocie wysokości wydatków ponoszonych na wyżywienie, ubranie, ubezpieczenie, podatki, telefon, ewentualne leczenie, itp.; - potwierdzenia ponoszonych płatności z tytułu alimentów za ostatnie trzy miesiące; - kopii umowy kredytowej wraz z harmonogramem spłaty rat kredytu, o którym mowa we wniosku. I. F. nie odniósł się jednak od skierowanego do niego wezwania, tym samym uniemożliwił orzekającemu dokonanie oceny, czy spełnia on przesłanki przyznania prawa pomocy. Należy podkreślić, że uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem (por. postanowienia NSA z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GZ 151/14, z dnia 11 czerwca 2013 r. sygn. II OZ 442/13 oraz z dnia 10 maja 2013 r. sygn. II OZ 347/13). Skoro skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, to tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i małżonki. W związku z tym jego wniosek należało oddalić na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.