I SA/Kr 480/15

|Sygn. akt I SA/Kr 480/15 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 maja 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz, Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Protokolant: sekr. sąd. Anna Boczkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2015 r., sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Olkuszu, na uchwałę Rady Miejskiej w Olkuszu, z dnia 18 czerwca 2013 r. Nr XXV/365/2013, w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości w części, dotyczącej Załącznika Nr 1 zatytułowanego "Deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi" w zakresie rubryk, zawartych w punkcie 3 "Nr telefonu" i "Adres e-mail" oraz punktu 8 dotyczącego oświadczenia osoby składającej deklarację o treści:, "Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Burmistrza Miasta i Gminy Olkusz, moich danych osobowych w celu realizacji obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sprawach, dotyczących opłaty za gospodarowanie odpadami w tym prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w powyższym zakresie", I. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej wyżej opisanego punktu 8, II. w pozostałej części skargę oddala. Pismem z dnia 13 lutego 2015 r. Prokurator Rejonowy w Olkuszu wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na uchwałę nr XXV/365/2013 Rady Miejskiej w Olkuszu z dnia 18 czerwca 2013 r. w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości. Zaskarżonej uchwale zarzucono obrazę przepisów prawa materialnego, tj.: art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 594 ze zm.; dalej: u.s.g.), art. 6n ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j.: Dz.U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.; dalej: u.c.p.g.) oraz art. 23 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (t.j.: Dz.U. z 2002 r., Nr 191, poz. 926 ze zm.; dalej: u.o.d.o.) poprzez nałożenie na składającego deklarację określoną w załączniku do zaskarżonej uchwały obowiązku złożenia oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych w celu realizacji obowiązków wynikających z u.c.p.g. w tym prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak również nieobligatoryjnego podania numeru telefonu oraz adresu poczty elektronicznej – podczas gdy wymóg podania tych informacji nie znajduje oparcia w podstawie prawnej zaskarżonej uchwały. W ocenie strony skarżącej, z uwagi na zasady ustalania opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie mają znaczenia dane osobowe obejmujące numer telefonu oraz adres poczty elektronicznej właściciela nieruchomości, toteż gmina nie ma prawa wymagać od składającego deklarację podawania ww. danych osobowych. Strona skarżąca wskazała również, że zbędne jest oczekiwanie od właściciela nieruchomości składania oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych przez organ gminy. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Olkuszu wniosła o oddalenie skargi w części dotyczącej nieobowiązkowego "podania numeru telefonu i adresu e-mail" oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ wyjaśnił, że Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych dopuszcza umożliwienie składającemu deklarację podawania numeru telefonu i adresu e-mail. Ponadto organ wskazał, że ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2015 r., poz. 87) prawodawca dopuścił wymaganie od składającego ww. deklaracje podania numeru telefonu oraz adresu poczty elektronicznej. W ocenie organu również przed tą nowelizację podawanie takich danych ułatwiało sprawdzenie prawidłowości deklarowanej opłaty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta obejmuje również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej. Zgodnie natomiast z art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Sąd uwzględniając skargę na taką uchwałę lub akt, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Jednocześnie w myśl art. 134 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na samym początku należy również zaznaczyć, że skargę w niniejszej sprawie wniósł prokurator, którego uprawnienie w tym zakresie wynika z art. 8 i art. 50 § 1 p.p.s.a., przy czym w przypadku skargi na akty prawa miejscowego nie jest ograniczony terminem (art. 53 § 3 p.p.s.a.), nie musi nadto przed wniesieniem skargi wyczerpywać środków zaskarżenia, ewentualnie wzywać do usunięcia naruszenia prawa (art. 52 § 1 i § 3 p.p.s.a.). Wypada w tym miejscu również zauważyć, że uchwała w przedmiocie określenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości jest aktem normatywnym skierowanym do generalnej grupy adresatów i dotyczy abstrakcyjnych sytuacji, jednocześnie obowiązując wyłącznie na obszarze gminy, stąd niewątpliwie jest aktem prawa miejscowego. Dlatego stwierdzić należy, że nie ma przeszkód, aby w razie stwierdzenia naruszenia prawa, sąd mógł stwierdzić nieważność uchwały, mimo że od daty podjęcia aktu upłynął ponad rok, stosownie do art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 94 ust. 1 u.s.g. Sąd przypomina, że akty prawa miejscowego zaliczają się do źródeł prawa powszechnie obowiązującego, choć obowiązują wyłącznie na obszarze działania organów, które je wydały (art. 87 ust. 2 Konstytucji RP). Z kolei zgodnie z art. 94 Konstytucji RP do organów, które mogą zostać wyposażone w kompetencję do wydania wspomnianych aktów zalicza się organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej. Co jednak istotne, także w niniejszej sprawie, podmioty te mogą ustanawiać wspomniane akty wyłącznie na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, a także na zasadach określonych w przepisach tej rangi. Należy zatem przywołać podstawę prawną zaskarżonej uchwały zawartą w tekście tego aktu normatywnego. Rada Miejska w Olkuszu przyjęła ją na podstawie art. 6n u.c.p.g., zgodnie z którym rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ułatwienia składania deklaracji, określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego: 1) wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, z uwzględnieniem art. 6m ust. 1a i 1b, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji; 