I SA/Kr 317/16

WyrokWSA w Krakowie2016-04-19

Skład orzekający: WSA Grażyna Firek, WSA Piotr Głowacki, WSA Agnieszka Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami, pomimo wniosku strony o umorzenie ze względu na trudną sytuację materialną i rodzinną?
Ratio decidendi
Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił umorzenia należności z tytułu składek, ponieważ strona skarżąca nie wykazała całkowitej nieściągalności zobowiązań ani nie udowodniła, że opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla niej i jej rodziny. Sąd uznał, że organ rentowy wszechstronnie rozważył wszystkie aspekty sprawy i podjął decyzję mieszczącą się w granicach uznania administracyjnego, nie naruszając przepisów prawa.
Stan faktyczny
J.N. złożył wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami, argumentując brak dochodów i działalności gospodarczej w danym okresie. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na brak całkowitej nieściągalności oraz niewykazanie przez wnioskodawcę, że opłacenie należności pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał swoją decyzję w mocy. J.N. złożył skargę do WSA w Krakowie, zarzucając organowi nierzetelną ocenę sytuacji materialnej i przedwczesne wydanie decyzji. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

|Sygn. akt I SA/Kr 317/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek, Sędziowie: WSA Piotr Głowacki, WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2016 r., sprawy ze skargi J. N., na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 14 grudnia 2015 r .Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy wraz z odsetkami, , - s k a r g ę o d d a l a - Zaskarżoną decyzją z dnia 14 grudnia 2015 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po rozpoznaniu wniosku J.N. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją uprzednią decyzję z dnia 28 sierpnia 2015 r. nr [...] odmawiającą J.N. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 9.551,73 zł, ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 4.196,72 zł oraz Fundusz Pracy w łącznej kwocie 945,65 zł za okres od marca 2009 r. do stycznia 2010 r. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że J.N. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie należności od nieopłaconych składek niepodlegających abolicji za okres od marca 2009 r. do grudnia 2010 r. uzasadniając go tym, że nie wykonywał w tym okresie działalności gospodarczej, jak również nie miał z tego tytułu żadnych przychodów, co potwierdzają deklaracje podatkowe. Decyzją z dnia 28 sierpnia 2015 r., znak [...] organ rentowy odmówił umorzenia wnioskowanych należności, gdyż stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi całkowita nieściągalność, a także nie wykazał on, że opłacenie zaległości pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. W odpowiedzi zobowiązany zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając, że organ nie ocenił właściwie i szczegółowo jego sytuacji materialnej. Organ rentowy utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję wyjaśnił, że zobowiązany zwrócił się z wnioskiem o umorzenie całości zadłużenia za okres objęty ustawą z dnia 9 listopada 2012 r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące działalność (Dz. U. z 2012 r., poz. 1551). Decyzją z dnia 25 marca 2015 r. nr [...] Zakład określił kwoty, które podlegają umorzeniu pod takim warunkiem, że należności niepodlegające umorzeniu zostaną przez wnioskodawcę spłacone. W oparciu o zgromadzoną dokumentację organ ustalił, że wnioskodawca nie prowadzi już działalności gospodarczej. Nie pracuje, lecz nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna w Urzędzie Pracy. Pozostaje na utrzymaniu żony, z którą ma rozdzielność majątkową. Żona pracuje w Starostwie Powiatowym, gdzie otrzymuje wynagrodzenie w wysokości ok. 2.200 zł netto, z którego to wynagrodzenia dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości ok. 1.000 zł. We wspólnym gospodarstwie pozostaje jeszcze córka. Wnioskodawca nie ponosi żadnych kosztów związanych z prowadzeniem domu. Stwierdził on jedynie, że powinien ponosić koszty wykupu leków w kwocie ok. 130 zł miesięcznie, ale z uwagi na brak pieniędzy leków tych nie kupuje. Wnioskodawca oświadczył też, że posiada zadłużenie podatkowe za czerwiec 2005 r. w Drugim Urzędzie Skarbowym w kwocie 20.254,80 zł. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej poinformował, że wnioskodawca nie korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, dodatków mieszkaniowych, świadczeń rodzinnych i alimentacyjnych. Wnioskodawca nie figuruje jako właściciel nieruchomości, ani pojazdów, gdyż posiadany przez niego Peugeot 406 z 2001 r. został sprzedany w ramach licytacji komorniczej. