I SA/Kr 400/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku O. Sp. z o.o. w S. o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi O.Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 stycznia 2016 r. Nr: [...] w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych p o s t a n a w i a wniosek oddalić Wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę O. Sp. z o.o. w S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 stycznia 2016 r. w przedmiocie podatku od czynności cywilnoprawnych. W skardze kasacyjnej od tego orzeczenia strona skarżąca, działająca przez adwokata W.W., zawarła wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej w całości, albowiem aktualna sytuacja finansowa skarżącej Spółki nie pozwala na jej uiszczenie. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 lutego 2017 roku pełnomocnik strony skarżącej został wezwany do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie wniosku na urzędowym formularzu "PPPr" w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W wyznaczonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynika, że przedmiotem działalności strony skarżącej jest działalność związana z pakowaniem. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 255.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 513.241,12 zł, a ostatni rok obrotowy został zamknięty zyskiem w wysokości 15.588,57 zł. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkami bankowymi w Banku Spółdzielczym i w I., których stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił odpowiednio 0 zł i 8.208,94 zł. Rubryki wniosku, w których należało m. in. uzasadnić wniosek oraz podać inne dane dotyczące majątku (w tym stan środków w kasie podmiotu), dochodów, zobowiązań i wydatków podmiotu pozostały niewypełnione. Odnosząc się do wezwania starszego referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy pełnomocnik strony skarżącej w piśmie z dnia 16 marca 2017 roku podał, że wniosek Spółki o zwolnienie jej od opłaty od skargi kasacyjnej uzasadniony jest jej trudną sytuacją finansową, która wynika z załączonych dokumentów i powoduje, iż Spółka nie dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi na uiszczenie tej opłaty. Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: deklaracja dla podatku od towarów i usług VAT-7 za styczeń 2017 roku i ewidencja środków trwałych z dnia 28 lutego 2017 roku. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Użyty w powołanym przepisie zwrot "może być przyznane" wskazuje na fakultatywny charakter orzeczenia Sądu o przyznaniu prawa pomocy osobom prawnym. Przy spełnieniu przesłanek przewidzianych w wymienionym przepisie Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc, gdy w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu (vide: postanowienie NSA z dnia 13 lipca 2010 r. sygn. akt I FZ 195/10). Należy podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Dlatego też musi być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Wnioskodawca musi zatem wykazać, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę kosztów postepowania związanych z udziałem w sprawie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Brzmienie powołanego przepisu art. 246 § 2 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08 oraz z dnia 28 grudnia 2012 r. sygn. akt II FZ 1020/12). To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z przewidzianego w tym przepisie dobrodziejstwa procesowego jakim jest instytucja prawa pomocy. W ocenie orzekającego skarżąca Spółka nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że strona nie wypełniła obowiązku przedłożenia wszystkich dokumentów źródłowych pozwalających na przeprowadzenie analizy jej kondycji finansowej i możliwości płatniczych. Pomimo wyraźnego wezwania nie przesłała bowiem: - sprawozdań finansowych Spółki za lata 2015 i 2016; - odpisu zeznania podatkowego za rok 2016 rok, a w przypadku gdyby zeznanie takie nie zostało jeszcze złożone – zaświadczenia właściwego naczelnika urzędu skarbowego o wysokości przychodów i dochodów Spółki za 2016 rok; - odpisu deklaracji podatkowej dotyczących rozliczenia podatku VAT za luty 2017 roku; - wyciągów z wszystkich rachunków bankowych Spółki (w tym także rachunku [....]) obrazujących historię przeprowadzonych na nich operacji w okresie ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; - odpisów raportów kasowych Spółki za sześć ostatnich miesięcy; - oświadczenia, czy Spółka zatrudnia obecnie pracowników, a jeśli tak jaka jest ich liczba. W dalszym ciągu orzekający nie dysponuje zatem wiedzą na temat przychodów Spółki za ostatnie dwa lata, przepływów środków finansowych na rachunkach bankowych Spółki, ani informacji na temat struktury zatrudnienia. Nie posiada też informacji, czy Spółka dysponuje w swojej kasie jakąkolwiek żywą gotówką, a jeżeli tak – to w jakiej wysokości. Wykazane w formularzu "PPPr" rachunki bankowe nie obejmują rachunku nr [...], z którego w dniu 25 maja 2016 roku dokonano w niniejszej sprawie wpłaty wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.470 zł. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W judykaturze prezentowany jest pogląd, iż podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych dokumentów i wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 236/08). Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, jak również nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienia NSA: z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt I FZ 242/13, z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Niezależnie od powyższego należy stwierdzić, że przedstawione przez wnioskodawcę informacje i dokumenty wskazują, że skarżąca Spółka nadal funkcjonuje w obrocie, nie znajduje się w stanie likwidacji, nie zostało wszczęte wobec niej postępowanie upadłościowe czy naprawcze. Zatem jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą i mający możliwość uzyskiwania środków finansowych na pokrycie wydatków związanych z tą działalnością nie może przerzucać kosztów prowadzonego przez siebie postępowania sądowoadministracyjnego na rzecz Skarbu Państwa. Jak podnosi się w orzecznictwie, przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08). Według przedłożonej deklaracji VAT-7 za styczeń 2017 roku podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług poza terytorium kraju wyniosła 4.700 zł, z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju opodatkowanych stawką 5% 371.845 zł, zaś opodatkowanych stawką 22% albo 23% 980 zł, a z tytułu importu towarów 90.236 zł (łącznie 467.761 zł). Wartość netto nabytych w tym okresie towarów i usług zaliczanych do środków trwałych wynosiła 480.000 zł, a wartość netto nabycia towarów i usług pozostałych 290.773 zł. Dane te potwierdzają funkcjonowanie Spółki i wykonywanie przez nią czynności w sferze działalności gospodarczej. Kwota należnego w niniejszej sprawie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej stanowi jedynie niewielki procent powołanych wyżej wartości. Podkreślić należy, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 255.000 zł, a wartość jej środków trwałych według bilansu na ostatni rok wyniosła 513.241 zł. Z przedłożonej ewidencji środków trwałych z dnia 28 lutego 2017 roku wynika ponadto, że skarżąca Spółka dysponuje majątkiem trwałym, obejmującym grunt, budynki: produkcyjny, magazynowy i gospodarczy, sprężarkę śrubową oraz samochód Mercedes, a wartość posiadanych składników majątkowych wynosi 524.393 zł. Tymczasem zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 19 listopada 2004 r. sygn. akt FZ 463/04 (niepubl.) podmiot dysponujący wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przewyższa wysokość wpisu, nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 2 p.p.s.a. Pogląd ten pozostaje aktualny również w rozpatrywanej sprawie. Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia również okoliczność, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy rachunku bankowym w ING Banku Śląskim Spółka posiadała środki finansowe w wysokości 8.208,94 zł. Kwota ta jest wielokrotnie wyższa niż wysokość wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, który w niniejszej sprawie wynosi 735 zł zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W takiej sytuacji nie można uznać, aby opłacenie kosztów sądowych przekraczało możliwości finansowe wnioskodawcy. Reasumując, zdaniem orzekającego skarżąca Spółka nie wykazała okoliczności niezbędnych do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.