I SA/Kr 248/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 16 października 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosków J. K. i S.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 11.12.2008r., nr [...],[...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie ustalenia zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od dochodów z nieujawnionych źródeł przychodów za 2002, 2003 i 2004r. postanawia: wnioski oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły dwa wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Jeden podpisany przez J.K. drugi przez S. K. Jak wynika z uzasadnień wniosków, zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J.K. ur. w 1967r. oraz S. K. ur. w 1967r. wraz z córkami: M. K. ur. w 1991r. oraz B. K. ur. w 1992r. prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Córki uczą się i pozostają na utrzymaniu rodziców. S. K. prowadzi działalność rolniczą i z tego tytułu osiąga dochód w wysokości ok. 2000 zł., miesięcznie. W 2011r. jej dochód wyniósł 742 zł. J. K. do dnia 03.10.2012r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej a w 2011r. osiągną dochód w wysokości 350 zł. Strona skarżąca jest właścicielem domów o pow. 80 m2 i 150 m2, nieruchomości rolnej o pow. 0,53 ha i o pow. 3,2 ha. Nieruchomość o pow. 0,8765 ha, objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G. obciążona jest hipoteką przymusową zwykłą na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 207 892 zł., nieruchomość o pow. 1,1023 ha objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G. obciążona jest hipoteką przymusową zwykłą na rzecz Skarbu Państwa w kwocie 206 640 zł. a nieruchomość o pow. 0,53 ha objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w G. obciążona jest hipoteką umowną kaucyjną na rzecz Banku Spółdzielczego w B. w kwocie 150 000 zł. oraz hipoteką przymusową zwykłą na rzecz ZUS w kwocie 12 042,51 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r.,sygn.akt II FZ 703/06). Orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi więc dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych środków trwałych i oszczędności. W operacji tej musi też wziąć pod uwagę charakter i wysokość poszczególnych wydatków, żeby uznać je za konieczne lub za zbędne. Brak danych w tym zakresie lub ich niepełność skutecznie uniemożliwia taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy, nawet w części. Trzeba bowiem podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w rzeczywistości przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się wszelkie wydatki związane z postępowaniem sądowym w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Stąd też analiza sytuacji strony skarżącej musi być tak wnikliwa. W niniejszej sprawie, zdaniem orzekającego dane przedstawione we wnioskach były niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych J.K. i S.K.. Stąd też strona skarżąca została wezwana do przedłożenia; - spisu miesięcznych wydatków rodziny związanych z bieżącymi potrzebami, popartego odpowiednimi rachunkami, - wyciągów z kont bankowych S.K. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z kont bankowych J.K. obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z lokat bankowych małżonków, Strona skarżąca nie wypełniła jednak, do tej pory, nałożonego obowiązku. Nie przysłała bowiem wymaganych dokumentów bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału do którego przedłożenia zobowiązana była strona aby przeprowadzić rzetelną analizę jej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może się natomiast opierać na niekompletnych faktach. (por. postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn.akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). W związku z powyższym przedmiotowy wniosek należało oddalić na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270).