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego poinformował, że ze złożonych przez wnioskodawcę zeznań rocznych wynika, iż w latach 2010 - 2012 wnioskodawca nie uzyskał dochodów, natomiast w 2014 r. osiągnął dochód w wysokości 12.000 zł. Ponadto na dzień 8 lipca 2015 r. wnioskodawca nie posiadał zaległości podatkowych w tym urzędzie. Organ wyjaśnił następnie, że warunkiem umorzenia jest całkowita nieściągalność, która zachodzi wówczas, gdy spełniona została jedna z przesłanek wymienionych w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.). Analizując sytuację wnioskodawcy w tym aspekcie stwierdzono, że Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 30 września 2013 r. umorzył postępowanie egzekucyjne z uwagi na brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję. Z zeznania podatkowego za 2014 r. wynika wszelako, że zobowiązany uzyskał dochód z tytułu umów o dzieło w kwocie 12.000 zł. Zdaniem organu oznacza to, że po wydaniu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego pojawił się składnik majątkowy mogący stanowić źródło skutecznej egzekucji, wobec czego umorzenie należności byłoby działaniem przedwczesnym. Wobec powyższego uznano, że pomimo umorzenia postępowania egzekucyjnego, nie ma podstaw do umorzenia zadłużenia w trybie art. 28 ust. 3 cytowanej ustawy. W dalszej kolejności przestawiono przesłanki umorzenia wynikające z rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365), które stanowi, że można podjąć decyzję o umorzeniu należności z tytułu składek jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w wymienionych w tym przepisie przypadkach. Zwrócono przy tym uwagę na ciężar dowodowy spoczywający w tym zakresie na zobowiązanym. Rozpatrując wniosek nie stwierdzono, aby zobowiązany spełnił i te przesłanki. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykazał, że spłata zadłużenia pozbawi go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Ustalony stan faktyczny nie daje bowiem podstaw do uznania, że wnioskodawca nie jest w stanie podjąć zatrudnienia. Dodatkowo z zeznania podatkowego za 2014 r. wynika, że osiągał on wtedy dochody z umów o dzieło w rocznej kwocie 12.000 zł. Nie można więc przyjąć, że wnioskodawca jest długotrwale wykluczony z rynku pracy. Zdaniem organu wnioskodawca nie wykorzystuje wszystkich możliwości polepszenia swojej sytuacji, skoro nie rejestruje się w Urzędzie Pracy. Wnioskodawca nie wspominał też o żadnej klęsce żywiołowej, problemach zdrowotnych, czy też konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny. Na końcu wyjaśniono, że wnioskodawca nie musi dokumentować przedstawianych informacji. Jednocześnie musi się jednak liczyć z tym, że ciężar udowodnienia sytuacji finansowej spoczywa na nim. Organ poczynił własne ustalenia, w tym w Drugim Urzędzie Skarbowym, jednak nie miał możliwości ustalania stanu zdrowia wnioskodawcy. Brak zainteresowania strony w wykazaniu swojej sytuacji również może wskazywać na brak występowania szczególnych okoliczności, warunkujących umorzenie zaległości składkowych, bowiem doświadczenie podpowiada, że osoba nie mogąca udźwignąć spłaty należności będzie się starała współpracować z organem wydającym decyzję i przedkładać wszelkie dokumenty. Od powyższej decyzji wnioskodawca złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zdaniem skarżącego organ wydając decyzję kierował się swoim interesem, a nie wziął pod uwagę dobra wnioskodawcy. Nie ocenił właściwie zebranych materiałów, tylko przedwcześnie wydał przedmiotową decyzję. Organ rentowy wniósł w odpowiedzi o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na mocy przepisu § 1 pkt 3 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. nr 163, poz. 1016). Art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 z późn. zm.) stanowi, że kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270 z późn. zm.) sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, zgodnie z art. 145 § 1 tejże ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności orzeczenia. W rozpoznawanej sprawie podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 z późn. zm.), jak również art. 28 ust. 3a cytowanej ustawy oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie zatem z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wymienionych enumeratywnie w ust. 3 tego artykułu w pkt od 1 do 6. W stosunku do płatników składek będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ust. 3a powołanej wyżej ustawy wprowadził wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności. Zgodnie z jego brzmieniem należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane przez Zakład, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Z kolei odnoszący się do takich sytuacji przepis § 3 ust. 1 wskazywanego rozporządzenia wykonawczego stanowi, że Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawiającej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Ustawodawca postanowił zatem, że umorzeniu w oparciu o