I SA/Kr 48/05

Dnia 17 sierpnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym na skutek złożonego sprzeciwu adwokata R.P. od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 16 maja 2011r. w przedmiocie przyznania wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi "K" sp. z o.o. w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2001 r. postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dnia 28 lipca 2004 r. Spółka "K" sp. z o.o. z siedzibą w S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za 2001 r. Następnie w dniu 27 czerwca 2005 r. wydano postanowienie o ustanowieniu adwokata, w konsekwencji czego zarządzeniem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 27 lipca 2005r.wyznaczono dla strony skarżącej pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata R.P. W ślad za powyższym zarządzeniem przedłożone zostało pełnomocnictwo dla adwokata R.P. do zastępowania strony skarżącej przed sądami administracyjnymi. Na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. Sąd stwierdził z urzędu, że z dołączonego do akt wypisu z rejestru HB wynika, iż do reprezentacji spółki upoważnionych jest łącznie dwóch członków zarządu lub członek zarządu łącznie z prokurentem, podczas gdy przedstawione pełnomocnictwo jest podpisane wyłącznie przez prezesa zarządu spółki M.W. Wobec powyższego Sąd postanowił wezwać skarżącą spółkę do prawidłowego podpisania skargi, zgodnego ze sposobem reprezentacji jak również do udzielenia prawidłowego pełnomocnictwa dla adwokata działającego z urzędu oraz dołączenia aktualnego odpisu umowy spółki w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 21 października 2008 r. odrzucił skargę. z powodu powyższych braków formalnych skargi .Postanowienie powyższe uprawomocniło się. Dnia 15 kwietnia 2011 r. do tut. Sądu wpłynął wniosek złożony przez adwokata R.P. o uzupełnienie postanowienia z dnia 21 października 2008 r. poprzez przyznanie kosztów zastępstwa adwokackiego wykonywanego w ramach pomocy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia tego wniosku. Pełnomocnik wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie reprezentował stronę skarżącą na podstawie postanowienia o ustanowieniu adwokata z urzędu i zarządzenia Okręgowej Rady Adwokackiej o wyznaczeniu pełnomocnika w jego osobie i był adresatem kierowanej przez sąd korespondencji, w tym o terminie rozprawy oraz wykonywał wszelkie czynności wynikające z pełnionej roli procesowej, m.in. przedkładając na żądanie Sądu odpis z rejestru handlowego. Od rozprawy, która odbyła się dnia 5 września 2007 r. pełnomocnik nie otrzymał z Sądu już żadnej korespondencji w przedmiotowej sprawie. O zapadnięciu postanowienia odrzucającego skargę dowiedział się przypadkowo dopiero w dniu 5 kwietnia 2011 r. wówczas ustalił , że postanowienie nie zawiera zapisu dotyczącego należnego mu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu. Tymczasem jego zdaniem wynagrodzenie powinno zostać mu przyznane niezależnie od okoliczności związanych z wadami oświadczenia woli strony skarżącej, ponieważ nałożone na niego obowiązki faktycznie wykonywał, zaś ich źródłem było wyznaczenie go pełnomocnikiem przez powołane do tego organy, a nie wadliwe pełnomocnictwo skarżącego. W opinii pełnomocnika rozpatrzenie jego wniosku powinno nastąpić wg znowelizowanych przepisów, zgodnie z którymi ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Postanowieniem Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 maja 2011 r. przyznano adwokatowi R.P. wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w kwocie 295,20 zł. Powyższe postanowienie zostało następnie zaskarżone w drodze sprzeciwu wniesionego przez pełnomocnika, który zarzucił niewłaściwe zastosowanie §18 ust.1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, domagając się przyznania kosztów w wyższej wysokości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, że podstawą przyznania wynagrodzenia tytułem pomocy prawnej świadczonej z urzędu jest art. 250 p.p.s.a. (por. Bogusław Dauter, "Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis Warszawa 2008, str. 452). Zatem, jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny "ustalenie i przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu w ramach przyznanego i wykonanego prawa pomocy jest tzw. postępowaniem wpadkowym (ubocznym, incydentalnym). W ramach tego postępowania sąd przyznaje takiemu pełnomocnikowi wynagrodzenie z własnych środków finansowych." (orz. NSA z 28 maja 2008 r., sygn. II OZ 607/10). Przyznanie wynagrodzenia na podstawie art. 250 p.p.s.a. należy zatem odróżnić od rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów, które to rozstrzygnięcie z mocy art. 209 p.p.s.a. musi znaleźć się w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 cyt. ustawy. Stąd też Sąd postanowił przyjąć wniosek o przyznanie wynagrodzenia należnego pełnomocnikowi z urzędu do merytorycznego rozpoznania . Po przeanalizowaniu okoliczności niniejszej sprawy przez pryzmat art. 250 p.p.s.a. oraz adekwatnego orzecznictwa sądów administracyjnych, Sąd doszedł do przekonania, że wnioskodawcy nie przysługuje prawo do wynagrodzenia tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powyższa konkluzja wynika z ustalenia, że adwokat R.P. w dacie dokonania czynności i po wezwaniu o uzupełnienie braków formalnych nie uzyskał prawidłowego pełnomocnictwa uprawniającego go do świadczenia pomocy prawnej na rzecz skarżącej spółki, za którą to pomoc domaga się przyznania mu wynagrodzenia. Prawdą jest, że został on wskazany odpowiednim zarządzeniem Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej do zastępowania strony skarżącej w niniejszej sprawie. Zarządzenie to nie było jednakże wówczas równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa. Zgodnie bowiem z treścią art. 244 §2 p.p.s.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 kwietnia 2010 r. ustanowienie adwokata z urzędu oznaczało wyłącznie uprawnienie strony do udzielenia mu pełnomocnictwa. Innymi słowy mówiąc, aby wyznaczony z urzędu pełnomocnik mógł skutecznie reprezentować stronę przed sądem, musiał przedłożyć odpowiednie pełnomocnictwo. Taki wniosek wypływał nie tylko z treści przepisu, ale również z przeważającego w tej kwestii stanowiska wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w orzeczeniu z 25 czerwca 2008 r. o sygn. II FZ 177/08, gdzie wyjaśniono, że "stosownie do art. 244 § 2 p.p.s.a. ustanowienie pełnomocnika w ramach prawa pomocy nie jest jednoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa, bowiem dla skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez reprezentanta konieczne jest dodatkowo uzyskanie przez niego umocowania do działania w imieniu zastępowanego. Dopiero dysponując pełnomocnictwem procesowym pełnomocnik jest legitymowany przeglądać akta, składać pisma procesowe, w tym środki odwoławcze. Na powyższe wskazuje zapis art. 37 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa". W niniejszej sprawie adwokat R.P. pełnomocnictwo wprawdzie przedłożył, było ono jednak podpisane w sposób niezgodny z zasadami reprezentacji skarżącej spółki, wynikającymi z odpisu z rejestru handlowego. Pomimo wezwania do uzupełnienia tego braku formalnego do Sądu nie wpłynęło prawidłowo podpisane pełnomocnictwo, skutkiem czego pełnomocnik w niniejszej sprawie nie został skutecznie ustanowiony, a skargę odrzucono. W takiej sytuacji, świadczenie pomocy prawnej bez odpowiedniego pełnomocnictwa nie uprawniało wnioskodawcy do przyznania mu wynagrodzenia, czemu wyraz dał także Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 9 maja 2008 r. o sygn. akt II FZ 153/08,które orzekający Sąd w pełni podzielił. Należy podkreślić, że nowelizacja ustawy, która zmieniła brzmienie cyt. art. 244§2 p.p.s.a. w ten sposób, że ustanowienie adwokata jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa, weszła w życie dopiero dnia 10 kwietnia 2010 r., a zatem po prawomocnym zakończeniu postępowania toczącego się w niniejszej sprawie. W czasie, gdy wnioskodawca świadczył pomoc na rzecz strony skarżącej rozstrzygający sprawę Sąd, kierując się aktualnym wtedy brzmieniem przepisów oraz powołanymi powyżej orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanął na stanowisku, ze pełnomocnik nie został skutecznie ustanowiony, co stało się jedną z przyczyn odrzucenia skargi. Ponadto Sąd przyznaje, że podziela pogląd ,iż pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie należne z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej przysługuje także w przypadku odrzucenia skargi (por. orz. NSA z 28 maja 2008 r., sygn. I OZ 341/08),ale z uwagi na to, że w przedmiotowej sprawie, w dacie podejmowanych czynności przez adwokata nie udzielono mu skutecznie pełnomocnictwa, Sąd odmówił przyznania tego wynagrodzenia i orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art.250 p.p.s.a. w zw. z art. 260 p.p.s.a.