2) warunki i tryb składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności: a) ich format elektroniczny oraz układ informacji i powiązań między nimi zgodnie z przepisami o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, b) sposób ich przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej, c) rodzaje podpisu elektronicznego, którym powinny być opatrzone (ust. 1). Ponadto, rada gminy w uchwale, o której mowa w ust. 1, może określić wykaz dokumentów potwierdzających dane zawarte w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi przy tym wątpliwości fakt, że deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składana przez właścicieli nieruchomości powinna wymagać od składającego podania jedynie takich informacji, które są istotne dla prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zob. wyrok WSA w Krakowie z dnia 10 września 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 656/14; LEX nr 1512448). Należy zatem zauważyć, że obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej uchwały przepisy nie upoważniały organu od wymuszania na składającym deklarację składania oświadczenia o wyrażeniu zgody na przetwarzanie danych osobowych. Choć bowiem wypełniona deklaracja ustalona zaskarżoną uchwałą zawierać ma dane osobowe, to jednak zgodnie z art. 23 ust. 1 u.o.d.o., przetwarzanie danych jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy: 1) osoba, której dane dotyczą, wyrazi na to zgodę, chyba że chodzi o usunięcie dotyczących jej danych; 2) jest to niezbędne dla zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa; 3) jest to konieczne do realizacji umowy, gdy osoba, której dane dotyczą, jest jej stroną lub gdy jest to niezbędne do podjęcia działań przed zawarciem umowy na żądanie osoby, której dane dotyczą; 4) jest niezbędne do wykonania określonych prawem zadań realizowanych dla dobra publicznego; 5) jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą. W świetle przytoczonej regulacji trzeba zatem stwierdzić, że przetwarzanie danych osobowych przez organ administracji dla celów prowadzonego postępowania jest niezbędne dla wykonania uprawnień i obowiązków przyznanych organowi w przepisach prawa. Tym samym takie przetwarzanie danych jest niezbędne dla wykonania uprawnień organu administracji publicznej w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje przepis art. 23 ust. 1 pkt 2 u.o.d.o. i jako takie jest działaniem dopuszczalnym (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 300/11; LEX nr 1134300). Właściwy organ gminy może zatem – bez adekwatnej zgody osoby, której dotyczą dane – przetwarzać je na potrzeby prowadzonego przez siebie postępowania administracyjnego. Oczekiwanie od składającego deklarację, że złoży oświadczenie z art. 23 ust. 1 pkt 1 u.o.d.o. nie znajduje zatem uzasadnienia w treści norm ustawowych. Mając zatem na uwadze, że brak był podstaw prawnych (upoważnienia ustawowego) do wydania przez Radę Miejską w Olkuszu aktu prawa miejscowego w zaskarżonym zakresie w oparciu o art. 6n u.c.p.g., Sąd uznał, że uchwała ta w sposób istotny narusza art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 18 ust. 2 pkt 8 u.s.g. oraz z art. 6n u.c.p.g., jak również art. 23 ust. 1 pkt 2 u.o.d.o. Taka ocena prawna zaskarżonej uchwały dotyczy załącznika nr 1 wyłącznie w zakresie punktu 8 dotyczącego oświadczenia osoby składającej deklarację o treści: "Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie danych osobowych wyrażam zgodę na przetwarzanie przez Burmistrza Miasta i Gminy Olkusz moich danych osobowych w celu realizacji obowiązków wynikających z ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w sprawach dotyczących opłaty za gospodarowanie odpadami w tym prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji w powyższym zakresie". Wobec powyższego Sąd stwierdził nieważność uchwały w powyższej części, o czym orzeczono na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu nieuzasadnione były natomiast zarzuty naruszenia przez Radę Miejską w Olkuszu norm wskazanych w petitum skargi w zakresie dotyczącym załącznika nr 1 do zaskarżonej uchwały i w rubryk deklaracji zawartych w punkcie 3 "Nr telefonu" i "Adres e-mail". W miejscu tym umożliwiono bowiem autorowi deklaracji podanie numeru telefonu i adresu poczty elektronicznej. Należy zatem zauważyć, że ani przepisy przywołane w samej zaskarżonej uchwale jako jej podstawa prawna ani żaden inny przepis prawa pozytywnego nie upoważnia rady gminy do wymuszenia przedstawienia takich informacji przez osobę składającą deklarację na potrzeby ustalenia opłat za gospodarowanie odpadami. Nie oznacza to jednak, że osoba składająca deklarację nie może podawać takich danych z własnej inicjatywy. W zaskarżonej uchwale wyraźnie wskazano bowiem, że podania numeru telefonu i adresu poczty elektronicznej jest nieobowiązkowe, a zatem pozostawione uznaniu właściciela nieruchomości. Sąd wskazuje zatem, że przepisy o ochronie danych osobowych, na których naruszenie powoływał się Prokurator, są zakotwiczone w konstytucyjnym prawie do prywatności. Oznacza to, że chronią one jednostkę m.in. przed działaniami państwa mającymi na celu gromadzenie informacji o jednostce, które są zbędne w demokratycznym państwie prawnym, naruszają jej intymność, a w szczególności, które nie służą interesowi prawnemu jednostki. W ocenie Sądu nie oznacza to jednak, że sama jednostka nie może – z własnej woli – udostępniać organowi władzy takich informacji, jak jej numer telefonu czy adres poczty elektronicznej. To jednostka – w tym przypadku właściciel nieruchomości – jest dysponentem swojej wolności i o ile jakiekolwiek jej działanie nie jest wyraźnie zabronione przez prawo, ma możliwość podjęcia takiego działania (art. 31 ust. 2 Konstytucji RP). Stąd też wskazanie w zaskarżonym wzorze deklaracji możliwości podania pewnych informacji nie godzi ani w prawo do prywatności jednostki ani też w szczegółowe przepisy u.o.d.o. Z tych przyczyn Sąd oddalił skargę w omówionym wyżej zakresie w oparciu o art. 151 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, orzeczono, jak w sentencji.