wskazaną wyżej podstawę prawną podlegają jedynie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących płatnikami składek. Chodzi wiec tylko o należności przysługujące Zakładowi od płatnika z tytułu jego ubezpieczenia, nie ubezpieczenia pracowników. Przy czym podnieść należy, że w art. 24 ust. 2 ustawy ubezpieczeniowej wskazano, iż pojęciem "należności z tytułu składek" objęte są składki oraz odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkowa opłata. Dlatego też powołane wyżej przepisy dotyczące instytucji umorzenia zastosowanie mają także do odsetek za zwłokę od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne. Na uwadze należy mieć też treść art. 32 tejże ustawy, który z kolei do składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie stosowania umorzeń nakazuje stosowanie odpowiednie przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że istotą decyzji dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (w tym również odsetek od tych należności) jest jej uznaniowy charakter. Uznanie administracyjne nie oznacza jednak dowolności organu administracji publicznej co do rozstrzygnięcia, o czym świadczą określone w tych przepisach przesłanki podejmowania decyzji w tej materii. Katalog tych przesłanek pozwalających na umorzenie składek (odsetek) został określony jasno i precyzyjnie i w ten sposób zakreśla granice swobodnego uznania organu. Organ przy wydawaniu decyzji o umorzeniu należności składkowych (w tym także odsetek od tych należności) jest zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione przesłanki określone w przytoczonych przepisach prawnych. W ten sposób przeprowadzona analiza stanu faktycznego stanowi podstawę do wydania decyzji o charakterze uznaniowym (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 15 stycznia 2008 r., sygn. akt II GSK 321/07, LEX nr 471116). W świetle dotychczasowego orzecznictwa sądowego takie decyzje podlegają ograniczonej kontroli sądów administracyjnych. Kontroli nie podlega uznanie administracyjne samo w sobie, lecz kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz, czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona w wypadkach stwierdzenia, iż została wydana z takim naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniach można mówić, gdyby organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby dokonał wykładni występujących w przepisach określających przesłanki umorzenia należności składkowych pojęć niezgodnie z ogólnymi zasadami prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym wyżej zakresie, nie stwierdził, aby naruszała ona prawo w stopniu uzasadniającym jej wzruszenie. W pierwszym rzędzie należy przyznać rację organowi rentowemu, że w stosunku do skarżącego nie można mówić o spełnieniu przesłanki całkowitej nieściągalności. Zamknięty katalog przypadków całkowitej nieściągalności zawiera art. 28 ust. 3 pkt 1-6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Przepis ten stanowi, że całkowita nieściągalność zachodzi, gdy: dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Analiza ww. przepisu prowadzi do wniosku, że żadna z wymienionych przesłanek nie ma zastosowania względem skarżącego. Wskazać bowiem należy, że płatnik odpowiada za zobowiązania całym swoim majątkiem, zarówno teraźniejszym, jak i przyszłym. Ponadto obowiązkiem wierzyciela jest przede wszystkim poszukiwanie możliwości odzyskania zaległych należności, możliwość ich umarzania przewidziana jest bowiem dla przypadków szczególnie drastycznych. Dlatego też jeśli organ dostrzega jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania długu, czy z obecnego majątku dłużnika, czy też w dalszej perspektywie czasowej, to podjęte w ramach uznania administracyjnego negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Na gruncie niniejszej sprawy wprawdzie doszło do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jednakże organ rentowy wskazał, że w 2014 r. skarżący uzyskał już dochód z umów zlecenia w wysokości 12.000 zł, co otwiera możliwości zainicjowania i prowadzenia kolejnego postępowania egzekucyjnego. Zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący nie wykazał na żadnym etapie postępowania, by został trwale wyeliminowany z rynku pracy z powodu choroby lub innych istotnych okoliczności. Stwierdzić natomiast za organem należy, że nie podejmuje jakichkolwiek działań aktywizacyjnych w kierunku znalezienia zatrudnienia, nawet nie zarejestrował się jako bezrobotny w Urzędzie Pracy. Organ zasadnie nadto wskazał (w kontekście przesłanek z rozporządzenia wykonawczego), że sytuacja życiowa, materialna i zdrowotna wnioskodawcy również nie daje podstaw do umorzenia zaległych należności. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i córką. Źródłem dochodu, z którego utrzymuje się rodzina jest wynagrodzenie za pracę małżonki skarżącego w kwocie 2.200 zł netto, z którego dokonywane są potrącenia komornicze w wysokości ok. 1.000 zł. Trudno ocenić jednak faktyczną sytuację finansową rodziny, gdyż skarżący pomimo wezwania ze strony organu rentowego i pouczenia go o konsekwencji nie dostosowania się do powyższego, nie przedłożył żadnych rachunków, czy faktur które dokumentowałyby obciążenia budżetu domowego, gdy tymczasem to na nim jako wnioskodawcy ciąży ciężar dowodowy w tym zakresie. Wskazał jedynie, że pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej, zamieszkując z rodziną nie ponosi jednak żadnych opłat i kosztów związanych z prowadzeniem domu. Jedyny wydatek, jaki zadeklarował, to koszt leków w kwocie 130 zł miesięcznie, którego jednak nie udowodnił, podobnie jak nie wykazał, że cierpi na jakiekolwiek schorzenie. Samo oświadczenie skarżącego w tej materii nie jest wystarczające, by organ rentowy mógł uznać podnoszoną okoliczność choroby za udowodnioną, a twierdzenia skarżącego za wiarygodne. Wnioskodawca oświadczył też, że posiada zadłużenie podatkowe za czerwiec 2005 r. w Drugim Urzędzie Skarbowym w kwocie 20.254,80 zł, gdy tymczasem z zaświadczenia pozyskanego z urzędu przez organ wynika, że skarżący nie ma żadnych zaległości podatkowych. Tak więc pomimo twierdzeń skarżącego o trudnej sytuacji finansowej organy zasadnie odmówiły umorzenia należności składkowych, zwłaszcza w kontekście nie korzystania przez wnioskodawcę ze zinstytucjonalizowanej pomocy społecznej, braku sygnalizowania niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, czy braku zainteresowania ze strony skarżącego zmianą własnej sytuacji, w tym aktywnym poszukiwaniem zatrudnienia. Z pola widzenia nie może nadto umknąć podnoszony przez organ fakt, że skarżący otrzymał pozytywną decyzję abolicyjną, zatem znaczna część zadłużenia będzie podlegać umorzeniu, pod warunkiem spłaty należności niepodlegających umorzeniu na podstawie ustawy abolicyjnej. Przy czym, jak wskazał organ rentowy, spłata ta może nastąpić w ratach dostosowanych do aktualnych możliwości płatniczych skarżącego. Zaznaczyć poza tym należy, że zaległości składkowe powstały w okresie prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej. Argumenty skarżącego dotyczące zaprzestania przez niego działalności od marca 2009 r. nie znalazły bowiem akceptacji organu, który w odrębnym postępowaniu ustalał okresy prowadzenia przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, a w którym to postepowaniu J.N. również nie współpracował z organem. W orzecznictwie ugruntowany jest już pogląd, że działalność gospodarcza jest aktywnością profesjonalną, a ryzyko związane z jej realizacją ciąży na płatniku, który jako osoba prowadząca i monitorująca działalność gospodarczą, ponosi odpowiedzialność za regulowanie zobowiązań publicznoprawnych, w tym należności z tytułu składek ZUS (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 74/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Kr 1451/12). W orzecznictwie podnosi się również, że w sprawach o umorzenie należności z tytułu zaległych składek ubezpieczeniowych na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych interes publiczny musi być szczególnie mocno akcentowany, bowiem akceptowanie stanu, w którym dopuszcza się niewywiązywanie się z obowiązku opłacania składek godzi w prawa innych opłacających składki osób i narusza nakreśloną art. 2a ust. 1 i 2 pkt 2 tej ustawy zasadę równego traktowania ubezpieczonych (tak: wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., II GSK 99/10). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega jeszcze jakiekolwiek możliwości wyegzekwowania zaległości, zaś wnioskodawca nie wykazuje przesłanek określonych w cyt. wyżej rozporządzeniu wykonawczym, to podjęte w ramach uznania administracyjnego, negatywne dla niego rozstrzygnięcie, nie może być uważane za dowolne. Ponadto, jak podnosi się w orzecznictwie ustawodawca zezwalając na rezygnację z egzekwowania należności z tytułu składek na ubezpieczenie, wprowadza daleko idące ograniczenia. Nawet jeżeli występuje któraś z przesłanek, o których mowa w art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ZUS nie ma obowiązku umorzenia należności, jest to wyłącznie prawem wierzyciela, który podejmuje decyzję w oparciu o reguły wynikające z art. 7 k.p.a. (tak: wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 125/10). Mając powyższe na względzie należy uznać, że organ rentowy wszechstronnie rozważył i ocenił wszystkie aspekty faktyczne i prawne niniejszej sprawy, a także wziął pod uwagę okoliczności podnoszone przez skarżącego i w wyniku tej oceny podjęta została decyzja mieszcząca się granicach uznania administracyjnego, dlatego Sąd nie znalazł podstaw do uznania jej za niezgodną z prawem. Z uwagi na to orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. nr 270 z późn. zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło