I SA/Kr 342/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Syndyka Masy Upadłości B. Sp. z o.o. w S. w upadłości likwidacyjnej, o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 10.12.2014r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010r. postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Syndyka Masy Upadłości B. Sp. z o.o. w S. w upadłości likwidacyjnej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 10.12.2014r., nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2010r. Jak wynika z bilansu sporządzonego na dzień 31.12.2014r. podmiot posiada środki trwałe wysokości 1 994 557,70 zł. Składają się na nie : grunty (w tym prawo użytkowania wieczystego) o wartości 271 460 zł., budynki, lokale i obiekty inżynierii lądowej oraz wodnej o wartości 1 592 548,53 zł., urządzenia techniczne i maszyny o wartości 80 549,17 zł. Według rachunku zysku i strat sporządzonego za okres od 01.01.2014r. do 26.10.2014r. spółka poniosła stratę z tytułu działalności gospodarczej w wysokości – 1 997 692,62 zł., przy przychodzie w wysokości 88 589,04 zł., natomiast według rachunku zysku i strat sporządzonego za okres od 27.10.2014r. do 31.12.2014r. spółka poniosła stratę z tytułu działalności gospodarczej w wysokości – 143 957,60 zł., przy przychodzie w wysokości 19 451,61 zł. Strata podatkowa za okres od 01.01.2014r. do 26.10.2014r. wyniosła z kolei 428 370,08 zł., przy przychodzie na poziomie 88 589,04 zł., a strata podatkowa za okres 27.10.2014r. do 31.12.2014r. wyniosła 11 225,13 zł., przy przychodzie na poziomie 19 451,61 zł. Podmiot posiada dwa konta bankowe: jedno w Banku Spółdzielczym, którego saldo na dzień 29.04.2015r. wynosiło 365,36 zł. oraz w Banku Zachodnim WBK S.A., którego saldo na dzień 28.02.2015r. wynosiło – 3 646,08 zł. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy .Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy ( w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II Fz 409/11). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym , to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. akt II FZ 91/2011, postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 w/w ustawy, zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Ogłoszenie upadłości spółki nie uzasadnia natomiast automatycznie priorytetu zobowiązań prywatnoprawnych względem danin publicznych. Nie powoduje również automatycznego zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych. W świetle wykładni systemowej ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, a w szczególności przepisów ogólnych tej ustawy, tj. art. 10 i art. 11 ust. 1, należy dojść do wniosku, że przesłanką ogłoszenia upadłości jest niewypłacalność dłużnika rozumiana jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. W doktrynie przyjmuje się, że dla określenia, czy dłużnik jest niewypłacalny, nieistotne jest, czy nie wykonuje wszystkich zobowiązań pieniężnych czy też tylko niektórych z nich. Nieistotny też jest rozmiar niewykonywanych przez dłużnika zobowiązań. Tak rozumiana "niewypłacalność" nie jest więc tożsama z brakiem środków na dalsze funkcjonowanie przedsiębiorstwa upadłego. Dla określenia stanu niewypłacalności bez znaczenia są przyczyny niewykonywania zobowiązań z uwagi na to, że nawet niewykonywanie zobowiązań o niewielkiej wartości oznacza niewypłacalność dłużnika w rozumieniu art. 11 ust. 1 p.u.n. (postanowienie NSA z dnia 10.04.2015r., sygn. akt II FZ 2083/14, postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II FZ 2105/14, postanowienie NSA z dnia 24.04.2015r., sygn. akt II FZ 16/15). Warto przytoczyć również tezę Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w uzasadnieniu postanowienia z dnia 26.01.2015r., sygn. akt II FZ 2018/14 oraz uzasadnieniu postanowienia z dnia 21.01.2015r., sygn. akt II FZ 1937/14, którą orzekający w pełni podziela. Zgodnie bowiem z powołanym poglądem NSA w świetle art. 312 ust. 2 p.u.n. o zasadności przyznania spółce prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie może przemawiać konieczność ponoszenia przez nią wydatków na zobowiązania prywatnoprawne, które w drodze likwidacji majątku spółki będzie zaspokajał syndyk. Jego działanie będzie musiało uwzględnić obowiązek publicznoprawny w postaci uiszczenia wpisów sądowych. Odmienna ocena naruszyłaby zasadę sprawiedliwości, która jako ogólna zasada ustrojowa i zasada orzekania sądowego wyrażona została w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). Uwzględniając tę zasadę, nie można zaakceptować próby ochrony pokaźnego majątku spółki kosztem ogółu społeczeństwa w sytuacji, w której przepis prawa (art. 199 p.p.s.a.) wyraźnie wskazuje podmiot, który powinien ponieść wskazane tam koszty postępowania sądowego. Przepis prawa nie obarczył co do zasady kosztami postępowania sądowoadministracyjnego społeczeństwa, więc działanie w celu uniknięcia obowiązku partycypowania w ww. kosztach dla zabezpieczenia partykularnego interesu gospodarczego godzi w sprawiedliwość społeczną. Wymaga więc podkreślenia, że wszczęcie wobec wnioskodawcy postępowania upadłościowego (układowego czy likwidacyjnego) nie uzasadnia automatycznie przyznania prawa pomocy. Jedynie wykazanie – zgodnie z wymogiem art. 246 § 2 p.p.s.a. – zasadności przyznania prawa pomocy, czyli przedstawienie sytuacji majątkowej i finansowej w sposób niebudzący wątpliwości, że zasadne jest przerzucenie kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, może prowadzić do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejsze sprawie sytuacja taka nie zachodzi, majątek spółki nie tylko bowiem ma znaczną wartość (1 994 557,70 zł.) ale stanowi jednocześnie kompleksowy zespół budynków i specjalistycznych maszyn oraz urządzeń, umożliwiających działalność przedsiębiorstwa jako browaru. To natomiast podnosi jego wartość nominalną, w aspekcie atrakcyjności przedsiębiorstwa, traktowanego jako przedmiot zbytu. W związku z powyższym, w oparciu o przytoczoną argumentację, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§2 pkt.2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz. 270 z p. zm.).