I SA/Kr 443/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. G., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.01.2011r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie przekazania pisma właściwemu organowi, postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 28.01.2011r., nr [...], w przedmiocie uchylenia w całości postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania w sprawie przekazania pisma właściwemu organowi. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z.G. mieszka u siostry i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W związku z wypadkiem przy pracy zaliczony został do drugiej grupy inwalidzkiej. Otrzymuje rentę w wysokości 887,06 zł., miesięcznie , netto. Jego koszty utrzymania obejmują : - wydatki na jedzenie – 50 zł., dziennie, - wydatki na konsultacje lekarskie – 50 zł. , miesięcznie. – wydatki na lekarstwa 50 -100 zł., miesięcznie, - koszty energii elektrycznej , ogrzewania – 10 zł., dziennie. W miesiącu marcu 2012r. poniósł on dodatkowe koszty związane z leczeniem w wysokości 995 zł., na które złożyły się ceny pasa przepuklinowego jednostronnego lewego (100 zł.), kołnierza szyjnego (35 zł.), stabilizatora kolanowego z zawiasami (650 zł.), gorsetu L-S wg. Williamsa ( 140 zł.), USG (70 zł.). Strona skrżąca płaci ponadto podatek rolny w wysokości 216 zł., rocznie. Spłaca też raty pożyczki zaciągniętej w SKOK im. Franciszka Stefczyka w wysokości 327,53 zł., miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. 1,64 ha a na rachunku w SKOK im. Franciszka Stefczyka na dzień 29.02.2012r. miał zgromadzoną kwotę 2062,35 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa, czyli w rzeczywistości o przeniesienie ciężaru kosztów postępowania na współobywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa , z których pokrywa się koszty sadowe czy koszty wynagrodzenia pełnomocnika w razie przyznania prawa pomocy (por. postan. SN. z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04). Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Przedstawiony przez stronę skarżącą okoliczności nie dają natomiast zdaniem orzekającego podstaw do przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z.G. otrzymuje bowiem stały miesięczny dochód w postaci renty, na koncie ma zgromadzoną kwotę 2062,35 zł. i jest właścicielem gospodarstwa rolnego. Jest też w stanie spłacać raty zaciągniętej pożyczki w wysokości 327,53 zł., miesięcznie. Zaznaczyć natomiast należy, iż w świetle ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10) a posiadanie majątku, szczególnie nieruchomości, wyłącza w zasadzie możliwość przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 08.11.2004r. , sygn. FZ 465/04, postanowienie NSA z dnia 19.11.2004r., sygn. FZ 463/04, postanowienie NSA z dnia 12.01.2005r. , sygn. FZ 415/04, postanowienie NSA z dnia 28.06.2005r. , sygn. II GZ 56/05). Posiadany majątek może bowiem przynosić pożytki , może też służyć jako zabezpieczenie zaciągniętych ewentualnie pożyczek czy kredytów jeżeli właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki w tym i na koszty sądowe. (por. postanowienie NSA z dnia 08.04.2011r. , sygn. I FZ 10/11, postanowienie NSA z dnia 29.05.2009r. , sygn. I OZ 563/09). Nie bez znaczenia dla sprawy jest też fakt , iż koszty sądowe w niniejszym postępowaniu nie są wysokie i sprowadzają się do wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Biorąc zatem pod uwagę przytoczone wyżej okoliczności stwierdzić należy, iż suma ta nie przekracza możliwości płatniczych strony skarżącej. Podobnie rzecz się ma z opłaceniem wynagrodzenia dla ewentualnie powołanego pełnomocnika. Charakter tej sprawy sądowoadministracyjnej oraz powszechna dostępność usług prawniczych na rynku pozwalają przyjąć , iż znalezienie profesjonalnego prawnika, którego wynagrodzenie będzie możliwe do uiszczenia przez wnioskodawcę, nie jest rzeczą trudną. Podkreślić również trzeba, iż niektóre z oświadczeń strony skarżącej nie są przekonujące, przeczą bowiem zasadom logiki. Z.G. stwierdził bowiem , iż na samo jedzenie (nie licząc kosztów leczenia , ogrzewania, energii elektrycznej czy nawet rat pożyczki) wydaje 50 zł., dziennie, co przy 30 dniowym miesiącu daje kwotę 1500 zł. Suma ta natomiast prawie dwukrotnie przekracza jego rentę, co z kolei budzi wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń strony skarżącej. Mając więc na względzie fakt, iż to właśnie na stronie skarżącej spoczywa obowiązek wykazania niezdolności do ponoszenia kosztów związanych z postępowaniem, stwierdzić należy, iż Z.G. nie wykazał dostatecznych podstaw do przyjęcia, iż jego sytuacja finansowa uzasadnia, w sposób nie budzący wątpliwości, przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W związku z tym, rozpatrywany wniosek należało oddalić , na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt.1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz . 270 ).